Yapılan bir araştırmaya göre, atmosferdeki karbondioksit miktarının artması, gıdaları daha kalorili ancak daha az besleyici hale getiriyor ve potansiyel olarak daha zehirli kılıyor.
Hollanda’daki Leiden Üniversitesi’nde öğretim görevlisi olan Sterre ter Haar ve kurumdaki diğer araştırmacılar, bitkilerin artan karbondioksit seviyelerine verdiği tepkiler üzerine yapılan çok sayıda çalışmayı karşılaştırmak için bir yöntem geliştirdi. Ter Haar’a göre sonuçlar şok edici: Mahsul verimi artmasına rağmen, besin değeri azalıyor. Özellikle çinko seviyeleri düşerken, kurşun seviyeleri artıyor. Araştırma, Global Change Biology dergisinde yayımlandı.
“Besin değerlerindeki bazı değişikliklerin ne kadar çarpıcı olduğunu ve bunun bitkiler arasında nasıl farklılık gösterdiğini görmek büyük bir sürpriz oldu” derken şöyle devam etti: “Burada basit bir seyreltme etkisi değil, gıdalarımızın bileşiminde tam bir değişim görüyoruz. Beslenme alışkanlıklarımızı veya gıdalarımızı yetiştirme veya üretme yöntemlerimizi değiştirmemiz gerekip gerekmediği sorusunu da gündeme getiriyor.”
Bilim insanları on yıldır atmosferdeki daha fazla karbondioksitin bitkiler üzerindeki etkilerini inceliyor olsa da, çalışmalarını karşılaştırmak pek de kolay olmadı. Yeni araştırma, gazın büyüme üzerinde doğrusal bir etkiye sahip olduğu gözleminden yola çıkarak temel bir ölçüm belirledi; yani karbondioksit seviyesi iki katına çıkarsa, besin maddeleri üzerindeki etki de iki katına çıkıyor. Bu sayede pirinç, patates, domates ve buğday da dahil olmak üzere 43 üründe ve 32 besin maddesinde yaklaşık 60 bin ölçümü karşılaştırmak mümkün oldu.
Ter Haar, “Önceki çalışmalardan elde edilen çok sayıda veri olmasına rağmen, çok az yanıt vardı” derken, “Çalışmalarda, bitkilerin tek bir şey dışında tamamen aynı koşullar altında yetiştirildiği eşleştirilmiş deneyler kullanıldı: Karbondioksit seviyesi. Bu, olası değişiklikler hakkında fikir veriyor ancak örneklem büyüklükleri genellikle sonuç çıkarmak için çok küçüktü. Tekil çalışmaları birbirleriyle karşılaştırmak zordu çünkü bildiğimiz gibi atmosferimizdeki karbondioksit baz seviyesi sürekli artıyor, bu da bu deneylerdeki baz seviyesinin de arttığı anlamına geliyor” diye konuştu.
“Baz” ölçüm, atmosferdeki karbondioksit seviyesinin milyonda 350 parçacığa (ppm) denk geliyor ki bu son “güvenli” seviye olarak da adlandırılıyor. Bunu, bazı bilim insanlarının 2065 yılına kadar ulaşılmasını beklediği milyonda 550 parça konsantrasyonla karşılaştırdılar. Araştırmacılar, çoğu besin maddesinin konsantrasyon artışına olumsuz tepki vereceğini ve ortalama %3,2’lik bir düşüş yaşanacağını belirtti.
Ancak, nohuttaki çinko miktarının %37,5’e kadar düşmesi beklenirken, pirinç ve buğday gibi temel gıdalardaki protein, çinko ve demirde de “önemli” bir azalma görülecek. Araştırmacılar, insanların kalori açısından yeterli gıdaya ulaştığı ancak yetersiz besin aldığı “gizli açlık” gibi da dahil olmak üzere, “ yıkıcı sağlık sonuçları” konusunda uyarıda bulundu.
Makalede, karbondioksit seviyesinin şu anda milyonda 425,2 parça olduğu ve bunun da “CO2 artışı nedeniyle bitki besin seviyelerinde düşüşe” yol açtığı belirtildi.
