Araştırmacılar, 2025 yılında dünya genelinde yaklaşık 43.000 kilometrekarelik yaşlı tropikal ormanın yok olduğunu tahmin ediyor. Bu miktar kabaca Danimarka’nın yüz ölçümüne denk geliyor.
Yeni uydu verilerine göre, Brezilya’nın Amazonlar’daki ormansızlaşmayı durdurma çabaları sayesinde, tropikal yağmur ormanlarındaki kayıp geçen yıl yavaşladı.
Araştırmacılar, 2025 yılında dünya genelinde yaklaşık 43.000 kilometrekarelik yaşlı tropikal ormanın yok olduğunu tahmin ediyor. Bu miktar kabaca Danimarka’nın yüz ölçümüne denk geliyor.
Miktar, 2024 yılındaki rekor kayıplardan yaklaşık üçte bir oranında daha düşük olsa da bilim insanları, Dünya’nın en önemli ekosistemleri arasında yer alan tropikal ormanların hâlâ on yıl öncesine göre çok daha hızlı yok olduğu konusunda uyarıyor.
Ayrıca, iklim değişikliği ile bu yılın sonlarında etkili olması beklenen El Niño hava olayının “iki koldan saldırısının”, orman yangınlarının olasılığını ve şiddetini artırabileceğine dair endişeler de bulunuyor.
Dünya Kaynakları Enstitüsü (WRI) ve Maryland Üniversitesi tarafından yapılan analize göre, son rakamlar tropikal orman kaybının 2025 yılında %36 oranında azaldığını gösteriyor.
Bununla birlikte, yıl sonuna doğru meydana gelen kayıpların uydular tarafından ancak bir sonraki yılın başında tespit edilebilmesi nedeniyle veriler bir miktar belirsizlik payı içeriyor ancak bilim insanları genel eğilimin doğruluğundan emin.
Geçtiğimiz yıl görülen azalma, ısınma etkisi yaratan El Niño’nun yerini daha serin La Niña koşullarının almasıyla 2024’teki rekor yangınların etkisini kaybetmesinden kaynaklanıyor. Ancak araştırmacılar Brezilya, Kolombiya ve Malezya gibi ülkelerde ormanları korumaya yönelik sarf edilen daha büyük çabalara da dikkat çekiyor.
WRI bünyesindeki Global Forest Watch’un eş direktörü Elizabeth Goldman, “2025 yılındaki düşüşü görmek inanılmaz derecede umut verici” dedi.
Goldman, “Bu durum, siyasi iradeye sahip olduğumuzda ve yönetimde ormanlar için bir şeyler yapmak isteyen liderler bulunduğunda, verilerde nasıl somut sonuçlar görebileceğimizi vurguluyor” diye ekledi.
Dünyanın en büyük yağmur ormanlarına ev sahipliği yapan Brezilya’da araştırmacılar, daha güçlü çevre politikalarının ve kanunların sıkı uygulanmasının, ormansızlaşmanın yavaşlamasına yardımcı olduğuna dikkat çekiyor.
Yangın kaynaklı kayıplar hariç tutulduğunda, Brezilya’da geçen yıl tahminen 5.700 kilometrekarelik yaşlı tropikal orman yok oldu; bu rakam, analizlerin başladığı 2002 yılından bu yana kaydedilen en düşük seviye.
Milyonlarca türe ev sahipliği yapan tropikal yağmur ormanları, sağlıklı bir durumdayken gezegeni ısıtan karbondioksiti muazzam miktarlarda emerek Dünya’nın serin kalmasına yardımcı oluyor.
Ancak bu ormanlar tarım ve kerestecilik amacıyla onlarca yıldır arazi açma faaliyetlerinin yanı sıra, bilim insanlarının daha büyük yangınların yayılması için uygun koşullar yaratabileceği konusunda uyardığı iklim değişikliği nedeniyle artan bir baskı altında.
Dünya liderleri, 2021 yılında Glasgow’da düzenlenen COP26 iklim zirvesinde orman kaybını 2030 yılına kadar “durdurma ve tersine çevirme” sözü vermişlerdi ancak bu taahhüde yönelik ilerleme hâlâ hedefin çok gerisinde.
2024 yılında tropikal ormanlar, insan kaynaklı iklim değişikliği ve El Niño hava olayının şiddetlendirdiği yangınların etkisiyle, her zamankinden daha hızlı bir şekilde yok oldu.
WRI orman ve doğa koruma küresel direktörü Rod Taylor, “Ormanlar normal iklim koşullarıyla başa çıkabilecek donanıma sahip. “Bu yeni ve şiddetli yangınlar, kuraklıklar ve benzeri durumlar karşısında ormanları nasıl daha dayanıklı hale getirebileceğimiz ve onları iklim ile yangına karşı nasıl korunaklı kılabileceğimiz üzerine gerçekten düşünmemiz gerekiyor” dedi.
Tahminler henüz kesinlik kazanmamış olsa da araştırmacılar, iklim değişikliği ve El Niño’nun yeni bir evresinin birleşimi nedeniyle, bu yılın ilerleyen dönemlerinde yangın tehdidinin daha da yüksek olabileceğinden endişe ediyor.
