BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Türkiye’de düzenlenen COP31 iklim müzakerelerinin ilk haftasına fosil yakıtlar konusundaki görüş ayrılıklarının damga vurduğu bir dönemde, sera gazı emisyonlarında “acil ve köklü bir azaltım” çağrısında bulundu.
Gözlemciler, görüşmelerin ilk haftası sona ererken, müzakerelere katılan büyük fosil yakıt üreticisi ve tüketicisi ülkelerin; kesin yeni hedefler belirleyen ya da petrol, gaz ve kömürden uzaklaşmayı öngören herhangi bir anlaşmaya direndiğini belirtti.
Bu durum; Guterres gibi iklim savunucularının gerekli gördüğü türden iddialı bir anlaşmaya varmak için önünde bir haftası daha bulunan zirvenin ev sahibi Türkiye ile başmüzakereci Avustralya açısından ciddi bir zorluk teşkil ediyor.
2015 Paris Anlaşması kapsamında alınan küresel ısınma sınırı kararına atıfta bulunan Guterres, “Asıl mesele üye devletlerin, özellikle de en çok emisyona yol açan ülkelerin elinde. Yüzyılın sonuna kadar 1,5 derece hedefini ulaşılabilir kılmak için emisyonlarda acil ve köklü bir azaltıma gidilmesi gerektiğini kabul etmeleri şart” ifadelerini kullandı. Geçen ay yayımlanan bir BM raporu, dünyanın, 1,5 derece ısınma eşiğini aşma yolunda olduğunu ortaya koydu.
Sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte bu yıl Batı Avrupa genelinde yaşanan aşırı sıcak hava dalgaları ve Nepal’de 1.450’den fazla kişinin ölümüne yol açan sel felaketini tetikleyen buzul çökmesi damgasını vurdu. Binlerce kişiden ise hâlâ haber alınamıyor.
Fosil Yakıt Lobisi
Suudi Arabistan ve Rusya gibi büyük petrol üreticileri geleneksel olarak fosil yakıtları kısıtlayan ifadelere direnirken, Hindistan gibi gelişmekte olan büyük ekonomiler ise kalkınma ve enerji tercihlerini sınırlandırabileceğini savundukları önlemlere karşı çıkıyor. Bu dinamik geçmişteki anlaşmaların sonuçlarını da zayıflatmıştı.
Bu sırada dünyanın en büyük petrol tüketicisi olan Amerika Birleşik Devletleri, küresel ısınmayı bir “aldatmaca” olarak nitelendiren ve fosil yakıtların kullanımının sürdürülmesini teşvik eden Başkan Donald Trump yönetiminde görüşmelere üst üste ikinci yıl katılmadı.
Beşer yıllık iki dönemin ardından Aralık ayı sonunda görevinden ayrılacak olan Guterres, “Fosil yakıt lobisinin orantısız nüfuzuyla yüzleşmeliyiz. Gezegenimizin geleceği, onun yok oluşundan kâr sağlayanların şartlarına göre müzakere edilemez” derken şöyle devam etti:
“Ancak umudumu koruyorum. Bu 10 yıl boyunca olağanüstü bir şeye de tanık oldum. Yenilenebilir enerji kıyıda köşede kalmış bir alternatif olmaktan çıkıp ana akım haline geldi. Ekonomik dengeler değişti. Teknoloji ilerledi. Daha temiz, daha güvenli ve daha istikrarlı bir enerji geleceği ellerimizde. Asıl soru, ona uzanacak cesarete ve hıza sahip olup olmadığımız.”
Elektrifikasyon Hedefi Ne Olacak?
COP31’in ev sahibi Türkiye, emisyon azaltımına yol açacağını belirttiği küresel elektrifikasyonu genişletme önerisini, varılacak nihai anlaşmanın merkezine yerleştirmeye çalışıyor.
Geçen yılki COP ev sahibi Brezilya’nın da aralarında bulunduğu bazı ülkeler, devletlerin fosil yakıtlardan uzaklaşma süreçlerini daha net bir şekilde planlamalarını zorunlu kılacak bir tasarıda ilerleme sağlanmasını savunsa da söz konusu öneri, artan elektrik kullanımının yenilenebilir kaynaklardan elde edilmesini şart koşmuyor.
Sivil toplum kuruluşu E3G’nin gözlemcisi Katrine Petersen, söz konusu önlemlerin görüşmelerden sağ çıkıp çıkmayacağının önümüzdeki günlerde yapılacak müzakerelere bağlı olduğunu ifade etti.
Petersen, “Hindistan ve G77 gibi ülkelerden kesin hedefler istemediklerini de oldukça net bir şekilde duyduk. Herhangi bir teknoloji veya yakıt türüne özel ifadeler de istemiyorlar. Bunlar, söz konusu farklı taraflar arasında daha önce de gördüğümüz türden tutarlı ve süregelen görüş ayrılıkları” dedi.
Hindistan, Suudi Arabistan ve Rusya temsilcileri konuyla ilgili hemen bir yorum yapmadı. AB delegasyonu başkanı Diana Acconcia ise Avrupa’nın elektrifikasyon hedefini desteklediğini söyledi.
Petersen, “Elektrifikasyon, nasıl gerçekleştirileceği konusunda dayatmacı olmaması bakımından bir bakıma kapsayıcı bir gündem” dedi ve ekledi: “Elbette Avrupa Birliği için elektrifikasyonun temiz enerji kaynaklarıyla gerçekleştirilmesi esastır.”
Müzakerelere liderlik eden Avustralya ekibi, zirvenin ilk birkaç gününü, müzakere edilen tüm teknik maddelerin takip edildiği ve uzlaşıyla kabul edilecek siyasi bir metne nelerin dahil edilmesi gerektiğine dair görüşleri toplayarak geçirdi. Avustralya, gelecek haftanın başlarında bir taslak metin oluşturmak amacıyla Cumartesi gecesine kadar ülkelerden ek görüş ve önerileri almaya devam edecek.
