Yeni bir araştırma, Arktik buz erimesindeki yavaşlamanın geçici olduğunu ortaya koydu. 2024 ile 2025 yılları arasında Arktik deniz buzlarının %5,8 oranında küçüldüğü belirlenirken, bu gerileme, şimdiye kadar kaydedilen en büyük yıllık kış dönemi deniz buzu kaybı olarak kayıtlara geçti.
Bilim insanları son 20 yılda deniz buzlarındaki azalma hızının yavaşladığını kaydetmişti ama yeni bir çalışma, bu durumun “kalıcı değil, geçici bir yavaşlama” olduğunu ortaya koydu.
Geçen yaz yayımlanan bir çalışmada araştırmacılar, Arktik’te eriyen deniz buzlarının son 20 yılda yavaşladığını ve 2005-2024 döneminde deniz buzu alanında istatistiksel olarak anlamlı bir azalma kaydedilmediğini ortaya koymuştu. Üstelik aynı dönemde küresel sıcaklıkların artmış olması göz önüne alındığında, bu bulgu şaşırtıcıydı.
Ancak araştırmacılar, deniz buzlarının erimesini sınırlayan okyanus akıntılarındaki doğal dalgalanmaların, küresel sıcaklıklardaki artışın etkisini muhtemelen dengelediğini belirtti. Bunun yalnızca geçici bir soluklanma dönemi olduğunu vurgulayan araştırmacılar, önümüzdeki 5 ila 10 yıl içinde buz erimesinin yeniden başlayacağının ve uzun vadeli ortalamanın yaklaşık iki katı hızla ilerlemesinin son derece muhtemel olduğunu ifade etti.
Uzun Vadeli Gerileme İçinde Geçici Bir Yavaşlama
Ancak yalnızca iki yıl sonra yayımlanan yeni çalışma, deniz buzlarındaki azalma hızındaki yavaşlamanın artık sona erdiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, deniz buzu örtüsüne ilişkin en güncel uydu gözlemlerini kullanarak, 2005-2024 dönemindeki yavaşlamanın “kalıcı değil, geçici” olduğunu tespit etti.
Makalenin başyazarı ve Southampton Üniversitesi Okyanus ve Yer Bilimleri Bölümü’nden Dr. Duo Chan, “2020’lerin başında bir duraklama gibi görünen durumun, artık uzun vadeli gerileme eğilimi içindeki geçici bir yavaşlama olduğu anlaşılıyor” dedi.
Deniz buzlarının yıllık minimum seviyesine ulaştığı Eylül ayında ölçülen buz alanı, uydu ölçümlerinin başladığı 1979 yılından bu yana yarı yarıya azaldı. Araştırmacılar, 2024 ile 2025 yılları arasında Arktik deniz buzlarının %5,8 oranında küçüldüğünü belirledi. Bu, şimdiye kadar kaydedilen en büyük yıllık kış dönemi deniz buzu kaybı olarak kayıtlara geçti.
Çalışmanın ortak yazarlarından ve Southampton Üniversitesi’nde görev yapan Dr. Alessandro Silvano ise 2025 yılında görülen bu keskin düşüşün olağan dışı olduğunu, ancak Arktik’teki mevcut ısınma koşulları altında fiziksel olarak mümkün ve beklenebilir bir gelişme olduğunu söyledi.
Dünyanın Geri Kalanının Hava Koşullarını Etkileyecek
Kış dönemindeki deniz buzları, nispeten sıcak Arktik Okyanusu ile çok daha soğuk atmosfer arasında bir yalıtım tabakası görevi gördüğünden, buz miktarındaki azalma daha fazla okyanus ısısı ve neminin atmosfere geçmesine yol açacak.
Araştırmanın yazarlarına göre bu durum, basınç sistemlerini, fırtınaların gelişimini ve büyük ölçekli atmosfer dolaşımını etkileyebilecek. Dolayısıyla daha Güney’deki bölgelerin hava koşulları üzerinde de sonuçlar doğurabilecek.
Chan, çalışmanın devam eden iklim krizine ilişkin önemli bir uyarı niteliği taşıdığını belirterek şunları söyledi:
“Arktik deniz buzlarındaki değişimin uzun vadeli yönü, kısa süreli toparlanmalar nedeniyle geçici olarak gözden kaçabilir. Ancak 2025 ve 2026 yıllarında görülen düşük kış dönemi deniz buzu seviyeleri, Arktik’teki deniz buzu kaybının durmadığını açıkça gösteriyor ve bu kayıp, ısınan bir iklim altında devam ediyor.”
