IEA Başkanı Fatih Birol, ülkelerin elektrifikasyon taahhüdünü imzalaması halinde enerji piyasalarına, yatırımcılara ve finans kuruluşlarına enerjinin geleceğinin nerede yattığına dair tartışmasız bir sinyal verileceğini söyledi.
Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, COP31’de düzenlediği basın toplantısında zirveye dair beklentilerini ve son gelişmeleri yorumladı. COP’un başarısının iki temel kritere dayandığını söyleyen Birol, “Birincisi uluslararası siyasi bağlamda nasıl algılandığı. Yani kaç hükümet başkanının, devlet başkanının ve bakanın bu sürece verdikleri önemi göstermek için bizzat Antalya’ya geldiği. İkincisi ise: Enerji piyasaları ve emisyonlar üzerinde gerçek hayatta somut bir etki yaratabilecek bir sonucun ortaya çıkıp çıkmayacağı” dedi.
Şu an itibarıyla zirveye 98 devlet başkanının katıldığını hatırlatan Birol, “Bunu bir bağlama oturtmak gerekirse; Belém’de bu sayı daha azdı, Bakü’de ise 50’nin üzerindeydi. Dünyanın dört bir yanından 300’den fazla bakanı burada görüyoruz ve organizatörler tarihi bir rekor olarak 120 bin kişinin kayıt yaptırdığını belirtiyor. Dolayısıyla, saygılarımla ifade etmek isterim ki, belirlediğim ilk kriterin yanına bir onay işareti koyuyorum. Elbette burada görmeyi arzu edeceğim bazı başka liderler de var ancak dünyanın pek çok yerinde ciddi iç meseleler yaşanıyor ve pek çok hükümet liderinin bana, buradaki gelişmelere ilgisiz kalındığı şeklinde yanlış anlaşılmaması gerektiğini, ancak iç politikadaki bazı zorunluluklar nedeniyle gelemediklerini söylediğini biliyorum” diye konuştu.
Konuşmasına ikinci kriter ile devam eden Birol, “Hem Türk hem de Avustralya hükümetlerine, temel çıktılardan biri olarak elektrifikasyon konusunda bir hedef belirlemelerini önerdik. Bazılarınız iki yıl önce dünyanın ‘Elektrik Çağı’na girdiğini söylediğimi hatırlayacaktır” derken konuşmasına şöyle devam etti: “Elektrifikasyon süreci halihazırda yaşanıyor ve buraya somut bir rakam koymanın iyi olacağını düşündük: Bugün enerji karışımındaki elektrik payı yaklaşık %20 seviyesinde ve 2035 yılına kadar bu oranı %35’e çıkarmanın güçlü bir sinyal olacağını öngördük. Bunun enerji güvenliği, emisyonlar ve ülkelerin rekabet gücü açısından pek çok fayda sağlayacağını düşündük.”
Bugün hiçbir konunun Orta Doğu’daki gelişmelerden ve İran savaşından bağımsız olarak ele alınamayacağından söz eden Birol, “Ülkelerin İran savaşına verdikleri tepkilere, özellikle de enerji güvenliği açısından baktığımda, pek çok ülkenin İran savaşına karşı stratejik bir yanıt ve önemli bir enerji güvenliği önlemi olarak elektrifikasyona yöneldiğini görebiliyorum. Elbette müzakereler devam ediyor ve bu taahhüdün pek çok ülke tarafından imzalanarak gün yüzüne çıkıp çıkmayacağını önümüzdeki günlerde göreceğiz. Ancak imzalanması halinde, bana göre bu durum enerji piyasalarına, yatırımcılara ve finans kuruluşlarına enerjinin geleceğinin nerede yattığına dair tartışmasız bir sinyal verecektir” dedi.
Enerji Sistemindeki Dönüşüm Hızlanıyor
Küresel enerji sistemindeki dönüşümün iklim politikalarından bağımsız olarak da hız kazandığını belirten Birol, 2026 yılında dünya genelinde devreye alınan yeni elektrik üretim kapasitesinin %79’unun yenilenebilir kaynaklardan oluştuğunu söyledi. IEA’nın modellemelerine göre, yalnızca mevcut politikaların sürdürülmesi halinde bile enerji kaynaklı yıllık emisyonların yaklaşık 38 milyar tondan 30 milyar tona gerileyebileceğini aktararak, elektrifikasyonun belirleyici olacağını vurguladı.
Elektrifikasyonun fosil yakıt talebi üzerindeki etkilerine de değinen Birol, beş yıl önce otomobillerin yalnızca %5’inin elektrikli olduğunu, IEA verilerine göre bu yıl oranın üçte bire ulaştığını söyledi. Elektrikli araçların yaygınlaşmasının petrol piyasalarında, ısı pompalarının geleneksel ısıtma sistemlerinin yerini almasının ise doğalgaz piyasalarında etkili olacağını belirtti. Brezilya’nın COP30’da gündeme taşıdığı fosil yakıtlardan uzaklaşma çalışmalarına da değinen Birol, elektrifikasyonun hızlanmasının bu yöndeki çabaları destekleyeceğini ifade etti.
