Afşin-Elbistan A Termik Santralı’na yapılması planlanan ek ünitelerin ÇED olumlu kararı iptal edildi. STK’lar sırada kömürden çıkış adımının olduğunu belirtti.
Afşin-Elbistan A Termik Santralı’na yapılması planlanan iki yeni ek üniteye karşı Greenpeace Türkiye’nin yöre sakinleri ile birlikte açtığı davada mahkeme Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) olumlu kararını iptal etti.
Kahramanmaraş 4. İdare Mahkemesi kararında ek ünitelerin çevredeki insan sağlığı, tarım arazileri, su kaynakları ve ekolojik yapı üzerindeki olası etkileri göz önünde bulundurulduğunda, alınan ÇED kararının usul ve teknik yönlerden yeterli olmadığını belirtti.
Mahkeme “Projenin çevre üzerindeki muhtemel olumsuz etkilerinin, alınacak önlemler sonucu ilgili mevzuat ve bilimsel esaslara göre kabul edilebilir düzeylerde olduğunun ortaya konulamadığı sonucuna ulaşılmış olup, anılan proje hakkında verilen 27/12/2024 tarihli ‘Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu’ kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır” ifadelerini kullandı.
“Şimdi Sıra Tüm Kömürlü Termik Santralların Kapatılmasında”
Afşin Elbistan Hayatı ve Doğayı Koruma Platformu’ndan Mehmet Dalkanat şunları söyledi: “Yıllardır temiz hava, verimli topraklar ve çocuklarımızın geleceği için mücadele ediyoruz. Bu mahkeme kararı, tüm engellere rağmen kararlılığını koruyan Afşin ve Elbistan halkı için bir kazanımdır. Bizi güçlü kılan, bu topraklara olan sevgimizdir. Santral projelerini dördüncü kez durdurduk; şimdi sıra, hem insanları hem de doğayı koruyan adil bir geçiş süreciyle mevcut tüm kömür santrallarının kapatılmasını sağlamaya geldi. Afşin ve Elbistan’ın bize biçilen kömür tozundan kadere mahkum olmadığını biliyoruz.”
Greenpeace Türkiye İklim ve Enerji Kampanya Sorumlusu Emel Türker Alpay ise, mahkemenin iptal kararından mutlu olduklarını belirtirken, bu kararın COP31’e ev sahipliği yapacak olan Türkiye’nin yeni kömürlü termik santral yapmama taahhüdü, kömürden çıkış tarihi ve fosil yakıtlardan adil geçiş planı çalışmalarına dair açıklama yapılmasının zeminini de hazırlamış olduğunu ifade etti: “Bu karar başta termik santralların zararlı etkilerine karşı yıllardır mücadele eden Afşin ve Elbistan sakinleri olmak üzere ‘Kahramanmaraş’ta yeni bir termik santrala yer yok’ kampanyamıza destek veren herkesin kazanımı. Kahramanmaraş’ta yaklaşık 40 yıldır faaliyet gösteren Afşin-Elbistan A ve B Kömürlü Termik Santrallarının çevre ve insan sağlığına olumsuz etkileri yıllardır raporlanıyor. Bu santrallara yeni bir santral büyüklüğünde iki yeni ek ünite yapılması bu olumsuz etkilerin katlanarak artması anlamına gelecekti. Bilirkişi raporları da yeni ek ünitelerin kamu yararı olmadığını ortaya koydu. Mahkemenin kararını oldukça yerinde buluyoruz. Karar gerekçelerine bakıldığında, bundan sonraki süreçte Afşin-Elbistan A Santralı’na yeni ünitelerin yapılması mümkün olmadığı gibi var olan ünitelerin faaliyetine devam edebilmesi de çok mümkün görünmüyor.. Şimdi yapılması gereken, Türkiye yeni kömürlü termik santrallardan vazgeçmesi, santrallarda genişleme ve ek ünite projelerinin işleme konulmaması ile kömürden adil çıkış için net bir yol haritası açıklaması. Bu karar, COP31’e ev sahipliği yapacak Türkiye’nin kömürden çıkışının başlangıcı olsun.”
ÇED Raporu Eksiklerle ve Hatalarla Dolu
Kararda yer alan vurgular şöyle:
– Ek ünitelerin kömür ihtiyacının karşılanması için zorunlu olan maden üretim kapasitesi artışından kaynaklanacak çevresel etkilerin hesaplamalara dahil edilmemesi nedeniyle kümülatif etki değerlendirmesi ve buna bağlı toz emisyonu hesapları eksik yapıldı.
– İnşa edilecek üniteler için projeye özel zemin etüt çalışması ile ünite bazlı taşıma gücü, emniyet gerilmesi ve oturma hesapları bulunmuyor.
– Linyit üretimi için zorunlu olan susuzlaştırmanın büyük ölçüde kalıcı ve sonradan giderilemez nitelikteki hidrojeolojik etkileri faaliyete başlanmadan önce değerlendirilmedi.
– Sağlık koruma bandına ilişkin bilgiler çelişkili ve hassas gruplar yönünden sağlık etki analizi yapılmadı.
– Proje sahası çevresindeki tarım arazilerine olası etkiler ve bu etkilerin önlenmesi için alınacak tedbirler ortaya konulmadı.
– Atıksu arıtma tesisine, maden ruhsatına ve kömür rezervine ilişkin bilgiler güncel ve tutarlı değil.
– İlave ünitelerin kurulacağı alan için ayrıca bir jeoteknik inceleme yapılmadı.
– Mevcut üretim alanlarının çevresel etkileri dikkate alınarak iş bu ilave ünitelerin ekolojik etkileri ve alınacak önlemler belirlenmedi.
Ne Olmuştu?
Afşin Elbistan A Kömürlü Termik Santralı’na toplam 688 MW kapasiteye sahip iki ünite daha eklenmesi planlanıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 27 Aralık 2024’te yeni bir termik santral büyüklüğünde olan bu ek üniteler için “ÇED Olumlu” kararı verdi. Kararın iptali istemiyle Greenpeace Türkiye bölge halkıyla, Elbistan ve Nurhak Belediyeleri, Türk Tabipleri Birliği (TTB), TEMA Vakfı da ayrı ayrı davalar açtı. Eylül 2025’te hazırlanan bilirkişi raporunda projenin kamu yararı taşımadığı değerlendirilirken, Şubat 2026 tarihinde sunulan ikinci bilirkişi raporu da projenin uygun olmadığı yönündeki tespitleri teyit etti. Afşin-Elbistan A Termik Santralı’nın 5. ve 6. ünitelerine ilişkin Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) olumlu kararının iptali istemiyle açılan üç ayrı davanın duruşmaları 11 Haziran’da Kahramanmaraş’ta görüldü.
