Çok sayıda ülke lideri, çok taraflı iş birliğinin uçurumun eşiğinde olduğuna dair artan endişeler arasında, iklim değişikliğiyle ilgili yıllık BM zirvesi öncesinde bugün ve yarın Brezilya’nın Amazon şehri Belem’de bir araya geliyor.
Küresel iklim müzakerelerinin 30. yılında dünya liderleri, iklim değişikliğinin en kötü etkilerinden nasıl kaçınılacağını görüşmek adına Belem’de toplanıyor. Geride bırakılan 30 yıllık süre zarfında emisyonlardaki öngörülen artış bir miktar dizginlendi ancak Paris Anlaşması’nın sıcaklık artışı hedefleri için oldukça yetersiz.
Brezilya’nın COP30 başkanlığı iki gün boyunca 53 devlet başkanının yanı sıra 40’tan fazla yerel lideri Belem’de konuşma yapmaları için ağırlayacak. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in de konuşmacılar arasında olması bekleniyor.
Dünyanın en kirletici beş ekonomisinden dördünün lideri (Çin, ABD, Hindistan ve Rusya) listede yer almazken, yalnızca Avrupa Birliği’nin lideri konuşma yapacak. Ancak diğerlerinden farklı olarak, iklim değişikliğini reddeden ABD yönetimi müzakerelere üst düzey yetkili göndermemeyi tercih etti.
Bazı uzmanlar, ABD’nin yokluğunun şans olarak görülebileceğini düşünüyor. Açık Toplum Vakfı’nın programlardan sorumlu başkan yardımcısı ve Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva’nın eski adalet bakanı Pedro Abramovay, “ABD’nin katılımı olmadan gerçek anlamda çok taraflı bir görüşmenin gerçekleştiğini görebiliriz” dedi.
Lula’nın genel olarak Latin Amerika dışında Çin, Afrika, Güneydoğu Asya ve Avrupa liderleriyle bu konuda görüşmelerde bulunduğunu kaydetti. Lula, Çarşamba günü Çin Başbakan Yardımcısı, Finlandiya ve Avrupa Birliği liderleriyle birebir görüşmelerde bulundu. Bugün ise İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile ikili görüşmeler yapmayı planlıyor.
Metan Emisyonu Hedefine Finansal Destek
Brezilya, ülkeleri yeni vaatlerde bulunma fikrinden vazgeçip, bunun yerine gezegenin ısınmasına neden olan emisyonları kontrol altına alma ve aşırı hava olaylarına ve ısınan dünyanın diğer tehlikeli etkilerine karşı hayat kurtarıcı çözümleri finanse etme çabalarına yönelik olarak daha önce verilmiş yüzlerce sözü yerine getirme çağrısında bulundu.
Örneğin bu önlemlerden biri, 2030 yılına kadar küresel metan emisyonlarını 2020 seviyelerine göre en az %30 oranında azaltmayı hedefleyen COP26 anlaşması. Bilim insanları, ısınmayla mücadelede ilk adım olarak ülkeleri güçlü sera gazı emisyonlarını durdurmaya çağırırken, metan emisyonları, 2021’de Glasgow’da düzenlenen BM zirvesinde verilen sözden bu yana arttı.
New York’un eski Belediye Başkanı, milyarder Michael Bloomberg, küresel uydu ağından metan izleme verilerinin toplanmasını güçlendirmek adına 100 milyon dolarlık bir yatırım yapacağını duyurdu.
Yatırım ayrıca Avustralya, Endonezya, Meksika ve Nijerya’nın da aralarında bulunduğu dokuz ülkenin yanı sıra Kaliforniya ve New Mexico gibi ABD eyaletlerinin metan sızıntılarını azaltmak için yürüttüğü politika çalışmalarını da destekleyecek.
Girişimi destekleyen Fransa Cumhurbaşkanı Macron, “Paris Anlaşması’nın üzerinden 10 yıl geçti ve artık iklim değişikliğiyle mücadelede belirleyici cephe olan kömür ve metana karşı hızlı ve etkili bir şekilde harekete geçmek için gereken teknolojiye ve uluslararası ivmeye sahibiz” dedi.
Varlıklı Ülkelerin Finansman Mekanizmasına Yatırım Yapması Bekleniyor
Dünya Liderleri Zirvesi, Brezilya’nın öne çıkan önerisi olan Tropikal Ormanları Koruma Yatırım Fonu’nun kaderini belirleyebilir. Bu fon, tehlike altındaki ormanların ve bu ormanlarda yaşayan insanların korunmasını desteklemek için çok taraflı bir finansman mekanizması olarak tanımlanabilir.
Brezilya, ülkelerden fona yatırım yapmalarını istedi. Ancak fonun çalışma şeklini belirlemeye yardımcı olan Birleşik Krallık, Çarşamba günü finansman sağlamayacağını açıklayarak erken bir hayal kırıklığına neden oldu.
Lula, ülkesinin fona 1 milyar dolarlık bir yatırım yapacağını duyururken, Endonezya’nın da buna eşit bir yatırım sözü verdiğini söyledi. Çin de katkıda bulunacağını söyledi ancak miktarı henüz açıklamadı. Zengin ve sanayileşmiş ülkelerin hiçbiri henüz katkılarını açıklamadı, Lula bu durumun bugün değişmesini umuyor.
