• Türkiye’de İklim Değişlikliği Algısı
  • Bir Buçuk Derece
  • Kömür Masalları
  • Hakkımızda
  • Künye
  • İletişim
İklim Haber
  • Politika
  • Ekonomi
  • Bilim
  • Afetler
  • Analiz
  • Climate News
  • Raporlar
  • COP31 Haberleri
No Result
View All Result
İklim Haber

Tarihin En Büyük Karbon İhracatçıları: Rusya, Suudi Arabistan ve Avustralya

by Haber Merkezi
17 Kasım 2026
in Bilim
Reading Time: 5 mins read
A A
karbon
Facebook'ta paylaşLinkedin'de paylaşWhatsapp'ta paylaş

1850’den bu yana fosil yakıt ihracatını inceleyen yeni bir analiz, Rusya, Suudi Arabistan ve Avustralya’yı tarihin en büyük karbondioksit ihracatçıları olarak belirledi.

1850 yılından bu yana fosil yakıt ticaretine ilişkin verilerin analizine göre, Rusya, Suudi Arabistan ve Avustralya, tarih boyunca en fazla karbondioksit ihraç eden üç ülke konumunda.

Geniş kömür, petrol ve gaz rezervlerine sahip Rusya, dünyanın en büyük fosil yakıt ihracatçısı olarak listenin başında yer alıyor. Bu ihracatın yakılması sonucunda ortaya çıkan karbondioksit emisyonları hesaplandığında, Rusya’nın 2025 yılı sonuna kadar 70 gigatondan fazla karbondioksit ihracatından sorumlu olduğu görülüyor.

Dünyanın en büyük petrol ve gaz üreticilerinden biri olan Suudi Arabistan ise yaklaşık 60 gigaton karbondioksit ihracatıyla ikinci sırada bulunuyor. Ülke ayrıca uzun yıllardır Birleşmiş Milletler’in (BM) yıllık iklim zirvelerinde iklim eylemlerini engelleyen bir tutum sergiliyor. COP31’in müzakerelerini yöneten Avustralya ise ilk iki ülkenin oldukça gerisinde olmakla birlikte, 25 gigatondan fazla karbondioksit ihracatından sorumlu olarak üçüncü sırada yer alıyor. Avustralya’yı çok az bir farkla Venezuela takip ediyor.

Bu çarpıcı bulgu, Avustralya’nın Türkiye’de ikinci haftasına girilen bu yılki COP31’in müzakereler başkanlığını yürüttüğü bir dönemde ortaya çıktı. Avustralya ihracat ekonomisinin yaklaşık beşte ikisini oluşturan fosil yakıtların kullanımına veya ihracatına son verilmesi için henüz herhangi bir takvim belirlemiş de değil.

Emisyon Sorumluluğu Fosil Yakıtları Çıkaran Ülkelere Göre Hesaplandı  

Fosil yakıt şirketlerinin iklim krizine yol açtıkları zararların maliyetini üstlenmesini sağlamak amacıyla kurulmuş uluslararası bir iklim adaleti koalisyonu olan Kirletenlere Ödet Uluslararası Koalisyonu (Make Polluters Pay International Coalition) koordinatörü Louise Hutchins, konuyla ilgili şunları söyledi:

“COP31’de hükümetler iklim kriziyle mücadele etmek için yeterli para olmadığını öne sürerken, fosil yakıtlardan büyük servetler elde etmiş olan Avustralya, Rusya ve Suudi Arabistan, uzlaşmaya dayalı bu süreçte belirleyici siyasi güçlerini kullanmayı sürdürüyor. Avustralya’ya bakarak bunu görebiliriz. Fosil yakıt ihracatı da hesaba katıldığında, ülkenin küresel ısınmaya katkısı iki katından fazla artıyor. Buna rağmen Avustralya, iklim finansmanı görüşmelerinin bir kez daha çıkmaza girdiği müzakerelere eş başkanlık ediyor.”

Carbon Brief tarafından hazırlanan tarihsel fosil yakıt ihracatı analizinde, karbondioksit emisyonlarından kaynaklanan sorumluluk, fosil yakıtların yakıldığı ülkelere göre değil, bu yakıtları çıkaran ülkelere göre hesaplanıyor. Bu yaklaşım, emisyonları değerlendiren analizlerin büyük çoğunluğundan farklılık gösteriyor. Geleneksel analizler, karbondioksitin atmosfere salındığı ülkeyi esas alıyor. Fosil yakıtların hangi ülkelerden çıkarıldığının hesaplamalara dahil edilmesi, küresel ekonomiye ve emisyonlardan kaynaklanan tarihsel sorumluluklara farklı bir perspektiften bakılmasını sağlıyor. Fosil yakıt ihracatçısı ülkeler, hesaplamaların fosil yakıtların kullanımına dayanması nedeniyle, küresel seragazı emisyonları sıralamasında görece alt sıralarda yer alabiliyor.

Fosil Yakıtlardan Uzaklaşma COP31 Sonuç Metninde Olacak mı?

