Müzakereler sırasında GGA göstergelerinin belirlenmesine yönelik tartışmalar, finansmana dair anlaşmazlıklar nedeniyle neredeyse çökme noktasına geldi.
Almanya’nın Bonn kentinde 16-26 Haziran tarihleri arasında yıllık iklim müzakereleri gerçekleşti. Toplantıya katılan ülkeler Küresel Uyum Hedefi (GGA) göstergeleri konusunda ilerleme sağladı. Paris Anlaşması kapsamında ortaya konan GGA, özellikle en savunmasız ülkelerin, ölümcül sellerden sıcak hava dalgalarına ve kuraklıklara kadar iklim değişikliğiyle bağlantılı aşırı hava olaylarına karşı dirençlerini ve hazırlıklarını güçlendirmeyi amaçlıyor. Bu çerçevede finansmanın nereden geleceği ve ülkelerin bahsi geçen finansmana nasıl erişeceği oldukça önemli.
Müzakereler sırasında GGA göstergelerinin belirlenmesine yönelik tartışmalar, finansmana dair anlaşmazlıklar nedeniyle neredeyse çökme noktasına geldi. Gelişmekte olan ülkeler, Paris Anlaşması’nda yer aldığı gibi, gelişmiş ülkelerin finansman sağlama sorumluluğunun açık bir şekilde belirtilmesini talep etti. Ancak gelişmiş ülkeler bu talebe direndi ve uyum finansmanının daha geniş bir tanımını önerdi. Fas merkezli düşünme kuruluşu IMAL İklim ve Kalkınma Girişimi’nden Imane Saidi, gelişmiş ülkelerin gelişmekte olan ülke bütçelerinin de hesaba katılmasını talep ettiklerini söyledi.
26 Haziran gecesi geç saatlere kadar süren çıkmazın ardından müzakereciler bir uzlaşmaya vardı. Yaklaşık 100 göstergeden oluşacak bir liste hazırlamaya çalışan uzmanlara rehberlik eden nihai metin, uyum finansmanını “Uygulama Araçları- Means of Implementation (MoI)” adı altında dahil etti ancak bunu kimin sağlayacağına ya da erişeceğine değinmedi. Metinde sadece “taraflar” ifadesi yer alırken, uzmanlar gelişmiş ülkelerin bu dili Paris Anlaşması kapsamındaki sorumluluklarından kaçınmak için tercih ettiğini ifade etti.
Saidi, “MoI göstergelerinin Paris Anlaşması ile uyumlu olması iyi bir haber. Ancak metin ‘Taraflara yardım etmek’ diyor, ‘gelişmekte olan ülke taraflarına’ değil. Yani bu bir uzlaşma” dedi.
Bazı gelişmekte olan ülke delegeleri de hayal kırıklıklarını dile getirdi. Hindistan, belgenin çok hızlı kabul edildiğini söylerken, bazı tarafların incelemeye dahi fırsat bulamadığını belirtti. Bolivya’nın baş müzakerecisi Diego Pacheco ise müzakerelerin “gelişmiş ülkelerin kötü niyetini” gösterdiğini iddia etti. Pachedo, zengin ülkelerin gelişmekte olan ülkelere finansman sağlayacak siyasi iradeye sahip olmadığını da sözlerine ekledi. GGA’nın nasıl ölçüleceğine ilişkin görüşmelerin Kasım ayında Belém’de düzenlenecek COP30’da sonuçlanması bekleniyor.
