Greenpeace Türkiye’nin “İçinde Ne Var?” kampanyası kapsamında gerçekleştirilen ikinci analizlerinde, İstanbul’un dört ilçesindeki beş market zincirinden limon örnekleri alındı. Sonuçlara göre 20 örnekten 4’ünde limit aşımı tespit edildi.
Greenpeace Türkiye, Türkiye’nin en büyük beş organize perakende zincirinden taze meyve-sebze tedarik zincirlerinde tam şeffaflık, kokteyl etkisine sıfır tolerans, daha katı kalıntı limitleri ve çiftçi refahının korunmasını talep eden “İçinde Ne Var?” kampanyası kapsamında ikinci analizleri gerçekleştirdi.
Kampanya kapsamında İstanbul’un dört ilçesindeki beş market zincirinden limon örnekleri alındı. Sonuçlara göre 20 örnekten 4’ünde limit aşımı tespit edildi.
Greenpeace analizlerle birlikte bir Market Karnesi geliştirdi. Çeşitli aralıklarla güncellenecek olan karneler, market zincirlerinin kamuoyuna açıkladığı politika taahhütlerinden (“Kurumsal Taahhütler”, 75 puan) ve bağımsız laboratuvarda test edilen numunelerin gerçek sonuçlarından (“Raf Gerçekliği”, 25 puan) oluşuyor. Bu karne kurgusu hazırlanırken son derece sınırlı sayıda örneklem üzerinden analiz yapıldığı için yanlış genellemelerin önüne geçilmesi amacıyla pestisit analiz sonuçlarına özellikle düşük puan ayrıldı.
Limon analiz sonuçlarına göre CarrefourSA, ŞOK ve A101’in numunelerinde limit aşımına rastlanmadı. Kurumsal Taahhütler ekseninde ise Migros ve ŞOK, kısmi şeffaflık taahhütleri sebebiyle puan aldı.
Marketlerden Talepler: Şeffaflık, Kokteyl Etkiye Sıfır Tolerans, Katı Limitler, Çiftçi Refahı
Greenpeace Türkiye, sağlıklı gıdaya erişimin bir hak olduğunu hatırlatarak organize perakende pazarını yöneten beş zincirden, vitrinlik sürdürülebilirlik projeleri yerine sistemsel dört ana dönüşüm talep ediyor:
- Tam Şeffaflık: Tüm yaş meyve-sebze tedarik zincirinde bağımsız laboratuvar denetimlerinin standartlaştırılması ve sonuçların şeffafça yayımlanması.
- Kokteyl Etkisine (Kümülatif Toksisite) Sıfır Tolerans: Bir üründe, yasal sınırların altında dahi olsa, en fazla 3 farklı pestisit etken maddesine izin verilmesi.
- Maksimum Kalıntı Limitlerinin (MRL) İyileştirilmesi: Perakendecilerin kendi iç standartlarını kurgulayarak, devletin belirlediği limitleri %20 oranında daha katı bir kabul kıstasına çekmeleri.
- Çiftçi Refahının Korunması: Zehirsiz ve ekolojik üretime geçiş için çiftçiye teşvik, zirai mühendis desteği, prim, adil sözleşme sunularak, tarladaki dönüşüm maliyetinin salt üreticiye yıkılmasının önüne geçilmesi.
Kampanya kapsamında eylül ayında İstanbul’un Sultanbeyli, Sancaktepe, Ataşehir, Kadıköy ilçelerindeki A101, BİM, CarrefourSA, Migros, ŞOK market zincirlerinden limon örnekleri alındı. Uluslararası akredite bir laboratuvarda yapılan analiz sonuçlarında şu bulgular öne çıktı:
Ürün Başı Pestisit
- Ürünlerin tamamında kokteyl etki tespit edildi.
- 20 üründe toplam 144 pestisit çıktı. Bu, ürün başına 7,2 pestisit anlamına geliyor.
- A101’de ortalama 8,25 farklı pestisit tespit edildi.
- BİM’de ortalama 8,25 farklı pestisit tespit edildi.
- CarrefourSA’da ortalama 7,5 farklı pestisit edildi.
- Migros’ta ortalama 6,5 farklı pestisit edildi.
- ŞOK’ta ortalama 5,5 farklı pestisit edildi.
- En yüksek pestisit sayısı A101’de görüldü. İki ayrı örnekte 10’ar farklı pestisit ortaya çıktı.
Limit Aşımı
- 20 örnekten 4’ünde limit aşımı, yani ihlal yaşandı.
- İhlal tespit edilen 4 üründen 3’ü BİM’deydi.
- İhlal edilen 4 üründen 1’i Migros’ta tespit edildi.
- BİM’de ihlal olan 3 üründen 2’sinde ikişer ayrı limit aşımı yer aldı.
“Marketlerden Talebimiz Net: Analizler Yapılsın, Sonuçlar Açıklansın”
Greenpeace Türkiye Direktörü Berkan Özyer, kampanya kapsamında dile getirdikleri taleplerin karşılık bulmasından memnuniyet duyduklarını belirterek, “Kampanyamızın temel taleplerinden olan analizlerin açıklanması talebine ilişkin ilk karşılığı aldık. Migros da analiz sonuçlarını açıklamaya başladı. Bu gelişme, kampanyaya destek veren herkesin çabası sayesinde oldu. Diğer marketlerden de analiz sonuçlarında şeffaflık sağlanması için adım atmalarını bekliyoruz” dedi.
Özyer, açıklamasına şöyle devam etti: “Taleplerimizden bir diğeri kokteyl etkisine dair. Limonda karşımıza çıkan tablo, çoklu pestisit sorununu tekrar gözler önüne sermiş oldu. Limitler dahilinde olsa da çoklu pestisit zararından kaçınmalıyız. Marketlerin, en fazla 3 farklı pestisit etken maddesine izin verilmesi talebimizi de değerlendirmelerini bekliyoruz. Sağlıklı gıdaya erişim için marketleri ellerindeki gücü kullanmaya ve bu konudaki taleplerimize karşılık vermeye çağırdığımız ‘İçinde Ne Var?’ kampanyamıza desteklerin sürmesini bekliyoruz.”
