Yeni bir analize göre, konvektif fırtınaların sıklığı ve şiddeti önemli ölçüde artarak, küresel ölçekte milyarlarca dolarlık sigortalı hasara yol açıyor: Uçaklar, binalar, üretim tesisleri ve güneş panelleri dahil yenilenebilir enerji altyapıları, dolu kaynaklı hasarların tehdidi altında. Türkiye’de de MGM verilerine göre, geçen yıl ülke genelinde 1.011 ekstrem meteorolojik olay yaşanırken, bunların yaklaşık 273’ünü fırtına, 172’sini ise dolu olayları oluşturdu.
Kasırgaların aksine, şiddetli konvektif fırtınalar çok az ya da hiç uyarı olmadan ortaya çıkabiliyor; yerel ölçekte ciddi hasarlara yol açarken ani sel ve taşkın gibi ikincil etkileri de tetikleyebiliyor. Bu öngörülemez olaylar, sigorta sektörü için yıllık hasarların başlıca nedenlerinden biri haline gelmiş durumda. Geçtiğimiz yıl sigortalı doğal afet hasarlarınınyaklaşık yarısını oluşturan bu olayların toplamı 60 milyar ABD dolarını aştı. Gallagher Re verilerine göre, 2023–2025 döneminde toplam hasar tutarı 200 milyar doların üzerine çıktı.
Doğal Afetler İş Dünyasının En Önemli Riskleri Arasında
ABD, küresel ölçekte sigortalı hasarların değerinin %80’inden fazlasını oluşturarak şiddetli konvektif fırtınaların (SCS) en yoğun yaşandığı bölge konumunda. Bu eğilim, Allianz Risk Barometresi sonuçlarına da yansıyor; doğal afetler iş dünyasının en önemli riskleri arasında beşinci sırada yer almayı sürdürüyor. Kasırgalar çoğunlukla manşetlere çıksa da SCS kaynaklı en büyük hasarların başlıca nedeni dolu fırtınaları olarak öne çıkıyor. Toplam kayıpların %50 ila %80’inin dolu kaynaklı olduğu tahmin ediliyor. ABD bu alanda da başı çekse de Allianz Commercial’ın yayımladığı rapora göre farklı bölgelerde de ciddi dolu hasarları yaşanıyor. Bu nedenle yüksek riskli bölgelerde varlıkları bulunan şirketler için dayanıklılık oluşturmak artık bir tercih değil, zorunluluk haline geliyor.
Yoğun Nüfuslu Bölgelerde Yüksek Yıkım Potansiyeline Sahip
SCS kaynaklı riskler; nüfus artışı ve riskli bölgelerdeki yapılaşmanın artmasıyla daha da büyüyor. Hızlı kentleşme, eskiyen altyapılar ve güncel risklere uyum sağlamayan yapı standartları, hasarların hem olasılığını hem de maliyetini artırıyor. SCS olayları kısa süreli ve dar alanlı olmasına rağmen, özellikle yoğun nüfuslu bölgelerde yüksek yıkım potansiyeline sahip. Dolu sonrası en önemli hasar kaynağı ise genellikle hortumlar ve şiddetli rüzgarlar. Dolu fırtınaları en çok binaları – özellikle çatıları – ve araçları etkileyerek yüksek maliyetli sigorta taleplerine neden oluyor.
Hasar Maliyeti Önemli Ölçüde Artıyor
Beyzbol topu büyüklüğündeki bir dolu tanesi, saatte 160 km’ye varan hızlara ulaşarak ciddi kinetik enerji taşıyabiliyor. Dolu kaynaklı hasarlar yalnızca artmakla kalmıyor, aynı zamanda niteliği de değişiyor. Önceden daha çok standart mülk hasarları olarak görülen bu olaylar, artık uçak filoları ve güneş enerjisi tesisleri gibi yüksek değerli varlıkları etkileyerek hasar maliyetlerini önemli ölçüde artırıyor.
Enflasyon da hasar maliyetlerini yükselten önemli bir faktör. Yeniden inşa ve onarım maliyetlerindeki artış, iş gücü ve malzeme tedariğindeki zorluklarla daha da derinleşiyor. Örneğin, 2000 yılından bu yana Amerika’da bazı bölgelerde asfalt- çatı yenileme maliyetlerinin %250 arttığı, son beş yılda ise %45 yükseldiği belirtiliyor.
Türkiye’de 2025’te 1011 Ekstrem Hava Olayı Yaşandı
Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) verilerine göre, 2025 yılında Türkiye genelinde 1.011 ekstrem meteorolojik olay yaşanırken, bunların yaklaşık 273’ünü fırtına, 172’sini ise dolu olayları oluşturdu. Bu tablo, Türkiye’de de ani ve yerel hava olaylarının hem sıklığının hem de etkisinin giderek arttığını ortaya koyuyor.
Artık şirketler için bu risklerle mücadele yalnızca geleneksel senaryo planlaması yeterli olmuyor. Yapay zeka destekli ve veri odaklı yeni yaklaşımlar, fiziksel kırılgan noktaları önceden tespit ederek proaktif risk azaltımına olanak tanıyor.
