Zirvedeki ana hedef, iki yıl önce vaat edilen milyarlarca dolarlık fonu, gelişmekte olan ülkelerde uygulanacak projelerle harekete geçirmek.
BM’nin iki yılda bir düzenlenen çölleşmeyle mücadele müzakereleri bugün (17 Ağustos) başladı.
Onlarca ülke Birleşmiş Milletler Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi’nin (UNCCD) 17. “Taraflar Konferansı” için, Moğolistan’ın başkenti Ulan Batur’da bir araya geliyor. Zirvede, savunmasız ülkelerin kuraklık ve arazi bozulumuyla mücadele etmelerine yardımcı olmak amacıyla taahhüt edilen 12 milyar dolardan fazla kaynağın harekete geçirilmesi hedefleniyor.
UNCCD’nin İcra Sekreteri Yasmine Fouad müzakerelerin “çok taraflılığa dair olumlu bir sinyal vereceğini” belirtti. Ana hedef, iki yıl önce vaat edilen milyarlarca dolarlık fonu, gelişmekte olan ülkelerde uygulanacak projelerle harekete geçirmek.
Dünya genelindeki ülkeler, rekor sıcaklıklar ve su kıtlığının hasatlara verdiği zarar nedeniyle gıda fiyatlarındaki artışlara karşı hazırlık yaparken, Dünya Gıda Programı (WFP), etkisini yavaş yavaş göstermeye başlayan “süper El Niño” hava sisteminin 50 milyon insanı daha açlığa sürükleyebileceğini tahmin ediyor.
Fouad’a göre, ülkeler riski fark etmeye başladıkça bu durum hızla değişiyor. Fouad, “Tartışmamızın odak noktasında gıda güvencesi konusu yer alıyor” derken şöyle devam etti: “Araziyi iyileştirmek için ne kadar çok çalışırsanız, gıda güvencesini sağlamak adına o kadar verimli toprağa sahip olursunuz. Bu tür bir söylem, finansal [girişimlerimizin] bir parçası olmalı.”
Milyarlarca Dolarlık Fon Taahhüdü
UNCCD, 1992 yılında Rio de Janeiro’daki Dünya Zirvesi’nde hayata geçirilen üç çevre anlaşmasından biri olarak imzalandı. Bu anlaşmaya, 2015 Paris Anlaşması’nın da temelini oluşturan ve daha yaygın olarak bilinen BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) ile türlerin korunmasına yönelik hedefleri içeren Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi (CBD) eşlik ediyor. Son 30 yıldır çölleşme anlaşması, üçü arasında en az ilgiyi gören ve kayda değer pek az ilerleme sağlanan “üvey evlat” konumundaydı.
Ancak bu durum değişiyor. Yıllardır sera gazı emisyonlarına yönelik adımları ve UNFCCC toplantılarında fosil yakıtların adının dahi geçmesini engelleyen, ayrıca iklim finansmanı sağlama çağrılarını reddeden bir petrol devleti olan Suudi Arabistan, UNCCD’nin ise coşkulu bir destekçisi konumunda. 2024 yılında UNCCD COP16 zirvesine ev sahipliği yapan Krallık, bu zirvenin hedefleri doğrultusunda yüz milyonlarca dolar taahhüt etmekle kalmayıp, müttefikleriyle birlikte daha büyük topluluklar ve kurumlar aracılığıyla ortaklaşa çok daha yüksek miktarlarda fon vaadinde bulundu.
ABD, Donald Trump’ın Paris Anlaşması ile BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nden (UNFCCC) ayrılma kararına karşın, UNCCD’deki üyeliğini korumaya devam ediyor.
Suudi Arabistan Çevre Bakan Yardımcısı Osama Faqeeha şunları söyledi: “Arazi bozulması ve kuraklık; gıda ve su güvencesi, biyoçeşitlilik, iklim dayanıklılığı ve dünya nüfusunun neredeyse yarısının refahı üzerinde ciddi etkilere sahiptir. Riyad’daki COP16, küresel farkındalık ile arazi yönetimi ve kuraklıkla mücadeleye yönelik eylem kararlılığında tarihi bir dönüm noktası oldu.”
İhtiyaç Taahhütlerden Kat be Kat Fazla
28 Ağustos’a kadar sürecek olan COP17 görüşmelerinin odak noktasında, Suudi Arabistan liderliğinde 2024 yılında kurulan Riyad Küresel Kuraklık Direnci Ortaklığı’nın “işlerlik kazanması” yer alacak. Bu fon ve ilgili girişimler kapsamında, ülkeler ve kurumlar, kuraklık ile bunun getirdiği arazi bozulması sorunundan olumsuz etkilenen 74 ülkeye yardım etmek amacıyla yedi yıl içinde 12 milyar dolar taahhüt etti.
Bu miktar, UNCCD tahminlerine göre bozulan arazileri onarmak, çölleşmeyi durdurmak, kuraklığa karşı korunmak ve toprağı yeniden ıslah etmek için bu on yılın sonuna kadar ihtiyaç duyulan toplam yaklaşık 2,6 trilyon dolarlık devasa gereksinimle kıyaslandığında oldukça küçük kalıyor.
Ancak verilen bu taahhütler ileriye dönük önemli bir adım teşkil ediyor ve küresel çevre finansmanına faydalı bir katkı sunabileceğini gösteriyor. Fouad, “70’ten fazla ülke kuraklık yönetim planlarını sundu; şimdi bu planları somut projelere dönüştürmemiz gerekiyor” dedi.
Şu ana kadar taahhüt edilen 12 milyar doların tamamı kamu sektöründen sağlandı; ancak özel sektörden de ek kaynak yaratmaya yönelik adımlar atılıyor. Fouad; gıda şirketleri, tekstil üreticileri ve su ile tarım ürünlerine yoğun şekilde bağımlı olan diğer sektörlerin bu süreçte rol oynaması gerektiğini belirtti.
