Birleşmiş Milletler 2025 Uluslararası Kooperatifler Yılı kapsamında hazırlanan yeni bir rapor, Türkiye’de kooperatiflerin sayısal olarak yaygın olmasına rağmen pazara erişim, finansmana ulaşım, dijitalleşme, kalite ve izlenebilirlik ile kurumsal yönetişim alanlarında yapısal darboğazlar yaşadığını gösterdi.
TÜSİAD ile Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) işbirliğinde, Birleşmiş Milletler 2025 Uluslararası Kooperatifler Yılı kapsamında hazırlanan Türkiye’de Tarım Kooperatiflerinde İş Modelleri Araştırması ana raporu kamuoyu ile paylaşıldı.
Özel sektör, finans kuruluşları ve kooperatif temsilcilerini bir araya getiren etkinlikte, Türkiye’de tarımsal amaçlı kooperatiflerin mevcut durumda pazarla entegrasyon düzeyleri değerlendirildi. Bu çerçevede, üretici örgütlenmesi alanındaki yapısal sorunlara yönelik sürdürülebilir iş çözümleri ve öneriler paylaşıldı.
Etkinlik, TÜSİAD ev sahipliğinde gerçekleşti. TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı İzzet Özilhan ve FAO Türkiye Temsilci Yardımcısı Dr. Ayşegül Selışık’ın açılış konuşmalarının ardından FAO Ulusal Proje Danışmanı Doç. Dr. Hüseyin Tayyar Güldal ve FAO Kıdemli Kooperatifçilik Uzmanı Dr. İsmet Yalçın tarafından raporun bulguları katılımcılarla paylaşıldı.
Çalışma kapsamında 48 adet tarımsal amaçlı kooperatif ile gerçekleştirilen saha anketlerinin yanı sıra literatür taraması ile Türkiye ve dünyadan başarılı örneklerin karşılaştırmalı analizine dayalı inceleme yapıldı. Ayrıca tarımsal amaçlı kooperatiflerin Merkez Birlik Başkanları, tarım-gıda sektöründe faaliyet gösteren kooperatiflerin merkez birim yöneticileri ve ilgili diğer paydaşlarla gerçekleştirilen 10 mülakattan elde edilen bulgular doğrultusunda araştırmanın kapsamı derinleştirildi.
Rapor Türkiye’de tarım-gıda değer zincirlerinde faaliyet gösteren tarımsal amaçlı kooperatiflerin pazarla entegrasyon bakımından mevcut durumunu analiz ederken; Türkiye’de kooperatiflerin sayısal olarak yaygın olmasına rağmen pazara erişim, finansmana ulaşım, dijitalleşme, kalite ve izlenebilirlik ile kurumsal yönetişim alanlarında yapısal darboğazlar yaşadığını ortaya koyuyor.
Rapor kapsamında önerilen Kooperatifler Entegre İş Modeli (KEİM) ise üretim planlaması, pazara erişim, finansman mekanizmaları, kalite ve izlenebilirlik sistemleri, dijitalleşme ve veri yönetimi gibi kritik alanları bütüncül ve entegre bir iş ağı sistemi içinde ele alarak, kooperatiflerin daha pazarda daha rekabetçi bir yapıya kavuşmasını hedefliyor.
