IEA’nın son raporu, temiz enerji yatırımlarının fosil yakıtları ikiye katlayarak bu yıl 2,2 trilyon dolara ulaşacağını öngörüyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), bu yıl onuncusu hazırlanan Dünya Enerji Yatırımları Raporu’nu yayımladı. Rapora göre, küresel enerji yatırımlarının jeopolitik gerilimler ve ekonomik belirsizliklerden kaynaklanan zorluklara rağmen bu yıl, 2024’e göre %2 artışla 3,3 trilyon dolara yükseleceği ve yeni bir rekora ulaşacağı bekleniyor.
Toplam yatırımların 2,2 trilyon dolarlık kısmını yenilenebilir enerji, nükleer, şebekeler, depolama, düşük emisyonlu yakıtlar, verimlilik ve elektrifikasyon dahil temiz enerji teknolojilerinin oluşturacağı, kalan 1,1 trilyon dolar sermayenin ise fosil yakıt projelerine gideceği hesaplanıyor.
Böylece, bu yıl rekor seviyeye ulaşması beklenen temiz enerji yatırımları, toplam yatırım miktarının üçte ikisini oluşturacak. IEA’ya göre bu durum, yalnızca emisyonların azaltılmasına yönelik çabaları değil, aynı zamanda sanayi politikalarının artan etkisini, enerji güvenliği endişelerini ve elektrik tabanlı çözümlerin maliyet açısından rekabetçiliğini de yansıtıyor.
Mevcut yatırım eğilimleri dünyada yeni bir “elektrik çağının” yaklaştığını gösteriyor. Dünyada 10 yıl önce fosil yakıtlara yapılan yatırımlar elektrik üretimi, şebekeler ve depolama yatırımlarından %30 fazlayken, bu yıl ise sadece elektrik sektörü yatırımları petrol, gaz ve kömüre yönelik harcamalardan %50 daha yüksek olacak.
Temiz enerji teknoloji yatırımlarına kaynak bazında bakıldığında, güneş enerjisi 450 milyar dolarla en fazla yatırım yapılan temiz enerji kaynağı olarak öne çıkıyor. Bu, güneş enerjisine yapılan yatırım miktarının, son beş yılda ikiye katlandığı anlamına geliyor.
Nükleer enerji yatırımları da son 5 yılda %50 artış gösterirken, bu yıl söz konusu alandaki yatırımların 75 milyar doları bulması bekleniyor.
Temiz enerji teknolojileri arasında 400 milyar dolara ulaşacağı hesaplanan şebeke yatırımlarının, üretim ve elektrifikasyon yatırımlarının gerisinde kalıyor. Bu durum elektrik güvenliği açısından endişe verici bir gösterge olarak değerlendiriliyor.
Küresel Enerji Harcamalarında Çin’in Payı %33
Çin, dünyanın en büyük enerji yatırımcısı konumunu güçlendirmeye devam ediyor. Çin’in küresel enerji harcamalarındaki payı, son 10 yılda %25’ten %33’e yükseldi. Bu artış, güneş, rüzgar, hidroelektrik, nükleer, batarya ve elektrikli araçlar dahil olmak üzere geniş bir teknoloji yelpazesindeki yatırımlarla destekleniyor.
Çin ve Hindistan, kömür kapasitesi yatırımlarını sürdürüyor. Geçen yıl yaklaşık 100 gigavatlık yeni kömür santralı inşasına başlayan Çin’de, onaylanan yeni kömür santralı kapasitesi 2015’ten beri en yüksek seviyeyi gördü. Kömür yatırımlarının bu yıl ise 2024’e göre %4 artacağı hesaplanıyor.
IEA İcra Direktörü Fatih Birol, değerlendirmesinde, enerji dünyasının görünümünü gölgeleyen jeopolitik ve ekonomik belirsizlikler arasında ülkeler ve şirketlerin kendilerini çeşitli risklerden izole etmeye çalıştığını belirtti.
Enerji güvenliğinin küresel yatırım artışının temel itici gücü olarak öne çıktığını belirten Birol, “Bu yıl yatırım tutarı, rekor olan 3,3 trilyon dolara ulaşacak. Hızla değişen ekonomik ve ticari ortam, bazı yatırımcıların yeni enerji projelerine onay konusunda bekle-gör yaklaşımı benimsemesine yol açıyor. Ancak çoğu alanda mevcut projeler üzerinde henüz ciddi bir etkisi görülmedi” ifadelerini kullandı.
Birol, Dünya Enerji Yatırımları raporunun ilk kez yayımlandığı 2015’te, Çin’in enerji yatırımlarının ABD’yi yeni geçmeye başladığını anımsatarak, “Bugün Çin, dünyanın açık ara en büyük enerji yatırımcısı konumunda, Avrupa Birliği’nin (AB) 2 katı ve neredeyse AB ile ABD’nin toplamı kadar harcama yapıyor” bilgisini paylaştı.
