Kuzey yarımkürede yapılan ve yeni yayımlanan bir araştırmaya göre, 10 yılda yalnızca 0,1derecelik bir ısınma bile balık seviyelerinde %7,2’lik düşüşe yol açıyor. Çalışma ayrıca deniz sıcak hava dalgalarının bazı popülasyonlarda kısa vadeli artışlara yol açarak, iklim krizinin uzun vadeli zararlarını maskeleyebildiğini de ortaya koyuyor…
Okyanuslarda artık kronik hale gelen ısınma, deniz yaşamında kaygı verici bir kayba yol açmaya başladı. Yeni bir araştırmaya göre, 10 yılda yalnızca 0,1 derecelik bir ısınma bile balık popülasyonunda %7,2’lik bir düşüşe neden oluyor.
Araştırmacılar, 1993 ile 2021 yılları arasında kuzey yarımküredeki 33 bin popülasyonun yıldan yıla değişimini inceledi ve deniz tabanındaki 10 yıllık ısınma hızının etkisini, deniz sıcak hava dalgaları gibi kısa süreli değişimlerden ayırdı. Kronik ısınmanın yol açtığı biokütle kaybının tek bir yılda %19,8’e kadar çıkabildiğini tespit etti.
İspanya’daki Ulusal Doğa Bilimleri Müzesi’nde görev yapan deniz ekoloğu ve çalışmanın başyazarı Shahar Chaikin, “Basitçe söylemek gerekirse, okyanus tabanı ne kadar hızlı ısınırsa balıkları o kadar hızlı kaybediyoruz” diyerek ekledi:
“Her 10 yılda derecenin onda biri başına %7,2’lik bir düşüş kulağa küçük gelebilir. Ancak bu etki zaman içinde ve tüm okyanus havzalarına yayıldığında, deniz yaşamında ürkütücü ve son derece kaygı verici bir kaybı temsil ediyor.”
Isınma Sonrası Kuzey Denizi’nde Balık Popülasyonunda Artış Gözleniyor
Söz konusu çalışma, Nature Ecology & Evolution dergisinde yayımlandı. Çalışma ayrıca deniz sıcak hava dalgalarının bazı popülasyonlarda kısa vadeli artışlara yol açarak, iklim krizinin uzun vadeli zararlarını maskeleyebildiğini de ortaya koydu.
Örneğin, doğal yaşam alanlarının sıcak sınırında bulunan Akdeniz’de bir sıcak hava dalgası çaça balığı popülasyonlarının azalmasına neden olabilirken, dağılım alanlarının soğuk sınırında yer alan Kuzey Denizi’nde artışa yol açabiliyor.
Araştırmacılara göre, soğuk bölgelerdeki balıklar bu değişimlerden daha iyi yararlanabilirken, bir yandan da soğuk sulardaki bu geçici kazanımlar, okyanus ısınmasına bağlı “yaygın kaybı” gizliyor.
İspanya Ulusal Araştırma Konseyi’nde görev yapan ve BM’nin dünya okyanus değerlendirmesinin eş yazarlarından olan bilim insanı Carlos Garcia-Soto, çalışmanın okyanus yönetimi açısından “endişe verici” bir dinamiği ortaya koyduğunu vurgulayarak şunları söyledi:
“Genel ısınma balık biokütlesini azaltırken, sıcak hava dalgaları altta yatan eğilimi maskeleyen geçici artışlar yaratabiliyor. Bu birleşim, karar alma süreçlerinde yanlış yorumlama riskini açıkça beraberinde getiriyor.”
Aşırı Avlanmaya Isınma ve Oksijensizleşme Eşlik Ediyor
Uluslararası Doğa Koruma Birliği ile açık denizler konusunda uzman bir gruba eş başkanlık eden deniz biyoloğu Guillermo Ortuno Crespo ise çalışmanın “yöntemsel olarak sağlam ve son derece değerli” olduğunu söyleyerek ekledi:
“Tarihsel olarak aşırı avlanma biokütle düşüşlerinin ana itici gücü olmuştur. BM Gıda ve Tarım Örgütü’ne göre de küresel ölçekte aşırı avlanan stokların oranı artmaya devam ediyor. Bugünkü temel sorun ise bu aşırı avlanma krizinin okyanus ısınması ve oksijensizleşme tarafından daha da şiddetlendirilmesidir.”
Deniz yaşamı, atmosferi dolduran fosil yakıt kaynaklı kirliliğin yol açtığı sıcaklık değişimlerine karşı son derece kırılgan. Bilim insanları, küresel ısınmanın yüzyılın sonuna kadar dünya liderlerinin sınırlandırma sözü verdiği 1,5 derece eşiğine tehlikeli biçimde yaklaşması nedeniyle “derecenin her kesrinin önemli olduğu” uyarısını defalarca yineledi.
Nitekim bilim insanı Shahar Chaikin. “Okyanus ısınmasının hızının 10 yılda yalnızca derecenin onda biri kadar bile artmasına izin verirsek, küresel balık popülasyonlarında hiçbir yönetim planının kolayca telafi edemeyeceği büyük kayıplar bekliyoruz” yorumunda bulundu.
