Bilim

Hava Kirliliği Türkiye’de Her Yıl 32 bin Kişinin Erken Ölümüne Neden Oluyor

Tıpta uzmanlık dernekleri, hekim örgütleri ve çevre derneklerini bir araya getiren Temiz Hava Hakkı Platformu (THH) ve Çanakkale Tabip Odası, Türkiye’nin hava kirliliği sorununa ve sayısı gün geçtikçe artan kömürlü termik santrallara dikkat çekti. Platformun açıklamasına göre Türkiye’de hava kirliliği her yıl 32 bin erken ölüm vakasına sebep oluyor. THH üyelerinden Türk Toraks Derneği tarafından ​yapılan güncel analiz ise Artvin dışında kalan tüm illerin havasının Dünya Sağlık Örgütü referans değerleri bakımından kirli olduğunu ortaya koyuyor.

Temiz Hava Hakkı Platformu (THH) yaptığı açıklamada, Çanakkale ili genelinde ve Çan ilçesi özelindeki hava kirliliği sorununa ve sayısı gün geçtikçe artan kömürlü termik santrallara
özellikle dikkat çekti. Çanakkale’de 2017 Aralık ayına kadar üç adet kömürlü termik santral işletmedeyken Biga’da Cenal Termik Santralı’nın devreye girmesiyle kömürlü termik santralların
sayısı dörde çıktı. Haziran 2018’de devreye girmesi beklenen Çan-2 Termik Santralı’yla birlikte toplamda beş kömürlü termik santralın çalışacağı Çanakkale’de santrallar, yılda toplam 10 milyon ton kömür yakacak. Platform yaptığı açıklamada ülke çapında evlerde ısınma amaçlı yılda 11,4 milyon ton kömür yakıldığına da dikkat çekti. Neredeyse aynı miktardaki kömürün sadece Çanakkale il sınırları içerisindeki termik santrallarda yakılması hava kirliliğini geri dönüşü olmayan şekilde olumsuz etkileyecek.

Platformun yaptığı açıklamada “Hava kirliliği, Dünya Sağlık Örgütü tarafından hem kanserojen hem de dördüncü en önemli sağlık tehdidi olarak tanımlanıyor. Özellikle felç, kalp krizi, kalp
yetmezliği gibi öldürücü hastalıklara yol açmanın yanı sıra gebelik sırasında maruz kalınma ile çocukların akciğer gelişiminde bozukluğa neden oluyor ve alerjik astım hastalıkları, erişkinlerde
KOAH ve astım atakları gibi birçok kronik hastalığa davetiye çıkarıyor. Türkiye’de hava kirliliğine bağlı her yıl 32 bin erken ölüm gerçekleşiyor” denildi.

Yeni Termik Santrallar 1.130 Erken Ölüme Yol Açabilir

520 bin nüfuslu Çanakkale’nin Biga ve Çan ilçelerinde toplam 3.245 MW kapasiteli dört adet kömürlü termik santral aktif olarak çalışırken Çanakkale Biga’da bulunan Türkiye’nin en
büyük hurda demir-çelik işletmesi hava kirliliğinin artmasına neden oluyor. Çan ilçesinde linyit kömürü ile çalışan 18 Mart Termik Santralı’nın hemen yanına inşa edilen ve yine linyit kömürü
kullanacak olan 330 MW kapasiteli Çan-2 Termik Santralı’nın ise Haziran ayında devreye girmesi bekleniyor. Hava kirliliğinin Çanakkale’nin en önemli çevre sorunu olduğu Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 2016 yılında yayımlanan Türkiye Çevre Sorunları Ve Öncelikleri Değerlendirme Raporu’nda da yer alıyor. Temiz Hava Hakkı Platformu’nun 2017’de yaptığı bir çalışmaya göre Çanakkale’de 2017 yılında planlanan toplam 16 termik santral işletmeye geçerse Bandırma-Çanakkale arasındaki bölgede PM​2.5 kirliliği yüzde 150, İstanbul’da ise yüzde 25 artabilir; bu santralların yaratacağı hava kirliliği yılda 1.130 erken ölüme yol açabilir . Konuyla ilgili HEAL Türkiye Danışmanı Funda Gacal, “Linyit kömürü de dahil tüm kömürler kirleticidir, evsel ısınmada kömür kullanımından vazgeçerken enerji üretimi gibi büyük bir sektörü göz ardı edemeyiz” diye konuştu. Türk Toraks Derneği’nden Doc. Dr. Haluk Çalışır, hekimlik görevinin en temel ilkesinin toplum sağlığının korunması, yani hastalık oluşmadan nedenlerinin ortadan kaldırılması olduğunu vurgulayarak “Bölgedeki toplum sağlığının korunması ve hastalık yükünün azaltılması; ancak
ısınma amaçlı kömür kullanımının kontrol altına alınması, mevcut santrallerin çevre yatırımlarının tamamlanması ve Çanakkale’deki yeni kömürlü termik santral projelerinin
sonlandırılması ile mümkün olabilir. Türk Toraks Derneği olarak 2017’de gerçekleştirdiğimiz analizde Dünya Sağlık Örgütü standartlarına göre Artvin dışındaki tüm illerimizin havasının kirli
olduğunu tespit ettik. Ulusal mevzuattaki değerler bakımından ise Türkiye’de 78 ilden 52’sinin (%67) havasının kirli olduğu göz önüne alınırsa, ülkemizde hava kirliliğinin önüne geçebilmek
için hızlı harekete geçmemiz gerektiği çok açık ​” dedi.

Çanakkale Nefessiz Kalmasın

Temiz Hava Hakkı Platformu, Çanakkale’nin, işletmedeki 4 kömürlü termik santrala ek olarak 16 santralin daha yapılması tehdidi ile karşı karşıya olduğunu hatırlatarak açıklamasını şöyle noktaladı: “Halihazırda Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından da hava kirliliğinin ildeki en önemli çevre sorunu olarak tanımlandığı Çanakkale’de, halk sağlığını ve ekolojik dengeyi her yönüyle tehdit eden hava kirliliğini daha da artıracağı bilinen yeni kömürlü termik santralların yapılması kabul edilemez. Sağlık Bakanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı başta olmak üzere tüm kurumların bu duruma izin vermemelerini talep ediyoruz. Çanakkale nefessiz kalmasın”.