BM destekli bir küresel karbon piyasası kurulmasına dair planlar, COP30’da, hükümetlerin piyasanın faaliyete geçmesi için gereken finansman konusunda yaşadıkları anlaşmazlığı çözmekte zorlanması nedeniyle sekteye uğradı.
Hükümetler, on yıldır BM destekli küresel bir karbon piyasası başlatmak için çalışıyor. Geçen yılki COP iklim zirvesinde ise, ülkelerin ve şirketlerin daha yoksul ülkelerdeki emisyon azaltımlarını temsil eden kredileri satın almalarına izin veren merkezi bir BM ticaret sisteminin kuralları üzerinde anlaştılar.
Amaç, zengin ülkelerin ve şirketlerin bu emisyon azaltımlarını iklim hedeflerine dahil etmelerini sağlamak ve aynı zamanda gelişmekte olan ülkelerdeki emisyon azaltım projelerine fon yönlendirmek. Piyasanın bu yılın başlarında ilk karbon kredilerini vererek bir başlangıç yapması bekleniyordu.
Ancak, Reuters’ın konuştuğu 5 kaynağa göre, Brezilya’daki COP30 zirvesinde hükümetler, az kullanılan bir BM karbon kredisi planındaki yaklaşık 30 milyon dolarlık paranın yeni küresel karbon piyasasını faaliyete geçirmek için yeniden kullanılıp kullanılmayacağı konusunda anlaşmazlık yaşıyor.
Kaynaklar, bu nakit transferi olmadan yeni karbon piyasasını yöneten kuruluşun tam olarak finanse edilemeyeceğini, bunun da tüm piyasanın dondurulması anlamına geleceğini söyledi.
Bir müzakereci Reuters’a, “Yaşanan sorun piyasanın açılmasını geciktiriyor. Büyük bir bütçe sorunu var” dedi.
Taraftarları, BM destekli planın, şu anda çok sayıda gönüllü standartla yönetilen ve son yıllarda vaat ettikleri emisyon azaltımını sağlayamayan karbon kredileri nedeniyle çok sayıda skandalla karşı karşıya kalan karbon piyasalarında bir dönüm noktası olacağını öngörüyor.
BM piyasası, iyi karbon kredilerinin neye benzemesi gerektiğine dair küresel bir standart belirlemeyi amaçlayarak, sıkı kalite kriterleri koyacak ve bu krediler için yüksek bir fiyat talep edecek.
Mevcut karbon kredisi sertifikasyon kuruluşlarından bazıları, BM şemasının kurallarıyla uyumlu hale getirmek için kendi metodolojilerini revize etti.
Piyasa faaliyete geçtiğinde, yoksul ülkelerin iklim değişikliğine uyum sağlamasına yardımcı olmak amacıyla ihtiyaç duyulan para akışını da sağlaması gerekiyor. BM sistemindeki karbon kredisi ticaretinden elde edilen gelirin %5’i BM uyum fonuna aktarılacak. Piyasa faaliyete geçtiğinde, piyasayı ayakta tutmak için kullanılan 30 milyon dolar da nihayetinde bu iklim uyum fonuna aktarılacak.
Reuters’a bilgi veren kaynaklar, COP30 müzakerelerinde bazı ülkelerin eski BM planını birkaç ay içinde kapatıp, kalan 30 milyon doları yeni karbon piyasasına aktarmaya hazırlandığını söyledi.
Bazı hükümetler ise, eski kredileri aktarmak için kendilerine daha fazla zaman tanımak amacıyla eski programı iki yıl daha açık tutmayı tercih ediyor. 3. grup ise paranın doğrudan iklim uyum fonuna gitmesini talep ediyor.
