Al Gore, COP31’de yaptığı açıklamada, fosil yakıt kaynaklı emisyonların düşeceği öngörüsü doğrultusunda 2026’nın bir dönüm noktası olabileceğini söyledi. Ancak verileri ortaya koyan bilim insanları daha farklı bir sonuca varıyor.
YAZI: Hakan Fıçıcı
Al Gore dün Antalya’da, COP31 Mavi Bölge’deki “Taahhütlerden Eyleme” panelinde iddialı bir tespitte bulundu: “Dünyanın her yerinde kaygı verici işaretler olsa da, 2026 yılının gelecekteki tarihçiler tarafından bir dönüm noktası olarak hatırlanabileceğine inanıyorum. Görünüşe göre dünya genelinde karbon emisyonları ilk kez düşmeye başladı. Fatih Birol bunun bazı nedenlerinden söz etti: Yenilenebilir enerjinin büyümesi…”
Dayanağı belli: Global Carbon Project, fosil kaynaklı CO2 emisyonlarının 2026 yılında %0,4 azalacağını tahmin ediyor. Ancak bu, henüz kesinleşmiş bir düşüş değil. Cümlenin geri kalanı ise verinin kendisine dayanmıyor.
“İlk Kez” Değil
Fosil emisyonlar 2009’da küresel finans kriziyle, 2020’de pandemiyle düştü. Gore bunu bilir; pandemideki yaklaşık yüzde beşlik düşüşü yıllar önce kendisi anlatmıştı. Önemli olan bu düşüşlerin ortak noktası: İkisi de enerji sisteminde kalıcı bir dönüşümün değil, ekonomik şokların sonucuydu. Şokların etkisi ortadan kalkınca emisyonlar yeniden yükseldi. 2026’daki düşüş bu listeye yeni bir giriş, bir istisna değil.
Hesap ne Diyor?
Raporu hazırlayan ekip, Nature Climate Change’de yayımladığı makalede 2026’daki değişimi kalemlerine ayırıyor. Ekonomik büyümeden gelen talep emisyonları 0,78 milyar ton artırıyor. Güneş ve rüzgâr bunun 0,49 milyar tonunu, elektrikli araçlar 0,06 milyar tonunu karşılıyor. Temiz enerji tek başına bırakılsaydı emisyonlar yine de yaklaşık 0,23 milyar ton, yani yüzde 0,6 artacaktı. Grafiği aşağı çeviren kalem, yazarların “enerji fiyatları ve diğer” olarak tanımladığı 0,39 milyar tonluk düşüş. Bu düşüşün başlıca açıklaması, İran savaşının tetiklediği enerji fiyatı şoku ve arz kısıtları.
Ayrıntılar da bunu doğruluyor. Düşüşün neredeyse tamamı petrolden geliyor: petrol emisyonları yüzde 1,9 azalıyor. ABD’de, Çin’de ve AB’de akaryakıt fiyatları savaşın ardından, yakıt türüne ve döneme göre yüzde 10 ile 50 arasında arttı. Yazarlara göre elektrikli araçlardaki artış, petroldeki düşüşün ancak beşte birini açıklıyor. Kömüre bakınca tablo daha da netleşiyor: güneş ve rüzgâr rekor kırarken kömür emisyonları yüzde 0,6 artıyor.
Dönüm Noktası mı?
Yazarların kendi sonucu açık: 2026’daki düşüş, temiz enerjiye geçişle emisyonların zirve yaptığının işareti değil; yüksek petrol fiyatlarına ve arz kısıtlarına verilmiş kısa vadeli bir tepki. Makaleye göre temiz teknolojiler 2028’e kadar talepten gelen artışın yüzde 64 ile 79’unu dengeleyebilir. Yüzde yüz değil. Hem mevcut hem de hızlandırılmış
senaryoda 2028 emisyonları 2025’in üzerinde kalıyor. Resmin geri kalanı da iyimserliği desteklemiyor. Ormansızlaşma ve turba yangınları eklendiğinde toplam CO2 emisyonları 42,8’den 43,3 milyar tona çıkıyor; Gore’un “karbon emisyonları” dediği şey, yalnızca fosil kısmı.
Atmosferdeki CO2 birikimi hız kesmiyor; 2026 için öngörülen yıllık artış, 2025’teki artışla yaklaşık aynı düzeyde. Fosil emisyonlar için verilen tahmin aralığı bile, eksi yüzde 1,5 ile artı yüzde 0,6 arasında, bir artış olasılığını dışlamıyor.
Bu Fark Neden Önemli?
Bunların hiçbiri temiz enerjinin önemsiz olduğu anlamına gelmiyor. Güneş ve rüzgâr bu yıl 4,6 milyar tonluk emisyonu engelliyor. 2016–2025 döneminde 40 ekonomi, ekonomik büyüme sürerken fosil kaynaklı CO2 emisyonlarını istatistiksel olarak anlamlı biçimde azalttı. Gerçek başarı hikâyesi bu. Ama savaşın yarattığı geçici bir düşüşü temiz enerjinin zaferi gibi sunmak iki açıdan zararlı. Birincisi, petrol fiyatları normale döndüğünde emisyonlar geri tırmanacak ve bu iddia, iklim hareketinin güvenilirliğine fatura olarak dönecek. İkincisi, hedeflerin pazarlık edildiği bir COP’ta “zaten düşüyor” algısı, aciliyeti tam yanlış anda gevşetiyor.
Bu risk Antalya’da somut. Ev sahibi Türkiye’nin 2035’e kadar elektrifikasyonu artırma hedefi, elektriğin yenilenebilir kaynaklardan gelmesini şart koşmadığı için iklim savunucularının eleştirisini aldı. Kömürle üretilen elektrik de elektrifikasyon sayılır. “Temiz enerji emisyonları düşürüyor” cümlesi bu ayrım yapılmadan kurulduğunda, tam da bu boşluğu meşrulaştırıyor.
