El Nino kaynaklı kuraklığın şiddetlenmesiyle Panama Kanalı’ndaki gemi trafiğinde yeni kısıtlamalar gündeme geliyor. Kanalda planlanan günlük geçiş sınırlamaları, dünyanın en önemli deniz taşımacılığı güzergâhlarından birindeki sıkışıklığı daha da artıracak gibi görünüyor.
El Nino nedeniyle kuraklık şiddetlenirken, Panama Kanalı, deniz trafiğini yeniden azaltmaya hazırlanıyor. Bu durum, dünyanın en önemli deniz taşımacılığı güzergâhlarından birindeki sıkışıklığı daha da artıracak.
Panama Kanalı günümüzde küresel deniz ticaretinin yaklaşık %5’ini ve ABD’nin konteyner taşımacılığının yaklaşık %40’ını gerçekleştiriyor. Nakliye şirketleri, özellikle Çin, Asya ve ABD arasındaki ticarette, maliyetleri ve transit sürelerini genellikle azalttığı için kanalı tercih ediyor.
Panama Parlamentosu’na sunulan taslak plana göre, Ekim ayından itibaren kanaldan günde ortalama 29 geminin geçmesine izin verilecek. Bu, ağustos ayındaki günlük 36 gemilik kapasiteye göre %18’lik bir düşüş anlamına geliyor. Yetkililer, kuraklık nedeniyle bu ay içinde günlük geçiş sayısını 36’dan 32’ye düşürmüştü.
ABD ve İsrail’in İran’la savaşı ve Hürmüz Boğazı’nda yarattığı ulaşım aksaklıkları, kanalı kullanan deniz taşımacılığı şirketlerinin lojistik süreçlerini daha da karmaşıklaştırırken maliyetleri de artırdı. Ağustos ayında gemiler kanala girmek için 10 gün beklerken, bu süre, Mayıs ayından bu yana görülen en uzun bekleme süresiydi. Hatta herhangi bir konteyner gemisinin sırada öne geçebilmek için yaklaşık 4 milyon dolar ödediği bildirildi. Denizcilik şirketleri kanaldan geçiş için genellikle önceden rezervasyonu yapılmış geçiş iznini rezerve etmek üzere sabit bir ücret ödüyor. Ancak günlük olarak düzenlenen açık artırmada gemi sahipleri sırayı atlamak için teklif verebiliyor. Talebin yüksek olduğu dönemlerde teklif fiyatları da genellikle yükseliyor.
Kanalın Kullandığı Göl Yeterince Yağış Alamadı
Öte yandan Panama Kanalı üzerindeki taşımacılık kısıtlamalarının daha da ağırlaşması mümkün. Zira El Nino’nun bu yılın ilerleyen dönemlerinde zirve yapması bekleniyor. Dünya genelinde rüzgar, hava basıncı ve yağış düzenlerinde değişikliklere yol açan bu doğal hava olayının son 40 yılın en güçlü El Nino’su olması bekleniyor.
Karayip Denizi’ni Pasifik Okyanusu’na bağlayan 82 kilometre uzunluğundaki kanal, kilit sistemini çalıştırmak için Gatun Gölü’ne akan nehirlerden gelen tatlı suya ihtiyaç duyarken, yetkililer Eylül ayında, havzanın öngörülenden daha az yağış aldığını açıkladı.
Kanalın havuzlu kilitleri birer asansör gibi çalışıyor. Her bir kilit suyla doldurularak gemileri deniz seviyesinden 26 metre yukarıdaki Gatun Gölü’ne çıkarıyor ve ardından gemiler kanalın diğer tarafında yeniden deniz seviyesine indiriliyor.
Göl seviyeleri en büyük gemilerin güvenli bir şekilde geçiş yapmasına artık elverişli olmadığında, Panama Kanalı Yönetimi, güvenliği sağlamak ve su kaynaklarını korumak amacıyla geçişlere kısıtlama getiriyor. 2023 yılında kanalı besleyen göllerde su seviyesi o kadar düştü ki yetkililer günlük gemi geçiş sayısını 38’den 22’ye indirdi. Bu kısıtlamalar gemilerin kanalda yığılmasına yol açarken, şirketler alternatif güzergâhlar bulmak için yoğun çaba harcamak zorunda kaldı.
Farklı Kıtalardan 52 Ülke Sıcaklık Rekorları Kırdı
El Nino, Orta Amerika’yı ve Güney Amerika’nın kuzey kesimlerini ciddi biçimde etkiledi. Bu yıl dokuz ülke, kayıtlardaki en sıcak Haziran-Ağustos dönemini yaşadı. Agence France-Presse’in (AFP), Avrupa Birliği’nin Copernicus programından alınan meteorolojik veriler üzerinde yaptığı analize göre, tüm kıtalardan 52 ülke aynı döneme ilişkin mevsimsel sıcaklık rekorlarını kırdı.
Aşırı sıcaklar farklı biçimlerde kendini gösterdi: Avrupa’da benzeri görülmemiş sıcak hava dalgalarından, Sudan’da yıkıcı kuraklığa ve Endonezya’da zehirli dumanlara kadar çok çeşitli etkileri oldu. Kuzey Yarımküre’nin kayıtlardaki en sıcak yaz aylarını yaşayan insanların üçte birinden fazlası Afrika’da, özellikle Sahra Çöü’nün güneyinde yer alan Sahel bölgesinde ve bu bölgenin güneyindeki kesimlerde bulunuyordu. 18 Afrika ülkesi, Haziran-Ağustos dönemindeki mevsimsel sıcaklık rekorlarını kırdı. Bu ülkeler batıda Moritanya ve Sierra Leone’den, doğuda Eritre ve Etiyopya’ya kadar uzanıyordu.
