Çalışma, sıcaklıklardaki her 1 derecelik artışın 0,77 GW ek elektrik üretim kapasitesi ihtiyacı doğurduğunu ortaya koyuyor. Örneğin, sıcaklığın 22 dereceden 32 dereceye yükselmesi, talebi karşılamak için Atatürk Hidroelektrik Santralı’nın üretim kapasitesine denk en az üç yeni santral gerektiriyor.
Türkiye, son 55 yılın en sıcak Temmuz ayını atlatırken, artan klima kullanımı elektrik tüketiminde tüm zamanların rekorunu getirdi. Enerji düşünce kuruluşu Ember’in analizine göre, 28 Temmuz’da saatlik elektrik talebi 59 GWh’e ulaştı. Bu rekor tüketimin %18’inin soğutma ihtiyacından kaynaklandığı belirtildi.
Rapor, sıcaklıklardaki her 1 derecelik artışın 0,77 GW ek elektrik üretim kapasitesi ihtiyacı doğurduğunu ortaya koyuyor. Örneğin, sıcaklığın 22 dereceden 32 dereceye yükselmesi, talebi karşılamak için Atatürk Hidroelektrik Santralı’nın üretim kapasitesine denk en az üç yeni santral gerektiriyor.
Rapora göre, Türkiye’de yaz aylarında öğle ve öğleden sonraki saatlerde (12.00-18.00) elektrik tüketiminde soğutmanın payı %10’un üzerinde seyrediyor. Bu oran, soğutmanın artık “lüks tüketim” değil, elektrik şebekesi üzerinde belirleyici bir unsur haline geldiğini gösteriyor. Kısa süreli talep sıçramaları ise özellikle trafo merkezleri ve iletim hatlarında arıza ve kesinti riskini artırıyor.
Çözüm Güneş Enerjisinde
Ember, artan talebin şebekeye yük bindirmemesi için en etkili çözümün güneş enerjisi olduğunu vurguluyor. Güneş santrallarının en yüksek üretim yaptığı saatlerin, günün en sıcak saatleriyle çakışması bu alanda doğal bir denge sağlıyor. 2024 yazında güneş enerjisi, soğutma ihtiyacının en yoğun olduğu saatlerde elektrik talebinin %20’sinden fazlasını karşılamış durumda.
Türkiye’de alan soğutmasına bağlı elektrik tüketimi yalnızca bir yılda %19 artarak 10 TWh’e yükseldi. Bu miktar, yaklaşık 4 milyon elektrikli otomobilin bir yıllık şarj ihtiyacına eşdeğer. Mevcut eğilim devam ederse, soğutma kaynaklı elektrik talebinin 2030’a kadar iki katına, 2035’te ise 3,5 katına çıkacağı öngörülüyor.
Türkiye’de elektrik talebinin zirve yaptığı saatlerde tüketim son 10 yılda 1,5 kat arttı. 2008’e kadar kış aylarında görülen zirve talep, 2008 sonrası iklim değişikliğine bağlı sıcaklıklarla yaz aylarına kaydı. 2025 itibarıyla yaz ve kış arasındaki zirve tüketim farkı, 2008’e göre 12 kat artmış durumda.
Ember Enerji Analisti Bahadır Sercan Gümüş, “Veriler, soğutma talebinin artık lüks bir tüketim değil, elektrik şebekesinin temel bir yükü olduğunu gösteriyor. Büyüyen bu talebi daha iyi anlayabilmek ve olumsuz etkilerini azaltabilmek için klima kullanımına dair kapsamlı bir envanter çalışması yapılması, enerji verimliliği politikalarının güçlendirilmesi ve şebeke esneklik çözümlerinin yaygınlaştırılması gerekiyor. Türkiye, güneş enerjisinin günün en sıcak saatlerinde sağladığı yüksek üretim sayesinde, artan soğutma talebini temiz ve sürdürülebilir bir şekilde karşılayarak şebeke üzerindeki baskıyı hafifletebilir” diye konuştu.
