Dünya denizleri ve okyanusları geçen yıl küresel yıllık enerji tüketiminin 40 katına eşdeğer rekor miktarda ısıyı emdi. Termal enerjideki bu artış, deniz seviyelerinin giderek yükselmesi ve okyanusların asitlenmesinin sürmesiyle aynı dönemde gerçekleşti.
Yeni bir rapora göre geçen yıl denizlere rekor düzeyde ısı aktarımı gerçekleşti. Bu durum, okyanus sularının daha sıcak ve daha yüksek seviyelere ulaşmasına, aynı zamanda da denizlerin yaşam için daha elverişsiz hale gelmesine yol açtı.
Avrupa Birliği’nin (AB) denizlere ve okyanuslara dair araştırmalar yürüten Copernicus Denizcilik Servisi’nin yayımladığı yeni Okyanusların Durumu Raporu’nda geçen yıl dünya denizlerine rekor düzeyde, 23 zettajul ısı aktarıldığı ifade edildi. Isıyı ölçmek için kullanılan birim olan joule, 1 watt’lık bir cihazı 1 saniye boyunca çalıştırmak için gereken enerji miktarını ifade ediyor. Bir zettajul ise 1 milyar trilyon joule’ye eşit.
Termal enerjideki bu çarpıcı artış, insanlığın aynı yıl kullandığı toplam enerjinin yaklaşık 40 katına denk geliyor. Üstelik bu artış, Dünya’daki yaşamın temel unsurlarından biri olan okyanusların derinliklerinde kapsamlı değişimlerin yaşandığı bir dönemde gerçekleşti.
Rapora göre deniz seviyeleri 1999’dan bu yana yılda yaklaşık 3,8 milimetre yükseldi. Bu artış, 2012-2025 döneminde yılda 4,2 milimetreye çıktı. Raporda ayrıca küresel okyanusların son 40 yılda %17 daha asidik hale geldiği belirtildi.
Okyanuslar, bugüne kadar insanlığın atmosfere saldığı karbondioksitin yaklaşık üçte birini ve seragazı kirliliğinin Dünya sisteminde hapsettiği ilave ısının yaklaşık %90’ını emdi.
Akdeniz Her 10 Yılda Bir 0,32 Derece Isınıyor
Raporu yayımlayan okyanusların izlenmesi, modellenmesi ve tahmin edilmesi üzerine çalışan kâr amacı gütmeyen uluslararası bir kuruluş olan Mercator Ocean International’ın Genel Müdürü Pierre Bahurel, “Okyanus gözlerimizin önünde dönüşüyor. Isınma, yükselen deniz seviyeleri ve ekosistemlerin bozulması, önemli ve uzun vadeli değişimin birbiriyle bağlantılı göstergeleridir” ifadelerini kullandı.
Avrupa’da, küresel ortalamanın iki katı hızla ısınan Akdeniz ve Karadeniz’de rekor düzeyde sıcak hava dalgaları yaşandı. Bilim insanları, sıcaklıkların deniz yüzeyinin derinliklerine kadar ulaştığını ve bazı aşırı sıcaklık dönemlerinin bir aydan uzun sürdüğünü belirledi. Bilim insanları, Batı Akdeniz’de deniz seviyesindeki yükselişin belirgin biçimde hızlandığını, Doğu kesiminde ise artışların daha düzensiz olduğunu tespit etti. Rapora göre Akdeniz’in tamamı ise her 10 yılda 0,32 derece ısındı. Bu durum, özellikle son birkaç yılda deniz üzerindeki sıcak hava dalgalarının artmasına yol açtı.
Rapor, Batı Avrupa’nın yıkıcı derecede sıcak geçen yazın hemen ardından alışılmadık derecede sıcak bir eylül yaşadığı bir dönemde yayımlandı. Geçen hafta İspanya ve Portekiz’in bazı bölgelerinde sıcaklıklar 40 dereceye kadar ulaştı. Sıcak kıyı suları, geceleri normalde yaşanacak serinlemeyi engelleyerek karadaki sıcak hava dalgalarının şiddetini artırdı.
Deniz Yaşamında Tahribat Artıyor
Raporda yer almayan ancak değerlendirmelerini aktaran Bask bölgesi merkezli bir araştırma enstitüsü olan AZTI’de deniz ekoloğu olan Angel Borja ise etkilerin birkaç yıldır görülmeye başladığını ve kesinlikle artacağını belirterek şunları söyledi: “Ancak toplumun bu sorunu küçümseme eğiliminde olduğu görülüyor. Örneğin, deniz seviyelerinin yükselmesi ile Akdeniz kıyılarını aşındıran aşırı hava olaylarının birleşmesi ciddi bir sorun. Buna rağmen bazı insanlar, kaçınılmaz olarak yok olacak yerlerde yeniden yapılaşma konusunda ısrar ediyor.”
Rapor ayrıca sıcaklık artışının deniz yaşamında yol açtığı kapsamlı tahribatı da belgeledi. Ocak 2023 ile Eylül 2025 arasında dünya genelindeki mercan resiflerinin %84’ü, mercanların beyazlamasına yol açacak düzeyde sıcaklık stresi yaşadı. Son 30 yılda, okyanusların yaklaşık %5’inde, besin zincirlerinin temelini oluşturan ve karbon akışlarını düzenleyen mikroskobik canlılar olan fitoplanktonların büyüme düzenlerinde kalıcı değişimler görüldü.
Sıcaklık artışları nedeniyle Antarktika’da ise 2022 yılında, deniz buzunun rekor düzeyde azaldığı dönemlerde dört imparator penguen kolonisinde üreme tamamen başarısız oldu.
