Dünya Kuş Raporu’na göre göçmen kuş türlerinden her iki tanesinden birisinin sayısı azalıyor. Her dokuz türden biri ise nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya.
Dünya Kuşları Koruma Kurumu (BirdLife International), Nature Kenya ev sahipliğinde düzenlenen Küresel Göç Yolları Zirvesi’nde Dünya Kuş Raporu’nu yayımladı. Her dört yılda bir yayımlanan rapor, bu sene ilk kez göçmen kuşlar ve göç yolları için hazırlandı. Zirvede hükümetler, bilim insanları, STK’lar, ve finans kuruluşları imzaladıkları Nairobi Göç Yolları Deklarasyonu’nu ile göçmen kuşları ve habitatlarını koruma ve işbirliğini artırma taahhüdünde bulundu.
En son 1995 yılı Şubat ayında Fas’ta bir lagünde kaydedilen İnce gagalı kervançulluğunun (Numenius tenuirostris) 2025 yılındaki neslinin tükenmesi haberi, son yüzyıllarda Avrasya ve Afrika kıtalarında gerçekleşen ilk küresel kuş nesli tükenmesi oldu. Rapora göre son 150 yılda 6 göçmen türün daha kaybolduğu tahmin ediliyor. Özellikle deniz habitatlarına, ormanlara ve kıyı sulak alanlarına bağımlı türler tehlike altında. En çok tehdit altında olan gruplar ise deniz kuşları ve kıyı kuşları.
Raporda umut verici gelişmeler de yer alıyor. Bu gelişmeler yabancı türler, tarımsal yoğunlaşma, iklim değişikliği ve avcılık gibi insan kaynaklı etkenlere müdahalelerin olumlu sonuçlarından kaynaklanıyor. Tehditler tek bir alan yerine tüm bir göç rotası boyunca ele alındığında, kuş popülasyonları üzerinde olumlu sonuçlar elde ediliyor. Örneğin, küçük akbaba (Neophron percnopterus) için yürütülen uluslararası çalışmalar, Balkanlar’daki üreme popülasyonunun gerilemesini durdurdu.
Göç Yolları Neden Önemli?
Her yıl milyonlarca göçmen kuş, yeryüzünün bir ucundan diğerine uzanan zorlu bir yolculuğa çıkıyor. Kıtaları ve denizleri aşarken tek ihtiyaçları; besin, güvenli konaklama alanları ve kesintisiz bir göç yolu.
Bu bağın önemi dolayısı ile BirdLife International 120 ülkede 125 ortağı ile ile kuşları ve gezegenimizdeki tüm yaşamı koruyan tek küresel ortaklık olarak “Küresel Göç Yolları Programı”nı geliştirdi.
Bireysel alanlara, türlere veya ulusal sınırlara odaklanmak yerine bu yaklaşım; kuşların üreme alanlarından mola yerlerine ve kışlama alanlarına kadar ortakların birlikte çalışmasıyla tüm göç yollarını güvence altına almayı ve restore etmeyi amaçlıyor.
Nairobi Göç Yolları Deklarasyonu İmzalandı
Küresel Göç Yolları Zirvesi’nde liderler, bilim insanları ve koruma kuruluşları, kuşların göç yolu üzerinde koordineli koruma çalışmaları için bir taahhüt olan Nairobi Göç Yolları Deklarasyonu’nu imzaladı. Deklarasyonda göçmen kuşların sınırları ve kıtaları aştığı, hayatta kalmalarının ulusal çabalara değil, tüm göç yolları boyunca tüm paydaşların iş birliğine bağlı olduğu kabul edildi.
BirdLife International Baş Bilim Danışmanı Dr. Stuart Butchart FRS ve Dünya Kuş Raporu’nun Editörü Dr. Stuart Butchart FRS, yaptığı açıklamada, “Göçmen kuşlar ekosistemin nöbetçileridir. Nüfuslarındaki azalma, doğal alanlar üzerindeki artan baskıyı gözler önüne seriyor. Ancak bilim de aynı derecede net: Koruma çalışmaları işe yarıyor; koordineli eylemler nesillerin tükenmesini önlerken popülasyonların toparlanmasına da yardımcı oluyor. Çözüm ise çok açık: koruma çalışmalarının göç yolu ölçeğinde uygulanması” diye konuştu.
Küresel Göç Yolları Zirvesi için Kenya’da bulunan Doğa Derneği Genel Koordinatörü Serdar Özuslu ise, Türkiye’nin biyoçeşitlilik açısından barındırdığı üç sıcak nokta ile Avrupa ve Afrika arasında süzülerek göç eden kuşlar için en kritik ekolojik köprülerin başında geldiğini hatırlatarak, “2022 yılından bu yana Türkiye’nin farklı bölgelerinde kritik izolasyon çalışmalarını sürdürerek kuşların güvenle göç etmeleri için ulusal ve uluslararası çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Küresel Göç Yolları Zirvesi partnerlerimizle kuşların geleceğine yönelik çalışmaları ele aldığımız bir buluşma oldu’’ dedi.
