BM’nin küresel plastik anlaşması için düzenlediği toplantıya 234 lobicinin katılması, kontrolden çıkan plastik üretimini önlemeye yönelik adımların baltalanabileceği endişesini doğuruyor.
Cenevre’de devam eden plastik müzakerelerine petrol, petrokimya ve plastik endüstrilerinden 234 lobici zirveye katılırken, bu sayı 27 AB üye devletinin tamamının toplam delegasyonlarından daha fazla. Lobicilerin sayısı benzer şekilde müzakerelere katılan bilim insanı sayısını da aşıyor.
Uluslararası Çevre Hukuku Merkezi’nin (Ciel) yaptığı analizde ayrıca Mısır, Kazakistan, Çin, İran, Şili ve Dominik Cumhuriyeti’nin ulusal delegasyonlarında 19 lobicinin yer aldığı tespit edildi.
Ciel’in küresel plastik ve petrokimyasallar kampanyacısı Ximena Banegas, “Fosil yakıt şirketleri plastik üretiminin merkezinde yer alıyor, çünkü plastiklerin %99’undan fazlası fosil yakıtlardan üretiliyor” derken şöyle devam etti: “”İklim müzakerelerinde onlarca yıl süren engellemelerden sonra, neden birileri plastik anlaşması görüşmelerinde birdenbire iyi niyetle ortaya çıkacaklarını düşünsün ki?”
Sayı, plastik üretimi ve bunun neden olduğu atık sorunu konusunda anlaşmaya varmak için 5-14 Ağustos tarihleri arasında düzenlenen iki haftalık toplantının üçüncü gününde açıklandı. Görüşmelere katılan lobicilerin sayısı, sürecin başladığı 2022 yılından bu yana istikrarlı bir şekilde artarken, ülkeler arasındaki anlaşmazlıklar da derinleşiyor.
Müzakereler, geçtiğimiz yılın Aralık ayında Güney Kore’nin Busan kentinde yapılan beşinci ve son tur olması beklenen görüşmelerde tıkanmıştı. Süreç, ülkelere bir anlaşma üzerinde el sıkışmaları için bir şans daha vermek amacıyla İsviçre’deki mevcut tura uzatıldı. Plastik üretiminin sınırlandırılması, plastiklerdeki zararlı kimyasalların yönetimi ve finansman gibi temel konularda gerginlik tırmanırken, ülkeler giderek daha farklı kamplara bölünüyor.
Bir yandan, plastik üretimini azaltmaya yönelik küresel hedefler de dahil olmak üzere iddialı bir anlaşma istediklerini söyleyen 100’den fazla ülkeden oluşan bir grup var. Diğer tarafta ise ABD, Rusya, Suudi Arabistan ve İran gibi petrol devi devletler yer alıyor. Bu devletler, üretim sınırlamalarını reddediyor ve anlaşmanın geri dönüşüme odaklanmasını istiyor.
ABD dahil olduğu grubun pozisyonunu güçlendirmek için çabalarını artırdı. ABD heyeti, ülkelere tutumunu belirten ve plastik kirliliğinin önünü kesecek bir anlaşmayı kabul etmeyeceğini belirten notlar gönderdi. Müzakereler etrafındaki hassasiyetler nedeniyle isimleri açıklanmayan ülkelere gönderilen mektupta, “Plastik üretim hedefleri, plastik katkı maddeleri ve plastik ürünlere getirilen yasaklar ve kısıtlamalar gibi günlük hayatımızda kullandığımız tüm plastik ürünlerinin maliyetini artıracak, uygulanabilir olmayan küresel yaklaşımları desteklemeyeceğiz” denildi.
Kaynaklar, ABD heyetinin görüşmelerden önce genellikle çevre STK’ları, bilim insanları ve sanayicilerle bir araya geldiğini, ancak Cenevre toplantısından önce yalnızca sanayicilerle toplantı yaptığı belirtildi.