Analiz ayrıca, günümüzde dünyanın en büyük iki sera gazı yayıcısı olan ABD ve Çin’in, tarihsel emisyonlar bakımından Rusya, Suudi Arabistan ve Avustralya’dan daha büyük bir sorumluluk taşıdığını ortaya koyuyor. Bunun nedeni, bu iki ülkenin çok büyük miktarlarda fosil yakıt ithal etmenin yanı sıra kendi kaynaklarını da kullanmış olması. 2023 yılında Dubai’de düzenlenen COP28’in sonuç metninde, tüm ülkelere küresel ölçekte fosil yakıtlardan çıkış sürecine katkıda bulunma çağrısı yapılmış, ancak bu süreç için herhangi bir takvim veya çalışma planı belirlenmemişti.

Öte yandan COP31’de ise Avustralya, Pazartesi öğleden sonra zirvenin olası sonuç metnine ilişkin ilk taslağı yayımladı. Taslakta, “enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan derhal uzaklaşılması” çağrısına yer verildi. Ancak Suudi Arabistan’ın da aralarında bulunduğu çok sayıda ülke, Dubai’deki COP28’den bu yana müzakere pozisyonlarını daha da sertleştirdi. Donald Trump yönetimindeki ABD’nin zirvede bulunmaması da bu ülkelerin uzlaşmaya varması yönündeki baskıyı azaltıyor. Pek çok gözlemci, “fosil yakıtlardan derhal uzaklaşılması” ifadesinin, sonuç metninin yayımlanması beklenen birkaç yeni taslağında mevcut haliyle korunmasının pek olası olmadığını düşünüyor.

Suudi Arabistan, Rusya ve Arap Grubu’ndaki müttefikleri ile diğer bazı ülkeler, bir sonuç metni hazırlanması fikrine dahi karşı çıkıyor. Bu tutumun müzakereleri daha da çıkmaza sürükleyebileceği belirtiliyor.

Bağımsız ve kâr amacı gütmeyen uluslararası bir iklim bilimi ve iklim politikaları araştırma kuruluşu olan Climate Analytics, Salı günü yayımladığı ayrı bir analizde, COP31’e başkanlık etmesine rağmen Avustralya’nın kendi fosil yakıt üretimini sınırlandırmaya yönelik herhangi bir planının bulunmadığını ortaya koydu. Faaliyette kaldıkları takdirde 2088 yılına kadar kömür üretimini sürdürecek madenlere hâlâ işletme izni veriliyor. Bu tarih, tüm ülkelerin seragazı emisyonlarında net sıfıra ulaşmasının öngörüldüğü yüzyıl ortasından çok daha sonrasına denk geliyor.

Climate Analytics CEO’su Bill Hare, “Avustralya’nın, geçen hafta burada, Türkiye’nin iddia ettiği gibi üzerine düşeni yapmadığı son derece açık” dedi ve ekledi:

“Yurt dışında iklim hedeflerinin daha iddialı hale getirilmesini savunan, ancak onlarca yıl boyunca üretimin devam etmesini garanti altına alan kömür madeni ve gaz sahası izinleriyle fosil yakıt ihracatını sürdürmeyi planlayan bir hükümetin tutumunda derin bir çelişki var.”

Bu çelişkilerle yüzleşmek Avustralya hükümeti açısından siyasi açıdan güçlük taşıyor. Başbakan Anthony Albanese geçen hafta COP31’e katılmıştı. Ancak ülkesinde, anketlerde yükselişe geçen, net sıfır emisyon hedefini reddeden ve iklim bilimini inkâr eden One Nation partisinin artan baskısı altında bulunuyor. Öte yandan Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı temsilcisi ise Guardian’a yaptığı açıklamada, ülkenin kendi sınırları içinde gerçekleşen tarihsel küresel karbondioksit emisyonlarının yaklaşık %1’inden sorumlu olduğunu belirterek, “Yakıtı tüketenlerin rolünü göz ardı ederek söz konusu emisyonların sorumluluğunu ihracatçı ülkeye yüklemek yanıltıcı olacaktır” dedi.

İklim Haber'i Google'da tercih edilen kaynak olarak ekleyin
← Tüm COP31 Haberleri
Tags: AvustralyaCOP31iklim değişikliğikarbon ihracatçısıRusyaSuudi Arabistan

İlginizi Çekebilir

bilim
Bilim

Uzmanlar Uyarıyor: “Bilim Saldırı Altında”

17 Kasım 2026
spor
Bilim

Göz Ardı Edilen Gerçek COP31’de Konuşuldu: İklim Krizi Sporu ve Sporcuları Nasıl Etkiliyor?

17 Kasım 2026
İklim Haber

  • Türkiye’de İklim Değişlikliği Algısı
  • Bir Buçuk Derece
  • Kömür Masalları
  • Hakkımızda
  • Künye
  • İletişim

No Result
View All Result
  • Politika
  • Ekonomi
  • Bilim
  • Afetler
  • Analiz
  • Climate News
  • Raporlar
  • COP31 Haberleri

Bu web sitesi çerez kullanmaktadır. Bu web sitesini kullanmaya devam ederek çerezlerin kullanılmasına izin vermiş oluyorsunuz. Gizlilik ve Çerez Politikamızı ziyaret edin.