Bilim insanları ve ekonomistler, ülkelerin petrol, gaz ve kömüre olan bağımlılıklarını azaltacak planlar geliştirmelerine yardımcı olacak.
Fosil yakıtlara olan bağımlılıklarını azaltmak ve yüksek petrol fiyatları, jeopolitik çatışmalar ve aşırı hava koşullarının verdiği zararların artan risklerini yönetmek isteyen ülkelere bilimsel girdi sağlamak amacıyla küresel bir uzmanlar paneli kuruldu.
Girişim; Kolombiyalı ev sahiplerinin, kendi ulusal enerji dönüşümleri için hazırladıkları taslak yol haritasını sundukları Santa Marta’daki çığır açan Fosil Yakıtlardan Uzaklaşma Konferansı’nın açılış gününde duyuruldu.
Bu gelişme, fosil yakıtlardan çıkış sürecine odaklanan ilk küresel konferans için oldukça iddialı bir başlangıç noktası oldu. 24 Nisan’da başlayan ve 29 Nisan’a kadar devam edecek konferans petrol, gaz ve kömürden kaynaklanan ve gezegeni ısıtan emisyonları azaltmaya yönelik uluslararası çabaları canlandırmayı amaçlayan bir “gönüllüler koalisyonu” bünyesinde 50’den fazla ulusu, onlarca yerel yönetimi ve yaklaşık 2.800 sivil toplum temsilcisini bir araya getirdi.
Küresel enerji dönüşümü için kurulan yeni bilim paneli, bu çabalara entelektüel bir ağırlık kazandırmayı amaçlıyor. İklim, ekonomi ve teknoloji alanındaki uzmanlar; fosil yakıt çağından çıkış yol haritaları oluşturmak isteyen politika yapıcılara tavsiyelerde bulunacak.
Birleşik Krallık’taki İklim Değişikliği Komitesi örneğinden yola çıkılarak hazırlanan girişim; küresel sıcaklık artışını yüzyıl sonuna kadar 1,5 derecede tutmayı hedefleyen senaryolar doğrultusunda, fosil yakıtlardan çıkış için ulusal ve sektörel bazda kritik kilometre taşları öngörüyor.
Panele İklim Finansmanı Yüksek Düzeyli Uzman Paneli’nin Kamerunlu eş başkanı Vera Songwe, Potsdam İklim Etki Araştırma Enstitüsü’nün Alman direktörü ve baş ekonomisti Ottmar Edenhofer ve Universidade Estadual de Campinas’tan Brezilyalı enerji sistemleri profesörü Gilberto M. Jannuzzi başkanlık edecek.
Jannuzzi, küresel enerji dönüşümünü gerçekleştirmek için hâlâ vakit olduğunu söylerken şöyle devam etti: ‘Teknik olarak hiçbir sorun yok. Sorun, bilginin nasıl yayılacağı ve finansmanın nasıl güvence altına alınacağıdır” dedi.
Panelin kurulması, COP30 Başkanının, fosil yakıtlardan uzaklaşma ve ormansızlaşmayı durdurma sürecini hızlandıracak yol haritaları oluşturulması yönündeki çağrılarının ardından geldi.
André Aranha Corrêa do Lago, “Hükümetleri ve kurumları, Ulusal Katkı Beyanlarını güçlendirmek, sektörel stratejilere bilgi sağlamak ve farklı ulusal bağlamlarda adil ve düzenli enerji dönüşümlerinin uygulanmasını hızlandırmak için panelin analizlerinden, politika özetlerinden ve ülke düzeyindeki katılımından yararlanmaya teşvik ediyoruz” dedi.
Johan Rockström (Potsdam Enstitüsü) ve Carlos Nobre’nin (São Paulo Üniversitesi) öncülüğünde bir araya getirilen girişime, Santa Marta’daki buluşmaya ev sahipliği yapan Kolombiya ve Hollanda’dan da destek açıklaması geldi.”
Rockström; dünya devletlerinin üçte birinin Santa Marta’daki varlığının, fosil yakıtlardan çıkış sürecini küresel ajandanın üst sıralarında tutacağını ve bu hedefe nasıl ulaşılacağını kanıtlayacağını belirtti. ‘Bunlar yerel halklar için daha parlak bir gelecek sunabilecek, üstesinden gelinebilir sorunlar,’ diyen Rockström, bilim kurulunun her yıl atılması gereken adımlar konusunda güncel veriler sunarak eşsiz bir işlev göreceğini vurguladı.
Fosil yakıtlardan uzaklaşma konferansına katılan 54 ülke içerisinde Nijerya, Meksika, Brezilya ve Angola gibi ana gelir kaynaklarından feragat etmenin büyük bir meydan okuma oluşturacağı önemli fosil yakıt üreticisi devletler de bulunuyor.
İhracat gelirinin yaklaşık %50’sini kömürden sağlayan Kolombiya’nın yeni taslak yol haritasında, karşılaşılabilecek güçlükler ve bunlara yönelik çözüm önerileri sıralandı. Kolombiyalı yetkililer ve uluslararası uzmanların ortak çalışmasıyla hazırlanan plan; daha düşük maliyetli ve yüksek verimli yenilenebilir enerjiye hızlıca yönelmenin; enerji güvenliği, halk sağlığı, iklim ve ekonomi üzerinde uzun vadeli olumlu etkiler yaratacağını vurguluyor.
Yol haritasındaki hesaplamalara göre, fosil yakıt kullanımının 2050 yılına kadar %90 oranında azaltılması, enerji talebinin büyümeye devam etmesine olanak tanırken önümüzdeki 24 yıl içinde tahmini 280 milyar dolar tutarında doğrudan ekonomik fayda sağlayacak. Plan, “Bu geçişi gerçekleştirmek için başlangıçta önemli bir yatırım gerekiyor, ancak 2040’ların başından itibaren bu durum Kolombiya ekonomisine yıllık net tasarruf sağlayacaktır” ifadesine yer veriyor.
