COP31’in ikinci haftası başlarken, gündemdeki maddeler üzerindeki ilerleme yeterince hızlı değil. Uzmanlar, COP31 Başkanı Türkiye ile Müzakereler Başkanı Avustralya’nın bir an önce sorumluluk alması gerektiğini dile getiriyor.
YAZI: Bulut BAGATIR
COP31’in ilk haftası, ülkelerin 1,5 derece eşiğinin aşılmasının yaratacağı risklerin ve iklim eyleminin hızlandırılması gereğinin farkında olduklarına işaret eden gelişmelerle sona erdi. Ancak fosil yakıtlardan çıkış, elektrifikasyon, iklim finansmanı, Uyum ve Azaltım Çalışma Programı’nın geleceği gibi kritik konularda henüz uzlaşma sağlanamadı. İkinci haftada bu ilk sinyallerin somut sonuçlara dönüştürülmesi gerekiyor. Görüşmelerde, emisyon azaltımı, iklim değişikliğine uyum, kayıp ve zararların karşılanması ile finansman, teknoloji ve kapasite geliştirme gibi uygulama araçları başta olmak üzere birçok alanda önemli eksikliklerin devam ettiği kabul ediliyor.
Müzakereleri İklim Haber’e değerlendiren Greenpeace Türkiye İklim ve Enerji Kampanyacısı Emel Türker Alpay gündemdeki bazı maddelerde ilerleme sağlandığını, bazılarında ise hiç ilerlenemediği söyledi: “Bu senenin konusu TAFF (fosil yakıtlardan uzaklaşma) ve ormansızlaşma yol haritaları. Brezilya COP30 Başkanlığı iki yol haritasını da zirveden önce açıklamıştı. Burada da etkinlikler oldu. ‘Troyka’ denilen COP30, COP31 ve COP32 başkanlıklarının bunları sahiplenmesi ve ilerletmesi yönünde sivil toplum örgütlerinin bir talebi var. Bunun üzerinden konuşmalar yürüyor.” Adil geçiş müzakerelerine de değinen Alpay, konunun Avustralya tarafından sulandırılmaya çalışıldığından bahsetti. Hak temelli bakış açısının kaldırılmak istendiğini aktaran Alpay, “Dolayısıyla uzlaşmaya en yatkın olabileceğini düşündüğümüz konulardan birisi maalesef sekteye uğradı. Bu hafta nasıl ilerleyeceğini göreceğiz” dedi.
“Bazı Ülkeler Çerçeve Karar Fikrine Sıcak Bakmıyor”
Çerçeve Karar tartışmasında da, bu metin nedeniyle asıl müzakere konularının gölgede kaldığına yönelik bazı ülkelerin endişe duyduğunu belirtirken, “Genel olarak Çerçeve Karar uygulamasına, bunun bir yöntem olarak kullanılmasına dair itirazlar var. Çerçeve Karar için bir liste hazırlandı. Ona Taraflar geri bildirim verdi, danışma görüşmeleri oldu. Bu tartışmalardan sonra yeni bir metin yayımlanacak. Bizim talebimiz şu: Böyle bir karar olacaksa orada elektrifikasyon da olmalı; ama elektrifikasyon olacaksa da bunun açıkça yenilenebilir enerjiyle bağlantısı, fosil yakıtlardan çıkış ve biraz önce bahsettiğimiz TAFF yol haritalarının bu başkanlıklar tarafından nasıl ilerletileceği konularının yer alması gerekiyor” diye konuştu.
Alpay, elektrifikasyon taahhüdünün resmi gündeme Çerçeve Karar ile dahil edilmeye çalışıldığını vurgularken, hangi ülkelerin hangi koşullarla taahhüdü destekleyeceğinin kritik olduğunu belirtti: “Elektrifikasyonla ilgili yapılan toplantılarda ülkelerin hep belli itirazları vardı. Özellikle gelişmekte olan ülkelerden duyduk. Palau mesela çok güçlü bir şekilde, bunun fosil yakıtlarla bağının kurulması gerektiğini söyledi. Almanya söz aldığında, ‘fosil yakıtlardan çıkışın mutlaka burada olması lazım, bu bağlantının görülmesi lazım’ dedi. İtalya’da benzer görüşler öne sürdü.”
En büyük sorunun ise iki başkanlı bir COP’ta iki başkanlıktan da bir liderlik görülmemesi olduğunu söyleyen Alpay, “Adil geçiş gündeminde ortalığı sulandıranın Avustralya olduğu duyuluyor. Bir COP dünyanın dertlerini çözmeyecek ama bir başkanlıktan da sulandırma beklenmez. Türkiye’nin elektrifikasyona dair bir etkinliğinde Enerji Bakanının fosil yakıtlar lehine açıklamalarına şahit oluyoruz. Herkes soruyor: ‘Nerede bu başkanlıklar?’. Ağız birliği yok. ‘Bu COP artık herhalde öldü’ gibi söylentiler ortada dolaşıyor. Buna mahal vermemek lazım” diye konuştu.
WWF İklim ve Enerji Politikaları Başkanı Fernanda de Carvalho ise ikinci hafta için Antalya’ya gelecek bakanların yapması gerekenleri şöyle sıraladı: “İklim hedeflerindeki açığı kapatmalı, gelişmekte olan ülkelere güvenilir finansman sağlamalı, fosil yakıtlardan çıkışı hızlandırmalı ve doğayı iklim eyleminin merkezine yerleştirmeli. COP31, nihayetinde gündeme taşıdığı konularla değil, burada alınan kararların insanlar ve doğa için gerçek bir fark yaratıp yaratmadığıyla değerlendirilecek.”


