Avrupalı bir grup araştırmacı, emisyon yoğun aktörlerin artan iklim zararlarından ne ölçüde sorumlu olduğunu analiz etmek için yeni bir matematiksel çözüm geliştirdi. Bu yeni model, Avusturya’da ve Orta ile Güney Avrupa’nın büyük bölümünde toplam aşırı sıcaklık düzeyinin, 2010–2024 arasındaki iklim döneminde, 1961–1990 dönemine kıyasla yaklaşık 10 kat arttığını ortaya koyuyor.
“Çığır açıcı” olarak nitelendirilen bir çalışma, insan kaynaklı iklim değişikliğinin Avrupa genelindeki aşırı hava olaylarını ne ölçüde etkilediğini ortaya koydu.
İklim araştırmacısı Gottfried Kirchengast ve Avusturya’daki Graz Üniversitesi’ndeki ekibi, sıcak hava dalgaları, seller ve kuraklıklar gibi aşırı olayların tehlikelerini hesaplamak için bir yöntem geliştirdi. Yeni bir matematiksel çözüm kullanan bu model, aşırı hava olaylarının sıklığını, süresini, şiddetini, mekânsal yayılımını ve diğer değişkenlerini hesaplayabiliyor. Bu da araştırmacıların, devletler ya da şirketler gibi emisyon yoğun aktörlerin artan iklim zararları ve risklerinden ne ölçüde sorumlu olduğunu analiz etmesine olanak tanıyor.
Kirchengast model hakkında şunları söyledi: “Uygun uzun dönemli iklim verileri mevcutsa, ilgi duyulan aşırı hava olaylarına ilişkin iklim tehlike metriklerinin gelişimi, Avrupa ülkelerinde ve dünyanın herhangi bir bölgesinde yıl yıl ve on yıl on yıl izlenebilir.”
İnsan Kaynaklı İklim Değişikliğinin Etkisi Ortada
Araştırmacılar, yeni yöntemi kullanarak Avusturya ve Avrupa genelinde aşırı sıcaklık olaylarındaki değişimleri inceledi. Bunun için 1961–2024 dönemine ait günlük maksimum sıcaklık verileri kullanıldı.
“Aşırı” eşik değeri, her bir konumda 1961–1990 dönemindeki günlük değerlerin %1’ini aşan sıcaklık olarak belirlendi. Avusturya için bu değer 30 derece iken, güney İspanya’da 35 derecenin üzerinde ve Finlandiya’da ise yaklaşık 25 derece civarındaydı.
Weather and Climate Extremes dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, Avusturya’da ve Orta ile Güney Avrupa’nın büyük bölümünde toplam aşırı sıcaklık düzeyi, 2010–2024 arasındaki iklim döneminde, 1961–1990 dönemine kıyasla yaklaşık 10 kat artmış durumda.
Bu sonucu değerlendiren Kirchengast, “Toplam aşırılık metriğindeki bu devasa artış, doğal değişkenliğin çok ötesine geçiyor ve insan kaynaklı iklim değişikliğinin etkisini, bir iklim araştırmacısı olarak benim bile daha önce hiç görmediğim bir açıklıkla ortaya koyuyor” dedi.
Aşırı Hava Olaylarının Ekonomik Maliyeti de Büyük Oldu
Geçtiğimiz yaz Avrupa genelinde binlerce ölüm, aşırı sıcaklara bağlandı. Kıtanın geniş kesimlerinde sıcaklıklar 40 dereceye kadar yükseldi ve birçok ülke kuraklık koşullarına sürüklendi.
Imperial College London ve London School of Hygiene & Tropical Medicine araştırmacıları, Avrupa’daki 854 kenti inceledi ve bu dönemde tahmin edilen 24.400 sıcaklığa bağlı ölümün % 68’inden iklim değişikliğinin sorumlu olduğunu ortaya koydu. Çalışmaya göre iklim değişikliği sıcaklıkları 3,6 dereceye kadar artırdı.
2025 yazındaki aşırı hava olayları kısa vadede en az 43 milyar Euro’luk ekonomik kayba yol açarken, 2029 yılına kadar toplam maliyetin 126 milyar Euro’ya ulaşması bekleniyor.
Eylül ayında yayımlanan ve Mannheim Üniversitesi’nden Dr. Sehrish Usman liderliğinde, European Central Bank ekonomistleriyle iş birliği içinde yürütülen bir çalışma, 2025 yazında sıcak hava dalgaları, kuraklıklar ve sellerin AB bölgelerinin dörtte birini etkilediğini ortaya koydu.
Çalışmaya göre, doğrudan kayıplar 2024 yılında AB’nin ekonomik çıktısının % 0,26’sına karşılık geliyor. Ancak araştırmanın yazarları, sıcak hava dalgaları ile kuraklık gibi aşırı olayların aynı anda meydana gelmesi durumunda ortaya çıkan bileşik etkilerin hesaba katılmadığını ve bu nedenle tahminlerin muhtemelen düşük olduğunu vurguluyor.
