• Türkiye’de İklim Değişlikliği Algısı
  • Bir Buçuk Derece
  • Kömür Masalları
  • Hakkımızda
  • Künye
  • İletişim
İklim Haber
  • Politika
  • Ekonomi
  • Bilim
  • Afetler
  • Analiz
  • Climate News
  • Raporlar
  • COP31 Haberleri
No Result
View All Result
İklim Haber

Uzmanlar Uyardı: Çerçeve Karar Metni Bu Haliyle Kalırsa COP31 Başarısız Olur

by Bulut Bagatır
19 Kasım 2026
in Politika
Reading Time: 4 mins read
A A
COP31

FOTO: UNFCCC

Facebook'ta paylaşLinkedin'de paylaşWhatsapp'ta paylaş

COP31 Çerçeve Kararı’nın yeni taslağında fosil yakıtlardan çıkış ve 120 milyar dolarlık uyum finansmanı hedeflerinin yer almaması uzmanların ve iklim STK’larının tepkisini çekti. Metinde karbon yakalama teknolojilerine yer verilmesi eleştirilirken, metnin bu haliyle kalması durumunda zirvenin başarısız olabileceği uyarısı yapıldı.

YAZI: Bulut BAGATIR

COP31’in Çerçeve Kararı’nın ikinci taslak metni zirvedeki müzakerelere dair tartışmaları daha da alevlendirdi. Yeni taslak metinde, ilk metinde yer alan ve her yıl müzakerelerde ülkeleri derinden bölen bir konu olan fosil yakıtlardan uzaklaşmaya (TAFF) yönelik atıflar ile gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyum sağlamasına yardımcı olmak için belirlenen 120 milyar dolarlık finansman hedefinden bahsedilen kısım çıkarıldı.

Bununla beraber karbon yakalama, kullanma ve depolama (CCUS) ve karbondioksit giderimi (CDR) gibi teknolojilerin kullanımına atıf yapılması ve CCUS’a dair sayısal bir hedef konulması da eleştirildi. İklim Ağı yaptığı açıklamada metinde fosil yakıtlardan çıkışa dair hiçbir ifadenin yer almamasını, iklim müzakereleri açısından ciddi bir geri adım olarak nitelerken şöyle devam etti: “Gerçekçi bir çözüm olmaktan uzak, sahada defalarca başarısız olmuş ve fosil yakıt bağımlılığını sürdürmeye yarayan tehlikeli bir oyalamadan ibaret CCUS teknolojilerinin çözüm diye sunulması kabul edilemez.”

İstanbul Politikalar Merkezi’nden İklim Değişikliği Koordinatörü Dr. Ümit Şahin de fosil yakıtlardan uzaklaşma ifadesinin metinden tamamen çıkarılmasını ve CCUS’a 500 milyon tonluk sayısal bir hedef konmasını doğru bulmadığını söylerken, “TAFF’ın çıkarılması zaten çok yanlış, üstüne bir de hem TAFF’ı çıkarıp hem CCUS’ı koyup bir de ona sayısal hedef veriyorsun. Üstüne metinde bir de CDR var. CDR gibi hayali bir teknolojinin sanki çözümmüş gibi sunulması doğru değil. İtiraz eden ülkeler ne istedilerse vermek gibi olmuş. Ben son metinde CCUS vurgusunun çıkarılacağını düşünüyorum. Hele TAFF da geri gelmezse metin bu halde kalamaz” dedi.

“Fosil Yakıt Referansı Her COP’ta Teyit Edilmeli”

COP31 Başkanı Murat Kurum zirvede düzenlenen basın toplantısında, fosil yakıtlardan uzaklaşma ifadesinin neden metinden çıkarıldığı sorusu üzerine, “Bu zaten üç sene önce alınmış bir karar; burası alınmış kararları tekrarlamanın yeri değil” cevabını verdi. Şahin ise gözden kaçırılan teknik bir detaya dikkat çekti: “TAFF kararı Dubai’de, birinci küresel durum değerlendirmesinin (GST) içinde anıldı. O küresel durum değerlendirmesinin bir süresi var ve o süre 2028’de doluyor. Eğer bu fosil yakıtlardan uzaklaşma kararı 2028’e taşınmazsa, Paris Anlaşması’nda da geçmediği için, fosil yakıt referansı her şeyden dışarı çıkar ve 2023 öncesine geri dönmüş oluruz. O yüzden tam tersine, her COP’ta bunu teyit edip, yol haritalarını da GST’ye bağlayıp TAFF’ı ileriye, özellikle de ikinci GST’ye taşımak gerekiyor. O yüzden bu argüman doğru değil.”

