Küresel Mercan Resifleri İzleme Ağı’nın, 120 ülke ve yaklaşık 37 bin resif bölgesinden elde edilen 40 yılı aşkın veriye dayanarak hazırladığı raporda, ağarma olayları arasındaki sürenin eskiden onlarca yılı bulduğu, ancak artık ortalama sadece beş veya altı yılda bir yaşandığı belirtildi.
Bilim insanları Pazartesi günü yaptıkları açıklamada, mercan resiflerinin sık sık ağarma olayına maruz kaldığını ve bir yenisi vurmadan önce iyileşmek için zaman bulamadıklarını belirtirken, küresel mercan örtüsünün şu anda normal seviyelerin oldukça altında olduğunu ve geri döndürülemez bir çöküş riskiyle karşı karşıya bulunduğunu aktardı.
Dünyadaki mercan resifleri tüm deniz yaşamının dörtte birini ayakta tutuyor, kıyı şeritlerini daha dayanıklı hale getiriyor ve milyonlarca insan için gıda ve geçim kaynağı sağlıyor. Ancak, kirlilik ve yükselen okyanus sıcaklıklarının neden olduğu giderek sıklaşan kitlesel ağarmalar nedeniyle tehdit altındalar.
Küresel Mercan Resifleri İzleme Ağı’nın (Global Coral Reef Monitoring Network), 120 ülke ve yaklaşık 37 bin resif bölgesinden elde edilen 40 yılı aşkın veriye dayanarak hazırladığı raporda, ağarma olayları arasındaki sürenin eskiden onlarca yılı bulduğu, ancak artık ortalama sadece beş veya altı yılda bir yaşandığı belirtildi.
Çalışmanın başyazarı Manuel Gonzalez Rivero, “Eğer onlara yeterli zamanı verirsek, kendilerini toparlayabilirler. Ancak bu sürenin tanındığını göremiyoruz. Aslına bakarsanız, bu ağarma olaylarının sıklığı neredeyse iki katına çıktı” dedi.
Ağarma, mercanların dokularında yaşayan renkli algleri dışarı atmasıyla gerçekleşiyor. Alglerin mercanlara besin sağlamaması nedeniyle mercanlar soluklaşıyor; açlığa ve hastalıklara karşı savunmasız hale geliyor. Ağarmış bir mercan henüz ölmemiş olsa da iyileşme umudunun olabilmesi için okyanus sıcaklıklarının düşmesi gerekiyor.
Rapor, Pasifik liderlerinin yıllık Pasifik Adaları Forumu için Pazartesi günü Palau’da bir araya geldiği dönemde yayımlandı. Liderlerin, bu yılın ilerleyen dönemlerinde düzenlenecek COP31 iklim müzakereleri öncesinde iklim önceliklerini koordine etmeleri bekleniyor.
Bulgular, iklim değişikliğinin hassas resif ekosistemleri üzerindeki etkilerini ortaya koyuyor. Nitekim sert mercan örtüsü 2020-2024 döneminde tarihsel ortalamanın %9,5 altına gerilemiş durumda.
Gonzalez Rivero, “Dünya genelindeki mercan örtüsü 2010 yılına kadar 40 yıl boyunca nispeten değişmeden kalmıştı. 2010’dan bu yana ise çok sert bir değişim yaşandı” dedi.
Bilim insanları dünyadaki ilk kitlesel ağarma olayını 1998 yılında kaydetmişti. 2010’dan bu yana ise üç olay daha meydana geldi. Sıcaklıklar düştüğünde resifler nispeten hızlı bir şekilde kendini toparlayabiliyor. 2017-2019 yılları arasında resifler %6 oranında mercan örtüsü kazanarak 2016’daki ağarma olayından kaynaklanan %6,6’lık kaybı neredeyse telafi etti.
2023’teki son ağarma ise dünya genelindeki mercan resifi alanlarının %77’sini etkiledi ve bugüne kadar kaydedilen en yaygın ağarma olayı oldu.
El Niño hava modellerinin şiddetlenmesi ve okyanus yüzey sıcaklıklarının 22 Ağustos’ta 21,1 derece ile rekor seviyeye ulaşmasıyla birlikte, bu yıl dünya genelindeki resifleri bir başka ağarma olayının daha vurabileceğini belirtti: “Sıcaklıklar göz önüne alındığında bu çok muhtemel.”
Raporda emisyonlarda hızlı kesintilere gidilmesinin ve sürdürülemez balıkçılık ile aşırı kıyı yapılaşması da dahil olmak üzere yerel tehditlerin yönetilmesinin, daha fazla kaybı sınırlayabileceği belirtildi.
