Rekor seviyede yağışlar ve fırtınalar nedeniyle seller Asya’nın bazı bölgelerinde 1400’den fazla can alırken, bilim insanları söz konusu hava olaylarının sadece Muson sezonuyla açıklanamayacağını, yaşananların iklim krizi nedeniyle gerçekleştiği uyarısında bulunuyorlar.
Asya’nın bazı bölgelerinde rekor kıran yağışlar ve fırtına dalgalarının ardından 1400’den fazla kişi yaşamını yitirdi. Bu hafta Asya’nın bazı bölgelerinde rekor yağışlar ve fırtına dalgalarının ardından yıkım yaşandı.
Acil durum ekipleri, ani sel ve heyelanların ardından günlerdir hayatta kalanlara ulaşmak için çalışırken, söz konusu aşırı hava olayları binlerce insanın da mahsur kalmasına neden oldu.
İnsanlar hayatta kalmak için çatı ya da ağaçlara tutunmuş halde bulundu, yollar güçlü akan nehirlere dönüştü ve binlerce ev yıkıldı. En ağır darbeyi alan Endonezya’da 2 Aralık Salı günü itibarıyla 753 ölümü kayda geçti. Bu ülkeyi 410 ölümle Sri Lanka ve 181 ölümle de Tayland takip etti. Malezya’da ise üç kişi hayatını kaybederken, binlerce kişi yerinden oldu.
Yaşanan felaketin ardından açıklama yapan Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) sözcüsü Clare Nullis, Endonezya, Sri Lanka, Tayland, Vietnam ve Filipinler gibi ülkelerim “muson kaynaklı yağışlar ile tropikal siklon faaliyetlerinin birleşiminden” en çok etkilenen yerler arasında bulunduğunu belirtti.
Normal Şartlarda Bu Fırtınalar Bölgede Nadiren Görülüyordu
Musonlar yalnızca yağmurla bağlantılı olarak tanımlanmıyor. Aslında musonlar, kuru ve yağışlı mevsimler arasında keskin bir fark oluşturan mevsimsel rüzgâr düzenleri olarak tanımlanıyor. Bu değişim uzun süredir özellikle Güney ve Güneydoğu Asya’da belirgin bir halde. Yaz musonu, tarım, ekosistemler ve su kaynakları için hayati önem taşıyan şiddetli yağışlar getirirken, genellikle kasırga veya tayfun olarak adlandırılan tropikal siklonlar ise yüksek rüzgârlar ve şiddetli yağmurla karakterize edilen dairesel fırtınalardan oluşuyor. Enerjilerini tropik okyanuslardan alan bu fırtınalar, sıcak suyun üzerinde kaldıkları sürece güçlerini koruyabiliyorlar.
“Asya seller açısından çok, çok hassas,” diye uyarıda bulunan Nullis, bölgede selin, iklim kaynaklı tehlikeler arasında sürekli listenin başında yer aldığını hatırlatıyor.
Bununla birlikte, geçen hafta Endonezya, Malezya ve Güney Tayland’da şiddetli yağışlara ve yaygın sellere yol açan Senyar gibi tropikal siklonlar, Ekvator’a bu kadar yakın bölgelerde normal şartlarda nadiren görülüyor.
Yaşanan durumun çok sık görülmediğini belirten Null, “Dolayısıyla yerel halkın böyle durumlar için hiç deneyimi yok” diyor.
Ölümcül Fırtınaların Şiddeti Daha da Artacak Uyarısı Yapılıyor
Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) ise 20. yüzyıldan bu yana Asya genelinde gözlemlenen belirgin ısınmanın, Güney, Güneydoğu ve Doğu Asya’daki muson bölgelerinde sel olasılığını artırdığı uyarısında bulunuyor. Bunun nedeni, hava sıcaklığındaki her 1 derecelik artışın atmosferin yaklaşık %7 daha fazla nem tutabilmesine neden olması ve bunun da daha yoğun ve şiddetli yağışlara yol açabilmesi.
Nitekim geçen yıl, atmosferdeki ısı tutan karbondioksit seviyeleri kayıtlardaki en yüksek artışı gösterdi. Birleşmiş Milletler, bunun Dünya’nın iklimini “turbo şarj edeceğini” ve daha şiddetli aşırı hava koşullarına sebep olacağını açıkladı.
Tüm bunlar yaşanırken Asya kıtası da, bu değişimlerin etkisini küresel ortalamanın neredeyse iki katı oranında ısınarak en ağır şekilde yaşayan bölge haline geliyor. IPCC’nin bir raporu, Güney ve Doğu Asya’da aşırı yağışların son yıllarda arttığını doğruluyor ve bu tür hava olaylarının sıklığının daha da artacağını belirtiyor.
Hong Kong Şehir Üniversitesi’nde yer bilimleri profesörü olan Benjamin Horton, ölümcül fırtınaların toplam sayısının “dramatik biçimde artmayabileceğini”, ancak şiddetlerinin ve önceden tahmin edilemezliğinin artacağını söylüyor.
Küresel ısınmanın yanı sıra uzmanlar, sellerin etkisini kötüleştiren insan faaliyetlerine de işaret ediyor. Endonezya’nın Kuzey Sumatra bölgesinde yetkililer, sel ve heyelanların kesilmiş ağaçları sürükleyip götürdüğünü, bunun da yasadışı ağaç kesiminin felakete katkıda bulunmuş olabileceği endişesini doğurduğunu aktarıyor. Sel altında kalan Aceh, Kuzey Sumatra ve Batı Sumatra eyaletleri 2000 yılından bu yanan 19 bin 600 kilometrekare orman kaybetti. Global Forest Watch’a göre de kaybedilen ormanlık alan New Jersey eyaletinden bile büyük.