Metinde finansmana erişimle ilgili oldukça fazla vurgu da bulunuyor. İklim Değişikliğine Uyum ve Dayanıklılık Uzmanı Dr. Demet İntepe ise uyum finansmanı açısından önceki taslaktaki net rakam ve taahhütlerin yerini çok daha genel yol haritalarının aldığını belirtirken Ümit Şahin ise, “120 milyar dolara dair bir ifade yok ve erişim konusunda çok iyi bir iyileştirme yapılmazsa rahatsızlık devam edecektir. Miktarın ne olacağı, baz yılın ne olacağı konusunda hiçbir şey olmaması ve nasıl aktarılacağının bilinmemesi nedeniyle bu yine yeterli gelmeyecektir” dedi.

Taslak Çerçeve Karar’da elektrifikasyon hedefi, daha önce Dubai’de alınmış olan, 2030’a kadar yenilenebilir enerjinin 3 katına, enerji verimliliğinin ise 2 katına çıkarılması kararlarıyla ilişkilendirildi. Max Planck İnovasyon ve Rekabet Enstitüsü Kıdemli Araştırmacısı Dr. Ezgi Ediboğlu, elektrifikasyon hedefinin, fosil yakıtlardan uzaklaşma kararının nasıl uygulanacağını açıklama ihtiyacını ortadan kaldırmadığından bahsederken sözlerini şu şekilde sürdürdü: “Elektriğin payını artırmak önemli, ancak elektriğin hangi kaynaklardan üretileceği ve fosil yakıt kullanımının nasıl azaltılacağı da belirleyici. Bunları belirsiz bırakıp elektrifikasyonun zaten fosil yakıtlardan uzaklaşmayı içerdiğini söylemek yeterli değil.” İklim Ağı da elektriğin yenilenebilir kaynaklardan sağlanacağına dair hiçbir güvence içermeyen elektrifikasyon hedefinin, fosil yakıtlardan çıkışı hızlandırmak yerine mevcut enerji sisteminin devamına hizmet etme riski taşıdığını hatırlattı.

IPCC Vurgusu Önemli

Metinde Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) rolüne güçlü bir vurgu yapılıyor. IPCC Ekim ayının son haftasında Etiyopya’da bir araya gelmiş ve ısınan gezegene ilişkin en son bilimsel değerlendirmelerin yayımlanacağı takvim konusunda bir anlaşmaya varılamadan toplantı sonlanmıştı. Suudi Arabistan, Rusya ve Hindistan’ın başını çektiği, Çin ve Kenya’nın da aralarında bulunduğu bir hükümetler grubu, toplantının askıya alınmasına neden olmuştu.

Şahin de, söz konusu durum göz önüne alındığında metnin en olumlu noktasının IPCC’ye verilen referans olduğundan bahsetti, ancak bir noktaya da parmak bastı: “Bütün olarak doyurucu bir paragraf. Hem GST2’ye bağlıyor hem bilimin yol göstericiliğini vurguluyor hem de 7. Değerlendirme Raporu’nun GST2 öncesi çıkmasından söz ediyor. Bu çok iyi. Yalnız onun bile girişinde ilginç bir şey var: IPCC paragrafını kabul ettirebilmek için girişine ‘central role of equity’ (hakkaniyetin/eşitliğin merkezi rolü) yazmışlar. Bu ifadenin IPCC ve bilimle ne alakası olduğunu tam olarak anlamadım.”

COP31’in böyle bir çerçevede nasıl başarılı olacağı birçok soru işareti barındırıyor. Örneğin adil geçişten, fosil yakıtlara benzer şekilde, ilk taslakta bahsedilirken, yeni taslakta ise yer almıyor. Şahin’e göre, adil geçiş mekanizması karar olarak geçmezse, karar metinde de adil geçiş ve TAFF yer almazsa ve CCUS bu haliyle kalırsa o zaman bu COP başarısız olabilir.

İklim Haber'i Google'da tercih edilen kaynak olarak ekleyin
← Tüm COP31 Haberleri
Tags: adil geçişCOP31elektrifikasyon hedefifosil yakıtlardan uzaklaşmaiklim değişikliğiiklim kriziİklim ZirvesiTAFF

İlginizi Çekebilir

COP31
Politika

COP31’in Çerçeve Kararı’nın İkinci Taslak Metninde Fosil Yakıtlardan Çıkışa Yer Verilmedi

19 Kasım 2026
COP31
Politika

Anket: Halk COP31 Eş Başkanlıklarından İklim Eylemi Talep Ediyor

19 Kasım 2026
İklim Haber

  • Türkiye’de İklim Değişlikliği Algısı
  • Bir Buçuk Derece
  • Kömür Masalları
  • Hakkımızda
  • Künye
  • İletişim

No Result
View All Result
  • Politika
  • Ekonomi
  • Bilim
  • Afetler
  • Analiz
  • Climate News
  • Raporlar
  • COP31 Haberleri

Bu web sitesi çerez kullanmaktadır. Bu web sitesini kullanmaya devam ederek çerezlerin kullanılmasına izin vermiş oluyorsunuz. Gizlilik ve Çerez Politikamızı ziyaret edin.