Yapay zekâ patlamasıyla ABD, Çin’in iki katı kadar gazla çalışan elektrik üretim kapasitesi inşa ediyor. Daha fazla veri merkezi kurmaya yönelik yaşanan bu talep nedeniyle ülkedeki yapım aşamasındaki gaz projelerinde %76 artış yaşandı.
ABD, yeni gazla çalışan elektrik üretim kapasitesi inşasında Çin’i geride bıraktı. Yeni bir analize göre bunun temel nedeni, yapay zekâdaki büyümeyi beslemek.
Çin’in hızlı ekonomik büyümesi, onlarca yıl boyunca yeni gaz santralı kapasitesi ekleme konusunda ABD’nin önünde olmasını sağlamıştı. Ancak enerji altyapısını, enerji kaynaklarını ve enerji kullanımını araştıran ABD merkezli, kâr amacı gütmeyen bir STK olan Küresel Enerji Monitörü (Glbal Energy Monitor – GEM) yeni raporunda, yapay zekâ için veri merkezi inşasındaki son dönemde yaşanan “çılgınlığın” bu durumu tersine çevirdiğini belirtti.
ABD şu anda Çin’in iki katı kadar gazla çalışan elektrik üretim kapasitesi inşa ediyor ve aynı zamanda dünyadaki diğer tüm ülkelerden daha fazla yeni kapasite kuruyor. Bunun nedeni, bu yılın ilk yarısında yapım aşamasındaki projelerin %76 gibi çarpıcı bir oranda artması. Duyurulmuş ve inşaat öncesi aşamadaki projeler de hesaba katıldığında ABD, ekonomik açıdan kendisiyle aynı ölçekteki küresel güç olan Çin’in neredeyse üç katı kadar gaz kapasitesi geliştiriyor.
Ocak ayından bu yana ABD’de geliştirme aşamasındaki toplam gaz elektrik üretim kapasitesi %50 artarak 252 GW’tan 378 GW’a yükseldi. Bu miktar, küresel toplamın yaklaşık üçte birine denk geliyor. GEM’in hesaplamalarına göre bu projelerin tamamı hayata geçirilirse, ABD’nin gazla çalışan santral kapasitesi yaklaşık üçte iki oranında artacak ve bunun sermaye maliyeti 647 milyar doların üzerine çıkacak.
ABD’deki Elektrik Üretimi Kaynaklı Emisyonları %20 Artırabilir
Yeni kapasitenin yaklaşık yarısı, yapay zekâdan kaynaklanan artan elektrik talebini karşılayabilmek için çok büyük miktarda elektriğe ihtiyaç duyan ve yakında faaliyete geçmesi beklenen veri merkezleriyle doğrudan bağlantılı. Gazın, bu yeni veri merkezlerinin elektrik ihtiyacını karşılamak için yenilenebilir enerji yerine kullanılması, bir tahmine göre ABD’nin elektrik üretiminden kaynaklanan emisyonlarını %20’ye kadar artırma riski taşıyor.
Global Energy Monitor proje yöneticisi Jenny Martos, “Altı ay önce Çin’in yapım aşamasında daha fazla gaz santralı vardı, ancak şimdi durum tersine döndü” diyerek ekledi:
“Geçtiğimiz yıl gazla çalışan veri merkezlerine yönelik projelerde muazzam bir artış yaşandı ve bunun iklim açısından sonuçları çok büyük. Yapay zekâ için gerekli tüm bu gaz altyapısının inşa edilmesi, onlarca yıl sürecek kirliliği kalıcı hale getiriyor. Aynı zamanda, fiyatları oldukça değişken olan bir yakıta bağımlılığı da pekiştiriyor. Bunun maliyeti de elektrik faturaları aracılığıyla tüketicilere yansıtılacak.”
ABD Başkanı Donald Trump ve yönetimindeki diğer isimler, dünyanın en büyük karbon kirleticisi olan Çin’in fosil yakıt kullanımını çok hızlı artırdığını ve ABD’nin emisyonlarını azaltmasının hiçbir işe yaramayacağını defalarca savundu. Başkan, Çin hakkında “Havaları kirli ve bu kirli hava bize doğru sürükleniyor” dedi.
Ancak yapay zekâ için yeni altyapı kurma yarışı, Trump yönetiminin çevre düzenlemelerini ortadan kaldırması ve Çin’in temiz enerjiyi hızla benimsemesi bu denklemi değiştiriyor. Uluslararası Enerji Ajansı’nın tahminine göre, ABD’nin kömür ve gazla çalışan elektrik santrallarına yapacağı harcama, onlarca yıl sonra ilk kez Çin’in harcamasını aşacak.
ABD’deki Veri Merkezleri Su Konusundaki Endişeleri de Artırıyor
Google, OpenAI ve Amazon gibi teknoloji şirketlerinin veri merkezi inşa etmek için giriştiği büyük yarış, bu santrallara eşlik eden elektrik üretim tesislerinde kullanılan en verimli gaz türbinlerinde tedarik sıkıntısına yol açtı. Bunun sonucunda, Elon Musk’ın şirketi xAI de dâhil olmak üzere bazı şirketler, daha küçük ve daha verimsiz türbinlere hızla yöneldi ve söz konusu türbinler daha yüksek miktarda kirliliğe yol açıyor.
Ayrıca planlanan 800’den fazla veri merkezinin üçte ikisinin kuraklıkla mücadele eden bölgelerde bulunması, su konusundaki endişeleri daha da artırıyor. İklim, enerji ve çevre politikaları üzerine haber, analiz ve kamuoyu araştırmaları yayımlayan ABD merkezli bağımsız bir dijital medya kuruluşu olan Heatmap tarafından yakın zamanda yapılan bir ankete göre, ABD’lilerin dörtte üçü bir veri merkezinin yanında yaşamak istemiyor. Bu, yalnızca geçen yıl içinde veri merkezlerine yönelik muhalefetin ne kadar hızlı arttığını gösteriyor. Onlarca şehir ve ilçe yeni veri merkezlerine kısıtlamalar getirdi. Örneğin New York, temmuz ayında yeni hiper ölçekli veri merkezleri için izin verilmesine ve inşaat faaliyetlerine geçici yasak getiren ilk eyalet oldu.
Kasım ayında yapılacak ara seçimlerde Cumhuriyetçilere zarar verme ihtimali bulunan bu tepkilere rağmen Trump yönetimi, yeni veri merkezlerinin inşa edilmesini destekledi ve süreci hızlandırmak amacıyla çevresel incelemeleri kaldırdı.
