COP31’e ev sahipliği yapmaya hazırlanan Antalya’da giderek artan yaz sıcakları, kent sakinlerini Toroslar’daki yaylalara yönlendiriyor. Yeni bir araştırmaya göre geleneksel yaylacılık yerini, sıcaktan kaçmak isteyen kentlilerin mevsimlik, hatta kalıcı yer değiştirmelerine bırakıyor. Kıyılarda hissedilen sıcaklık 41 dereceye kadar çıkarken, yaylalarda 20-23 derece civarında seyrediyor. Ancak yaylalara artan ilgi, beraberinde yapılaşma ve altyapı sorunlarını da getiriyor.
Antalya’da yaz sıcakları giderek daha bunaltıcı hale gelirken, kent sakinleri çözümü yüzlerce metre yükseklikteki yaylalara taşınmakta buluyor. Üstelik eskiden yalnızca yaz aylarında tercih edilen bu yerleşimlerde artık daha uzun süre kalan, hatta kalıcı olarak yerleşenlerin sayısı artıyor.
Sakarya ve Bahçeşehir üniversitelerinden bilim insanlarının Climate Services dergisinde yayımlanan yeni araştırması, Antalya’nın kıyı kesimleri ile Toros Dağları’ndaki yaylaları karşılaştırarak bu değişimi inceledi. Araştırmaya göre yaylalar, iklim değişikliği nedeniyle artan sıcaklıklardan korunmak isteyen kentliler için giderek daha önemli bir sığınak haline geliyor.
Antalya’da Asfalt Erirken Yaylada Battaniyeyle Uyuyorlar
Araştırma kapsamında Geyikbayırı, Üçoluk, Feslikan ve çevresindeki yayla köylerinde 29 kişiyle görüşüldü. Katılımcıların anlatımları, Antalya’da yaz aylarında günlük yaşamın ne kadar zorlaştığını ortaya koyuyor.
Bir katılımcı, “Antalya çok sıcak, dayanılacak gibi değil. Nefes alamıyoruz. Yaylada ağustos ayında bile battaniyeyle uyuyoruz. Antalya’da ise uyumadan önce yatağı suyla ıslatıyoruz” diyor.
Bir başka katılımcı ise kentteki sıcaklıkların günlük yaşama etkisini, “Yazın iki ay Antalya’da yaşamak mantıklı değil. Klima olmadan hayatta kalamazsınız” sözleriyle anlatıyor.
Özellikle yaşlılar ve kalp rahatsızlığı bulunan kişiler, yaylaya çıkma kararlarını hava durumuna göre verdiklerini belirtiyor.
Kıyılarda 41 Derece, Yaylalarda 20-23 Derece
Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, Antalya’nın kıyı kesimleri ile yaylalar arasındaki sıcaklık farkı.
Hava sıcaklığının yanı sıra nem, rüzgâr ve güneş ışınlarının etkisini de hesaba katan Fizyolojik Eşdeğer Sıcaklık (PET) değerlerine göre yaz aylarında kıyılarda hissedilen sıcaklık 35-41 derece arasında değişiyor. Bazı bölgelerde ise 41 dereceyi aşarak “aşırı sıcak stresi” kategorisine giriyor.
Buna karşılık Toroslar’daki yaylalarda aynı dönemde hissedilen sıcaklık çoğunlukla 20-23 derece civarında seyrediyor.
Çalışmanın yazarlarından Sakarya Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Beyza Ustaoğlu, gözlemlenen hareketliliğin, “artan sıcaklıklar karşısında insanların daha serin ve konforlu alanlara yönelerek geliştirdiği doğal bir uyum biçimi” olduğunu aktarıyor. İklim projeksiyonları, kıyı kesimleri ile yaylalar arasındaki farkın daha da belirgin hale geleceğine işaret ediyor. Araştırmaya göre iklim değişikliği nedeniyle hem kıyılar hem de yaylalar ısınmaya devam etse de yaylalar, kıyılara göre daha serin kalacak.
Yaylalar Hızla Büyüyor, Yapılaşma Artıyor
Sıcaktan kaçış, yaylaların görünümünü de değiştiriyor. Uydu görüntülerini inceleyen araştırmacılar, son 10 yılda Geyikbayırı, Üçoluk ve Feslikan çevresindeki yapılaşmış alanların belirgin biçimde genişlediğini tespit etti.
Geleneksel olarak tarım ve hayvancılık amacıyla kullanılan yaylalar, giderek yazlık konutların bulunduğu sayfiye yerlerine dönüşüyor. Pandemi sonrasında yayla evlerine yönelik talebin artması da bu değişimi hızlandırdı. Görüşülen kişiler, arsa ve konut fiyatlarının yükseldiğini anlatıyor.
Ancak bu büyümenin önemli bir bedeli var. Yaylalardaki su kaynakları, yollar, sağlık hizmetleri ve diğer altyapı olanakları hızla artan nüfusa göre planlanmış değil.
İklim Göçünün Yeni Biçimi: Sıcaktan Kaçmak için Yükselmek
Araştırmacılara göre Antalya’da yaşananlar, iklim göçünün yalnızca büyük afetlerin ardından veya ülkeler arasında gerçekleşmediğini gösteriyor.
İklim değişikliği, insanları yaşadıkları bölgeyi tamamen terk etmeden de yer değiştirmeye yöneltebiliyor. Antalya’da kıyılardan yaylalara doğru gerçekleşen mevsimlik ve giderek kalıcı hale gelen hareketlilik, bunun bir örneği.
Çalışmanın yazarlarından Bahçeşehir Üniversitesi Göç ve Kent Araştırmaları Merkezi (BAUMUS) Kurucu Direktörü Prof. Dr. Ulaş Sunata, “Bulgularımız, iklim değişikliğine bağlı hareketliliğin çok daha sessiz, kademeli ve yerel biçimlerde ortaya çıkabileceğini gösteriyor” dedi.
