Zararlılar ve hastalıklar nedeniyle meydana gelen ürün kayıpları, küresel yıllık tarımsal üretimin yaklaşık %40’ına karşılık geliyor. Küresel ısınma arttıkça bu tablonun da giderek ağırlaşacağı öngörülüyor.
Küresel ısınmanın, tarım zararlılarının ürünlere verdiği zararı artıracağı öngörülürken, yeni bir araştırma, alternatif çözümlerin hayata geçirilmemesi halinde gıda güvenliğindeki risklerin artabileceğini ortaya koydu.
Artan sıcaklıklar birçok sektörle birlikte tarım faaliyetlerini de olumsuz etkiliyor. Bilim dergisi Nature’da yayımlanan bir makaleye göre havaların sonbaharda geç soğuması ve ilkbaharda erken ısınması sonucu birçok zararlı böcek dinlenme dönemlerine geç başlıyor ve bu dönemden erken çıkıyor. Elde ettikleri bu ek zamanla hem faaliyet süreleri hem de üreme dönemleri uzayan bu böcekler, mahsule daha uzun süre zarar verirken daha fazla üreyerek bölgedeki popülasyonlarını da artırıyor.
Hem artan sıcaklıklar hem de bu böceklerin avcıları konumundaki bazı türlerin azalması tarım zararlılarının etkili oldukları alanların genişlemesiyle sonuçlanıyor. Isınmaya ek olarak kuraklık koşulları ve ormansızlaşma etkisiyle yaşanan biyoçeşitlilik kaybı da yine bu türlerin tarımdaki olumsuz etkilerini artırıyor.
Rapora göre zararlılar ve hastalıklar nedeniyle meydana gelen ürün kayıpları, küresel yıllık tarımsal üretimin yaklaşık %40’ına karşılık geliyor. Küresel ısınma arttıkça bu tablonun da giderek ağırlaşacağı öngörülüyor. Küresel ortalama sıcaklık artışının sanayi öncesi döneme kıyasla 2 dereceyi bulması halinde, tarım zararlılarının buğdayda %46, pirinçte %19 ve mısırda %31 verim kaybına neden olması bekleniyor. Çalışmada buğday, pirinç, mısır ve soya fasulyesine zarar veren türler ve bunların etkileri incelendi.
Gerek ekilen alan gerekse üretim miktarı açısından buğday, dünyada tarım ürünleri arasında ilk sırada yer alıyor. Avrupa, Çin, Hindistan, Pakistan, ABD ve Avustralya’daki buğday tarımı, küresel üretimin yaklaşık %85’ini oluşturuyor. Küresel ısınmanın etkisi, her 1 derecelik sıcaklık artışında yaklaşık %6 verim kaybı olarak kendisini gösteriyor.
Dünya genelinde buğdaya zarar verebilecek 100’den fazla böcek türü bulunuyor. Ekin yaprak sülüğü (Oulema melanopus) Avrupa ve Amerika’da, sürgün sineği (Atherigona naqvii) Hindistan’da ve ordu tırtılı (Mythimna separata) Asya ve Avustralya’da görülüyor. Zararlılar ve hastalıklar nedeniyle küresel verim kayıpları halihazırda %4,8 ila 16,3 oranında değişirken, yaprak biti kaynaklı virüsler gibi dolaylı zararlar, buğdayda verimi yaklaşık %39 azaltabiliyor.
1 Derecelik Sıcaklık Artışı Pirincin Verimini %10 Azaltıyor
Dünya genelinde tarımsal üretim miktarı açısından pirinç ikinci sırada yer alıyor ve çoğunlukla Asya’nın tropikal bölgelerinde, özellikle Çin, Hindistan, Bangladeş ve Güneydoğu Asya’da yetiştiriliyor. Bu bölgelerdeki üretim, küresel üretimin yaklaşık %90’ını oluşturuyor. İklim değişikliği pirinç verimini de önemli ölçüde azaltıyor ve gece sıcaklığında her 1 derecelik artış, verimde yaklaşık %10 düşüşe yol açıyor.
Pirinç, üretim sürecinde 800’den fazla böcekle etkileşime girebilirken bunlar arasında bulunan 15 ila 20 tür, bitkiye ciddi zararlar veriyor. Bunlar arasında beyaz sırtlı pirinç yaprak biti (Sogatella furcifera / WBPH), kahverengi yaprak biti (Nilaparvata lugens / BPH), pirinç yaprak kıvırcığı (Cnaphalocrocis medinalis / RLF), çizgili pirinç gövde kurdu (Chilo suppressalis / SRSB), sarı gövde kurdu (Scirpophaga incertulas / YSB), kokarca ve küçük pirinç yaprak biti öne çıkıyor.
Milyarlarca Dolarlık Zarar
Mısır ve soya, sıcak bölgelerde ve mevsimlerde, bol güneş ışığı ve ılımlı düzeyde nem altında yetişiyor ve özellikle ABD, Çin, Brezilya, Arjantin, Hindistan ile Avrupa ve Afrika kıtaları üretimde öne çıkıyor. Mısırla beslenen 280’den fazla böcek türü bulunuyor ancak bunların yalnızca bazıları mahsule önemli zararlar veriyor. Bunların arasında mısır kurtları, tropikal gece kelebeği tırtılları, yaprak bitleri, toprak zararlıları ve çekirgeler yer alıyor. Bu zararlılar, Kanada’da %1,7 verim kaybına neden olurken Etiyopya’da bu oran %48,5’e kadar çıkabiliyor.
Bazı ülkelerde mısırla dönüşümlü ekilen soya bitkisine ise en çok zararı kokarca, mısır koçanı kurdu ve soya fasulyesi yaprak biti veriyor. Çin’de bakla kurdu ve soya yaprak biti ürünlere zarar verip ekonomik kayıplara yol açıyor. Dünya genelinde soya verim kaybının %21,4’ü, zararlılar ve patojenlerden kaynaklanıyor.
Uluslararası ticaret ve seyahatler, özellikle bir türün başka bir yere taşınarak istilacı tür olma durumunu artırdığı için tarım faaliyetleri üzerinde olumsuz etki oluşturuyor. Rapora göre sadece 2019’da 3 bin 500’den fazla istilacı türün tarımsal faaliyetlere olumsuz etkisi, 423 milyar dolarlık zarara yol açtı ve bu etkiler 1970’ten bu yana her on yılda bir dört kat artmış durumda.
