Zengin ülkelerin birçoğu henüz iklim finansmanı hedeflerini açıklamayı erteliyor. Bu durum da kaynak alıcısı ülkelerin planlama yapmasını ve özel yatırımları çekmesini zorlaştırıyor be bu ülkeleri belirsizlik içinde bırakıyor.
Gelişmekte olan ülkeler, dünyanın en büyük ekonomilerinden bazılarının yeni iklim finansmanı planlarını henüz somutlaştırmaması nedeniyle belirsizlik içinde kaldılar. Yoksul ülkelerin, aşırı hava olaylarının etkileriyle başa çıkabilmeleri ve düşük karbonlu bir geleceğe geçiş yapabilmeleri için sanayileşmiş ülkelerin hükümetlerinden 2035 yılına kadar yılda 300 milyar dolar, diğer kaynaklardan ise yaklaşık 1 trilyon dolar alması öngörülüyor.
Ancak birçok zengin ülke hükümeti, bu yılın veya gelecek yılın sonrasını kapsayan iklim finansmanı hedeflerini ve bu hedeflere nasıl ulaşacaklarına ilişkin planlarını henüz açıklamış değiller. Bu belirsizlik ise alıcı ülkelerin planlama yapmalarını engellediği ve kamu kaynaklarına ek olarak özel sektör yatırımlarını çekmelerini zorlaştırdığı için önemli sorunlara yol açıyor.
The Guardian tarafından incelenen Doğal Kaynakları Koruma Konseyi (National Resources Defense Council – NRDC) ve E3G düşünce kuruluşlarının analizine göre, gelişmiş ülkelerin, iki yıl önce COP29’da belirlenen ve Yeni Kolektif Sayısallaştırılmış Hedef (NCQG) olarak bilinen yıllık 300 milyar dolarlık hedefi genel olarak yakalama yolunda ilerlediğini gösteriyor. Buna göre gelişmiş ülkelerin 2030 yılına kadar yılda yaklaşık 229 milyar dolar iklim finansmanı sağlaması bekleniyor. Bu tutarın yaklaşık 185 milyar dolarının çok taraflı kalkınma bankalarından gelmesi öngörülüyor.
İhtiyaç Duyulan Finansmana 2030’a Kadar Ulaşmak Pek Olası Değil
NRDC’nin Uluslararası İklim Finansmanı Direktörü Joe Thwaites, E3G düşünce kuruluşuyla birlikte ilk analizi hazırlayan isimlerden biri oldu. Thwaites, The Guardian’a yaptığı açıklamada, çok taraflı kalkınma bankaları ve ulusal hükümetlerin bir sonraki finansman döneminde keskin bütçe kesintilerine gitmemesi halinde 2030 yılına kadar ihtiyaç duyulan finansman düzeyine neredeyse ulaşılacağını ama bunun da kolay olmadığını ifade etti.
Avrupa Birliği’nin (AB) yılda yaklaşık 36 milyar dolarlık mevcut finansman katkısını sürdürmesi halinde, Birleşik Krallık, Kanada ve bazı küçük ülkelerin daha önce açıkladığı taahhütler de hesaba katıldığında, doldurulması gereken yaklaşık 7 milyar dolarlık bir açık kalacak. Thwaites’e göre, Beyaz Saray’da farklı bir başkanın görevde olması durumunda ABD, Japonya ve Avustralya ile birlikte bu açığın kapatılmasına katkıda bulunabilecek.
İklim ve enerji politikaları üzerine uzmanlaşmış, İngiltere merkezli bağımsız bir dijital yayın kuruluşu olan Carbon Brief tarafından yapılan başka bir analiz ise ülkelerin mevcut hedeflerinin süresi dolduktan sonra yeni iklim finansmanı sağlamaması halinde, gelişmekte olan ülkelerin zengin ülkelerden aldıkları ikili finansmanda %70’lik bir kesintiyle karşı karşıya kalabileceğini ortaya koydu. Ancak Thwaites, böyle bir senaryonun gerçekleşme ihtimalinin oldukça düşük olduğunu söyledi.
Avustralya Henüz Hedeflerini Açıklamış Değil
İklim finansmanı, Antalya’da başlayan COP31 müzakerelerinin de en tartışmalı başlıklarından biri. İki ülkenin dönem başkanlığı için yarışmasının ardından varılan uzlaşma çerçevesinde konferansın başkanlığını Avustralya yürütüyor. Bazı gelişmekte olan ülkeler, finansman kaynaklarında kesintiye gidilebileceği endişesiyle iklim finansmanına ilişkin daha önce alınan kararların yeniden müzakereye açılmasını istedi.
Dünya Bankası, Donald Trump yönetiminin baskısı üzerine bu yaz resmî iklim finansmanı hedefini yürürlükten kaldırdı. Ancak iklimle bağlantılı projelere yönelik finansman kapsamında yılda on milyarlarca dolar kaynak sağlamayı sürdürecek. Thwaites’e göre diğer kalkınma bankalarının da iklim finansmanı planlarını uygulamaya devam etmesi bekleniyor.
Fransa, Almanya ve Avustralya, yeni iklim finansmanı hedeflerini henüz kamuoyuna açıklamayan başlıca ülkeler arasında yer alırken, Avustralya gibi COP’a ev sahipliği yapan gelişmiş bir ülkenin konferans öncesinde yeni iklim finansmanı planlarını açıklamaması son derece alışılmadık bir durum olarak değerlendiriliyor. Japonya da, henüz hedeflerini açıklamayan gelişmiş ülkeler arasında yer alıyor.
