Orta Doğu’daki savaş nedeniyle halihazırda zorlanan gelişmekte olan ekonomiler yeni bir tehditle karşı karşıya: Gıda fiyatlarını yukarı çekebilecek ve büyümeyi yavaşlatabilecek potansiyel olarak güçlü bir El Niño.
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA), Ekim-Aralık döneminde çok güçlü bir El Niño yaşanması olasılığını %81 olarak öngörüyor. Piyasalar bu hava olayını, bahsi geçen öngörüye dayanarak daha şimdiden “süper El Niño” olarak adlandırmaya başladı.
Genellikle iki ila yedi yılda bir görülen bu hava olayı, Asya’nın bazı bölgelerinde kuraklığa, Güney Amerika’nın ise bazı bölgelerine şiddetli yağmurlara neden olurken, hasatları ve gıda arzını tehdit ediyor.
Reuters’ın haberine göre, hanehalklarının gelirlerinin daha büyük bir kısmını gıdaya harcaması ve tarımın ekonomilerinde büyük bir rol oynaması nedeniyle gelişmekte olan piyasalar özellikle savunmasız durumda. Bu durum, merkez bankalarının para politikasını daha uzun süre sıkı tutma riskini de beraberinde getirebilir.
Wellington Management’ta sabit getirili menkul kıymetler portföy yöneticisi olan Gillian Edgeworth, “Bu yıla birçok merkez bankasının faiz indirimi için alanı olduğunu düşünerek başladık. Ve şimdi merkez bankalarının indirimleri durdurduğunu, hatta bazılarının faiz artırdığını görüyoruz” derken şöyle devam etti: “Yılın ikinci yarısında gelişmekte olan piyasalarda hızlı faiz indirimi yaşanan bir dünyaya doğru gittiğimizi düşünmüyorum.”
Hindistan Zayıf Muson Yağmurlarına Hazırlanıyor
Ülkenin yıllık muson yağmurlarına büyük ölçüde bağımlı olması nedeniyle -ki bu yağmurlar genellikle ülkedeki yağışın neredeyse %70’ini sağlıyor- dünyanın en kalabalık ülkesi olan Hindistan’ın Süper El Nino’nun etkilerine en çok maruz kalan ülkelerden biri olması bekleniyor.
Hindistan Meteoroloji Departmanı, yağışların on yıldan uzun süredir görülen en düşük seviyede olabileceği konusunda uyarıda bulundu ki bu durum ürün verimini tehdit ediyor ve daha yüksek gıda fiyatlarına kapı aralıyor.
Hindistan, dünyanın en büyük pirinç ihracatçısı ve ikinci büyük şeker üreticisi konumunda. Ülke, daha büyük gıda stokları sayesinde genellikle El Niño dönemlerine karşı dirençli olduğunu kanıtladı. Ancak enflasyonun merkez bankasının %4’lük hedefinin üzerinde olması nedeniyle analistler, “süper” bir El Niño’nun ülkeyi para politikasını sıkılaştırmaya zorlayabileceğini belirtiyor.
Asya Sıcaklığı Hissediyor
Yüksek enerji ve gübre maliyetleri Asya’nın genelinde dış dengeler ve ekonomik büyüme üzerinde baskı yaratarak, merkez bankalarının para birimlerini istikrara kavuşturma ve enflasyonu kontrol altına alma çabalarını karmaşıklaştırıyor.
Filipinler, Endonezya, Kore, Pakistan ve Sri Lanka’daki merkez bankaları bu yıl halihazırda en az bir kez faiz artırdı.Şiddetli bir El Niño, bölge genelinde borçlanma maliyetlerini gelecek yılın başına kadar yüksek tutabilir.
Allspring Global Investments hisse senedi portföy yöneticisi Gary Tan “El Niño enflasyonun daha kalıcı olmasına yol açacak. Yılın ikinci yarısı için, özellikle de Hindistan, Endonezya, Vietnam ve Tayland gibi El Niño’dan en çok etkilenen Güney Asya ülkeleri için faiz artırımları öngörülüyor.”
Daha zayıf para birimleri, gıda ve enerji fiyatlarının daha da artması durumunda Asya ekonomilerini yüksek ithalat maliyetlerine karşı savunmasız bırakabilir.
Endonezya rupiahı ve Hindistan rupisi rekor seviyelere yakın seyrederken; Tayland bahtı, Güney Kore wonu, Filipinler pesosu ve Sri Lanka rupisi bu yıl düşüş eğilimini sürdürüyor.
Latin Amerika’da Kolombiya ve Peru Odak Noktasında
Kolombiya, ortalamanın altındaki yağışların gıda arzını ve elektrik fiyatlarını olumsuz etkileyebilmesi nedeniyle El Niño bağlantılı hava şoklarına en çok maruz kalan Latin Amerika ekonomileri arasında.
Ülkenin hidroelektrik enerjisine olan bağımlılığı, baraj seviyelerini önemli bir enflasyon göstergesi haline getiriyor. Düşük su seviyeleri, daha pahalı enerji üretimin kaynaklarının daha fazla kullanılmasına yol açabilir ki bu da elektrik fiyatlarını ve enflasyonu artırabilir.
Analistler, şiddetli bir El Niño’nun Kolombiya’nın para politikasını daha uzun süre kısıtlayıcı tutabileceği konusunda uyarıyor. Standard Chartered ekonomisti Dan Pan, “Kolombiya, El Niño’nun etkilerinin tetiklediği daha yüksek gıda ve enerji enflasyonuna en çok maruz kalan ülke. Ülkenin merkez bankası, yüksek petrol fiyatlarının yanı sıra El Niño’nun enflasyonu daha da körüklemesi nedeniyle şu anda en büyük zorlukla karşı karşıya.”
Peru’nun merkez bankası, yüksek petrol fiyatları ile El Niño’nun balıkçılık ve tarım üzerindeki etkisini gerekçe göstererek, bu yıl enflasyonun hedefin üzerine çıkabileceği ve büyümenin zarar görebileceği konusunda uyarıda bulundu.
Buna karşılık Arjantin, tahıl üretimini, ihracat gelirlerini ve döviz girişlerini destekleyebilecek daha yüksek yağıştan faydalanabilir. Brezilya, Meksika ve Şili’deki merkez bankalarının, enflasyon ve büyüme üzerindeki olası etkileri değerlendirirken bekle-gör yaklaşımını benimsemesi bekleniyor.
Afrika ve Gelişmekte Olan Avrupa Ülkeleri
Afrika genelindeki etkinin büyük ölçüde değişiklik göstermesi bekleniyor. Kenya ve Güney Afrika dahil olmak üzere birçok Doğu ve Güney Afrika ekonomisi, tarımsal üretimde hava koşullarına bağlı kesintilere karşı savunmasız. Kuraklık koşulları ise gıda arzını zorlayabilir, tarımsal üretimi yavaşlatabilir ve enflasyonu artırabilir.
Güney Afrika merkez bankası, El Niño’yu potansiyel bir enflasyon riski olarak defalarca dile getirdi. Gıda fiyatları, son büyük El Niño’nun enflasyonu körüklediği kilit bir kanaldı.
El Niño’nun Orta ve Doğu Avrupa üzerindeki etkisi tarihsel olarak nispeten sınırlı kaldı. Yatırımcılar bu yıl Polonya, Macaristan ve Romanya’da faiz indirimi beklentilerini sürdürüyor.
