Kararın, dünyanın en büyük seragazı emisyonu kaynağı olan Çin’in uluslararası sahnede liderlik üstlenmesini bekleyen çok sayıda ülkeyi ve iklim uzmanını hayal kırıklığına uğratacağı düşünülüyor.
Çin, aylar süren değerlendirmelerin ardından 2028 yılında düzenlenecek Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Konferansı COP33’e ev sahipliği yapmaktan vazgeçti. Guardian’ın haberine göre bu karar, zirvenin düzenlenmesi için diğer Asya ülkelerinin önünü açtı.
Bu kararın, dünyanın en büyük seragazı emisyonu kaynağı olan Çin’in uluslararası sahnede liderlik üstlenmesini bekleyen çok sayıda ülkeyi ve iklim uzmanını hayal kırıklığına uğratacağı düşünülüyor. Halbuki, Donald Trump yönetimindeki ABD’nin iklim konusunda her türlü uluslararası işbirliğinden çekildiği bir dönemde, Çin’in böyle bir rol üstlenmesi bekleniyordu.
ABD Eski Başkan Yardımcısı Al Gore da bu karardan hayal kırıklığı duyan isimler arasındaydı. Gore, Guardian’a yaptığı açıklamada, “Çin’in zirveye ev sahipliği yapması fikrini kesinlikle desteklerdim. Çok yazık oldu” dedi.
Çin, kömüre büyük ölçüde bağımlı bir ekonomiden “elektrik devletine” dönüşümün ortasında bulunuyor. Çin’de yenilenebilir enerji üretim kapasitesi artık kömürü geride bırakırken, ülkenin seragazı emisyonlarının da bu yıl hafif bir düşüş gösterdiği tahmin ediliyor. Ülkede bir yandan elektrikli araç satışları da hızla arttı. Elektrikli araçlar geçen ay toplam otomobil pazarının yaklaşık üçte ikisini oluşturdu. Çin’in temiz enerji sektörleri, geçen yıl ülkedeki yatırım artışının %90’ından fazlasını sağladı.
BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (UNFCCC) kuralları gereği de, 2028 yılında düzenlenecek zirveye bir Asya ülkesinin ev sahipliği yapması gerekiyor.
Bağımsız ve kâr amacı gütmeyen bir araştırma kuruluşu olan Enerji ve İklim İstihbarat Birimi (Energy and Climate Intelligence Unit) uluslararası ilişkiler sorumlusu Gareth Redmond-King, dünyanın en büyük emisyon kaynağına sahip ülkesi ve ikinci büyük ekonomisinin COP’a ev sahipliği yapmasının dünya açısından büyük önem taşıyacağına vurgu yaparak, şunları söyledi:
“Çin, temiz enerji teknolojilerine yatırım, bu teknolojilerin üretimi ve kullanımı konusunda dünyaya öncülük ediyor. Ülkenin emisyonları da düşüşe geçmeye başladı. Çin’in COP33’e ev sahipliği yapması, küresel liderlik açısından son derece önemli bir gelişme olurdu.”
Çin’in konferansa ev sahipliği yapmaktan neden vazgeçtiği henüz bilinmezken, bazı uzmanlar, ABD’deki seçim takviminin bu kararda etkili olmuş olabileceğini belirtiyor. Bir sonraki ABD başkanlık seçimleri 7 Kasım 2028’de yapılacak. COP33’ün ise aynı yıl 6-17 Kasım tarihleri arasında düzenlenmesi planlanıyor.
İklim krizine ilişkin seçmen kaygılarının da etkili olduğu düşünülen son ara seçimlerde Demokratların güçlü bir performans sergilemesinin ardından, parti 2028’de iklim politikalarına duyarlı bir başkan seçilmesini umut ediyor. Ancak Demokratlar seçimi kazansa bile Donald Trump, görev süresi bir sonraki yılın ocak ayında sona erene kadar başkanlık koltuğunda kalacak.
Çin, bir yandan gelişmekte olan ülkeler arasında lider bir aktör olarak görülmek istese de, ABD’nin bıraktığı boşluğu doldurma konusunda temkinli davranıyor. Demokrat başkanlar Joe Biden ve Barack Obama dönemlerinde ABD ile Çin, iklim politikalarında yakın işbirliği yürütmüş, metan emisyonlarının azaltılması ve temiz teknolojilerin geliştirilmesi konusunda ortak hedefler belirlemişti.
COP33, 2015 Paris İklim Anlaşması kapsamında oluşturulan ve ülkelerin küresel sıcaklık artışını 1,5°C ile sınırlandırma hedefi doğrultusunda emisyon azaltımında kaydettikleri ilerlemeyi değerlendiren “küresel durum değerlendirmesi” mekanizmasına yer verecek olması nedeniyle önemli bir toplantı olacak.
Hindistan hükümeti de bu yılın başlarında birkaç ay boyunca COP33’e ev sahipliği yapma seçeneğini değerlendirdi ancak sonunda bu fikirden vazgeçti. Ülkede yenilenebilir enerji hedefleri aşılmış olsa da kömür kullanımı artmaya devam ediyor. COP33’e ev sahipliği yapmayı değerlendiren diğer ülkeler arasında Özbekistan, Güney Kore, Endonezya ve Tayland da bulunuyor. Halen Türkiye’de devam eden COP31 toplantılarında ise COP33’ün ev sahibi ülkesine ilişkin bir karar alınması beklenmiyor.
