Avrupa’da Haziran ayında kaydedilen rekor sıcaklıkların tahıl hasadını 9 milyon ton azaltarak 2018’den bu yana en düşük seviyeye düşürmesi bekleniyor. Sıcak dalgası kıta genelinde yaklaşık 2 milyar euroluk ürün kaybına yol açarken, gıda fiyatlarında yaşanacak artışlar konusunda endişeler artıyor.
Haziran ayında Avrupa’yı etkisi altına alan sıcak dalgasının, kıtanın tahıl üreticilerine yaklaşık 2 milyar euro gelir kaybına mâl olduğu ve 9 milyon ton ürünün yok olmasına yol açtığı tahmin ediliyor. Tüm bu yaşananlar ise gıda fiyatları üzerinde etki edeceği için kıta çapında endişeler arttı.
Avrupa Tahıl ve Yağlı Tohumlar Ticaret Birliği (Coceral), sıcak dalgasının ardından buğday, arpa, mısır ve yulaf gibi ürünlerin hasadına ilişkin yaptığı değerlendirmede tahminlerini açıkladı. Buna göre, üretimdeki 9 milyon tonluk azalma, Avrupa Birliği’nin (AB) 27 üye ülkesi ile Birleşik Krallık’ın 2018’den bu yana en düşük tahıl hasadını gerçekleştireceği anlamına geliyor. Ayrıca bu kayıp, Avusturya, İrlanda ve Hollanda’nın toplam tahıl üretim tahmininden daha büyük bir üretim kaybını ifade ediyor.
Coceral, ürün kayıplarını Batı Avrupa’da kaydedilen en sıcak Haziran ayıyla ilişkilendiriyor. Mısır, bitkinin en kritik evrelerinden biri olan tozlaşma dönemi sırasında sıcaklardan oldukça etkilendi. Buğday ise tahılların dolgunlaşabilmesi için neme ihtiyaç duyduğu ve verimin belirlenmesinde önemli rol oynayan “tane doldurma” aşamasında zarar gördü.
İklim değişikliği ve enerji konularına odaklanan ve Birleşik Krallık merkezli bir düşünce kuruluşu olan Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU), mevcut fiyatlara göre, kaybedilen tahıl üretiminin ekonomik değerinin yaklaşık 2 milyar euro olduğunu hesapladı. Ancak bu rakam, sebze üretimindeki kayıplar ve hayvancılık üzerindeki etkiler gibi sıcak hava dalgasının daha geniş maliyetlerini kapsamıyor.
En Büyük Tahıl Kaybı Fransa, Macaristan ve İspanya’da Yaşanıyor
ECIU’nun arazi kullanımı, gıda ve tarım analisti Tom Lancaster son yaşanan aşırı sıcaklıklar ve sonrasında yaşananlar üzerine şunları söyledi:
“Bu durum çiftçilerin gelirlerini azaltarak onları ekonomik açıdan zorlayacak ve aynı zamanda Avrupa’nın gıda güvenliğini zayıflatacak. Birleşik Krallık’ta bu 10 yıl içinde kayıtlardaki en kötü beş hasattan üçünü zaten yaşadık ve son sıcak hava dalgalarının da Britanyalı çiftçilere kaçınılmaz olarak yeniden maliyet yüklediğini söyleyebiliriz.”
Britanya gibi Fransa’nın da tahıl üretiminde önemli düşüşler yaşaması bekleniyor. Ülkede yaklaşık 3,4 milyon ton mısırın kaybedildiği tahmin edilirken, kaybedilen tahılların ekonomik maliyetinin 891 milyon euroya ulaşacağı öngörülüyor. Fransa’nın ardından en büyük tahıl kayıplarının 2,4 milyon tonla Macaristan’da ve 1,4 milyon tonla da İspanya’da yaşanması bekleniyor.
Fransa’nın Auvergne-Rhone-Alpes bölgesinde çiftçilik yapan Benoit Merlo, 10 yıldır çiftliğini daha sıcak ve kurak koşullara uyarlamaya çalışmasının bu yıl işe yaramadığını belirterek şöyle konuştu:
“Sıcaklıkların haftalar boyunca 38 derecenin üzerine çıkmasıyla birlikte her şey çökmeye başlıyor. Soya gibi bazı ürünlerde verim kaybının en az %50, hatta %70 olmasını bekliyorum.”
Avrupa Tahıl İthalatına Daha Bağımlı Hale Gelecek
Birleşik Krallık’taki çiftçiler de, Haziran ayındaki sıcak hava dalgası ve kurak geçen ilkbaharın ardından ülkenin büyük bölümünde kurak koşullar yaşandığını bildiriyor. Ancak bunun etkileri özellikle Doğu’sunda ve Güneydoğu İngiltere’nin bazı bölgelerinde daha şiddetli hissediliyor ve bölgesel farklılıkların da görülmesi bekleniyor.
Birleşik Krallık’ta tarım ve gıda sektörlerine yönelik araştırma, veri analizi, piyasa bilgisi ve eğitim hizmetleri sunan kamu destekli bir sektörel kuruluş olan Tarım ve Bahçecilik Geliştirme Kurulu, birçok çiftçinin sıcak ve kurak hava nedeniyle hasat faaliyetlerini normalden daha erken başlatmak zorunda kaldığını ifade etti.
Aşırı sıcak hava nedeniyle kaybedilen ürünlerin, Avrupa’nın tahıl ithalatına daha fazla bağımlı hale gelmesine yol açması ve bunun da küresel emtia fiyatlarını yükseltmesi bekleniyor. Ancak bu etkinin boyutu, 2026 sonu ve 2027 başında Güney Yarımküre’de gerçekleştirilecek hasadın sonuçlarından da etkilenecek.
Avrupa’daki tahıl üretim açığı, bir yandan da küresel tarımsal ürün arzının da giderek daraldığı bir döneme denk geliyor. ABD’nin Güney ve Batı kesimlerinde yaşanan şiddetli kuraklık, hem tahıl üretimini hem de et üretimini olumsuz etkiliyor. Bu durum, dünya genelindeki tarımsal arz üzerindeki baskıyı daha da artırıyor.
