ABD ve İsrail’in İran’a başlattığı geniş çaplı hava harekatının ardından İran’ın misillemeleri ve karşılıklı saldırılar sürerken küresel enerji tedarikine dair endişenin artmasıyla Avrupa gaz fiyatları günü %35,5 yükselişle kapattı.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a başlattığı geniş çaplı hava harekatının ardından İran’ın misillemeleri ve ABD-İsrail’in saldırıları karşılıklı sürüyor. Saldırılarda İran’ı 37 yıldır yöneten Ayetullah Ali Hamaney öldürüldü.
Doğalgaz Fiyatlarında Yukarı Yönlü Baskı
Hürmüz Boğazı, petrol ve doğalgaz ticaretinde kritik önemdeki bir geçiş yolu. Boğaz, ABD-İsrail’in saldırılarının ardından İran Devrim Muhafızları’nca kapatıldı. Dünyadaki sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ihracatının yaklaşık %20’sinin yapıldığı bu stratejik geçitteki aksaklık, Avrupa başta olmak üzere doğalgaz fiyatlarında yukarı yönlü baskı oluşturdu.
İran’dan fırlatılan insansız hava araçlarından (İHA) birinin Katar Enerji’ye (Qatar Energy) ait LNG üretim tesisini hedef almasının ardından şirketin buradaki LNG üretimini durdurması da fiyatlardaki sert artışta etkili oldu.
Avrupa’da Gaz Fiyatları Yükseldi
Avrupa’da derinliği en fazla olan Hollanda merkezli sanal doğalgaz ticaret noktası TTF’de, nisan vadeli kontratlarda megavatsaat başı gaz fiyatı TSİ 20:00 itibarıyla 43,3 eurodan (Yaklaşık 2 bin 228 lira) kapandı. Böylece, saldırıların ardından piyasaların açık olduğu ilk günde Avrupa’da gaz fiyatları önceki kapanış olan 27 Şubat’taki seviyesine göre %35,5 yükseldi. Fiyatlar gün içinde 48,8 euroyu (yaklaşık 2 bin 510 lira) görmüştü.
Basra Körfezi’nin ağzındaki dar su yolu Hürmüz Boğazı, Orta Doğu’daki petrol ve LNG’yi Umman Denizi ve Hint Okyanusu’yla dünya pazarlarına ulaştırıyor. Boğaz, küresel petrol ticaretinin yaklaşık üçte birinin sağlandığı kritik bir deniz yolu. Bölgedeki petrol üreticilerinin günlük 17-20 milyon varil ham petrol ve kondensatı Hürmüz Boğazı’ndan küresel piyasalara gönderiliyor. Hürmüz Boğazı’nın tam bir merkezi kontrol otoritesi bulunmuyor. Tankerler, İran ve Umman’ın karasularından geçiyor.
Türkiye, Petrol ve Doğalgazda %90’ın Üzerinde Dışa Bağımlı
İran, ticari gemilere serbest geçiş hakkı tanıyan Birleşmiş Milletler (BM) anlaşmasını imzalamış olsa da henüz onaylamamıştı. Petrol ve doğalgazda %90’ın üzerinde dışa bağımlı olan Türkiye de enerji fiyatlardaki yükselişten etkilenecek ülkelerin başında geliyor.
Hürmüz Boğazı’ndan geçen LNG ticaretinin büyük kısmını Çin başta olmak üzere Asya’daki alıcılar oluştururken küresel gaz piyasalarında tedarike yönelik olası aksaklıklar Avrupa başta olmak üzere fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturuyor. Petrol ticaretindeki uzun süreli aksamanın İran ekonomisini de olumsuz etkilemesi bekleniyor.
