Isı stresindeki küresel seviyedeki artış, milyarlarca insanın sağlığı açısından endişe verici boyutlara ulaşıyor. Son bir araştırma, dünya nüfusunun yaklaşık %70’inin yılda en az 90 gün boyunca güçlü ısı stresine maruz kaldığını, son 50 yılda da tehlikeli düzeydeki ısı stresinin tüm kıtalarda şiddetlendiğini tespit etti.
Yeni bir araştırmaya göre, günümüzde dünya nüfusunun yaklaşık %70’i yılda en az 90 gün boyunca güçlü ısı stresine maruz kalırken, bu oran 1970’lerde %55 düzeyindeydi.
İklim değişikliği, sıklığı giderek artan ve kapsamlı biçimde incelenmiş aşırı sıcak hava olaylarına yol açıyor. Ancak bu aşırı sıcaklıkların sonucunda milyarlarca insanın maruz kaldığı ek ısı stresi henüz yeterince anlaşılmış değil. Nature Climate Change dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma ise bu durumu değiştirmeyi amaçlıyor.
Araştırma, 1940 yılına kadar uzanan ve küresel bir yeniden analiz veri seti olan ERA5’teki 70 yılı aşkın verileri analiz etti. Tehlikeli sıcaklıklara insanların ne ölçüde maruz kaldığını küresel ölçekte tahmin edebilmek için bu iklim verilerini nüfus verileriyle birleştirildi. Çalışma, gece hissedilen sıcaklıkların, gündüz sıcaklıklarından daha hızlı arttığını ortaya koydu. Günümüzde dünya nüfusunun yaklaşık %70’i yılda en az 90 gün boyunca güçlü ısı stresine maruz kalırken, bu oran 1970’lerde %55 düzeyindeydi.
Araştırmacılar ayrıca, son 50 yılda tehlikeli düzeydeki ısı stresinin tüm kıtalarda şiddetlendiğini tespit etti. Bu durum, geçmişte böylesi sıcaklıklara alışık olmayan Avrupa’nın bazı bölgelerinde de gözlemlendi. Avrupa’da yakın zamanda yaşanan sıcak hava dalgasının 10 binden fazla ek ölüme yol açtığı belirtiliyor.
Sıcaklıklara Uyum Sağlamak Tek Başına Bir Çözüm Olamaz
Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi’nde (ECMWF) kıdemli bilim insanı olan Rebecca Emerton, “Isı stresi hâlihazırda dünyanın dört bir yanında insanların yaşamını etkiliyor ve artık geleceğe ait bir tehdit olmaktan çıktı” yorumunu yaptı. Aşırı sıcaklar, diğer tüm aşırı hava olaylarından daha fazla insanın ölümüne neden olurken, çocuklar ve yaşlılar ise bu durum karşısında özellikle savunmasız. Astım, diyabet ve kalp-damar hastalıkları gibi mevcut sağlık sorunları, aşırı sıcaklarla birlikte ölümcül hale gelebiliyor.
Nijerya’daki Nasarawa Eyalet Üniversitesi Çevre Enstitüsü Direktörü Nasiru Idris ise çalışma hakkında şunları söyledi:
“Bu çalışma, ısı stresinin küresel ölçekte arttığına ve daha fazla insanın tehlikeli koşullara maruz kaldığına dair güçlü kanıtlar sunuyor ve bu da iklim kaynaklı sağlık risklerinin değerlendirilmesi için daha sağlam bir temel oluşturuyor. Acil ve adil bir iklim finansmanı sağlanmadıkça aşırı sıcaklara yalnızca uyum sağlayarak çözüm bulmamız mümkün değil.”
İklim Uyum Programlarında Isı Stresi de Dikkate Alınmalı
Araştırma dışından bir başka bilim insanı olan ABD’deki Indiana Üniversitesi Dünya Sistemi Bilimcisi Christopher Callahan da, çalışmada kullanılan yöntemleri sağlam ve güvenilir olarak nitelendirdi. Ancak çalışmanın ERA5 veri setine dayanmasının, özellikle kırılganlığın en yüksek olduğu ve tarihsel iklim kayıtlarının sınırlı kaldığı Küresel Güney’in bazı bölgelerinde aşırı sıcaklıkların olduğundan düşük tahmin edilmesine yol açabileceği uyarısında da bulundu.
Araştırmacılar, çalışmanın hükümetlerin ısı ve sağlık eylem planlarını güçlendirmesi, erken uyarı sistemlerini geliştirmesi ve iklim uyum politikaları ile planlamalarında yalnızca hava sıcaklığını değil, ısı stresini de dikkate alması gerektiğini ortaya koyduğunu belirtti.
