21-25 Eylül’de New York’ta toplanacak BM Genel Kurulu, iki ay sonra Antalya’da düzenlenecek COP31 zirvesi öncesinde kritik bir sınav olacak. İklim diplomasisi ve enerji güvenliği alanında çalışan uzmanlara göre, COP31 Başkanı Türkiye ile Müzakereler Başkanı Avustralya’nın zirve öncesinde fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda kendi ülkelerinde somut adımlar atması gerekiyor. Uzmanlar, iki ülkenin ulusal politikalarında kaydedeceği ilerlemenin hem COP31’deki kredibilitelerini hem de zirveden çıkacak sonuçları etkileyeceğine dikkat çekiyor.
21-25 Eylül tarihleri arasında New York’ta gerçekleşecek Birleşmiş Milletler Genel Kurulu (UNGA), iki ay sonra Türkiye başkanlığında Antalya’da düzenlenecek COP31 iklim zirvesi öncesinde kritik bir eşik olarak öne çıkıyor.
Bir basın toplantısında bir araya gelen, iklim diplomasisi ve enerji güvenliği alanında çalışan uzmanlar, artan enerji fiyatları ve jeopolitik krizlerin gölgesinde toplanacak UNGA ve COP31’de hem Türkiye’nin hem de COP31 Müzakereler Başkanı Avustralya’nın liderlik rolü üstlenmesi ve somut taahhütlere öncülük etmesi gerektiğini vurguladı. Her iki ülkenin de, özellikle fosil yakıtlardan uzaklaşmakonusunda, kendi evlerinde önemli adımlar atması gerektiğini belirten uzmanlara göre, Türkiye’nin ve Avustralya’nın kendi politikalarında kaydedecekleri ilerleme; kendi kredibiliteleri ve COP31’in başarısı üzerinde etkili olacak.
“COP’un Başarısı Türkiye ve Avustralya’nın Kendi Evlerindeki Adımlarına Bağlı”
Tufts Üniversitesi Fletcher Hukuk ve Diplomasi Okulu Kıdemli Araştırmacısı ve Almanya’nın eski İklim Elçisi Jennifer Morgan, COP31 Başkanlığı’nın “liderlik vasıflarını tam anlamıyla kullanarak, COP31 için net ve detaylı bir vizyon ortaya koymasının zamanı geldi” dedi. Türkiye ve Avustralya’nın hâlâ yeni fosil yakıt yatırımlarına devam ettiğine dikkat çeken Morgan, “İki ülkenin de kömürden çıkış tarihi yok ve fosil yakıt kullanımını artırmaya devam ediyorlar. Yenilenebilir enerji konusunda gelişme kaydettiler. Fakat kredibiliteleri, momentum yaratabilme becerileri ve COP’tan iyi sonuçlar elde edilmesi, bu iki ülkenin kendi evlerinde atacakları adımlara bağlı” ifadelerini kullandı.
Hindistan Teknoloji Enstitüsü (IIT) Kamu Politikası Okulu Öğretim Üyesi, Uluslararası Güneş Enerjisi İttifakı’nın eski Genel Direktörü ve Hindistan’ın eski iklim müzakerecisi Ajay Mathur ise mevcut jeopolitik tablonun, fosil yakıtlara bağımlı olan küresel ekonominin zaafiyet göstergesi olduğunu ileri sürdü. “Çeşitli jeopolitik belirsizliklerin üst üste geldiği bir dönemdeyiz ve bu durum, küresel ekonomimizin fosil yakıt bağımlılığı karşısında ne kadar savunmasız kaldığını gösterdi” diyen Mathur, devam eden enerji şoklarının, fosil yakıt bağımlılığından kurtulmamıza yardımcı olmasını sağlamak gerektiğini vurguladı. Mathur, hem Türkiye’den hem de Avustralya’dan beklentilerinin, “ülkelerin COP31’de imza atacağı somut ve ölçülebilir taahhütler” olduğunu aktardı.
Uluslararası Sürdürülebilir Kalkınma Enstitüsü (IISD) Kıdemli Politika Danışmanı Natalie Jones, uygun fiyatlı enerjiye erişim ile iklim güvenliği arasındaki dengeye işaret ederek UNGA ve COP31’in bu iki hedefi birleştirecek bir fırsat penceresi sunduğunu söyledi: “Hepimiz bir yandan uygun fiyatlı ve güvenilir enerji kaynaklarına, bir yandan da güvenli ve yaşanabilir bir iklime sahip olmak istiyoruz. Mesajım oldukça basit: Bu iki hedefi bir arada gerçekleştirebilmek için dünya liderlerinin UNGA’yı ve COP31’i değerlendirerek fosil yakıtlardan uzaklaşmayı hızlandırması gerekiyor.” Jones’a göre liderlerin önünde net bir tercih var: “Üst üste binen enerji ve iklim krizleri arasında sıkışıp kalmak ya da umudu tercih etmek ve fosil yakıtlardan koordineli ve hızlı bir şekilde uzaklaşmak.”
“İklim Değişikliğinin Ekonomik Maliyeti Daha Görünür Kılınmalı”
İstanbul Politikalar Merkezi İklim Değişikliği Çalışmaları Koordinatörü Dr. Ümit Şahin ise Türkiye’nin COP31’deki üç önceliğinin Antalya’nın uygulama COP’u olması, elektrifikasyon hedefinin benimsenmesi ve iklim projelerinin finansmanla buluşturulması olduğunu aktardı. COP31 Başkanı Murat Kurum’un, elektrifikasyonu güncel jeopolitik durum ve enerji krizi bağlamında ele aldığını anlatan Şahin, “Kurum, küresel nüfusun yaklaşık %80’inin net fosil yakıt ithalatçısı ülkelerde yaşadığını ve bu durumun ekonomileri enerji fiyat şoklarına karşı savunmasız bıraktığını savunuyor. Enerji krizinin ise daha temiz ve daha dayanıklı enerji kaynaklarına yönelik ihtiyacı pekiştirdiğini belirtiyor. COP28’de hükümetler, fosil yakıtlardan adil, düzenli ve eşitlikçi bir şekilde uzaklaşma konusunda mutabık kalmıştı. Kurum, COP31’in bu vizyonu günlük hayata taşıması gerektiğini söylüyor ve günlük yaşamı elektrikleştirmenin, fosil yakıtlardan uzaklaşmanın yolu olduğunu çok net bir şekilde ifade ediyor” dedi.
Avrupa İklim Vakfı (ECF) CEO’su Laurence Tubiana ise iklim değişikliğinin ekonomik maliyetinin daha görünür kılınması gerektiğini vurguladı. Tubiana ayrıca, yenilenebilir enerji değer zincirinin jeopolitik boyutunun, temiz elektrifikasyona engel teşkil ettiğine dikkat çekti. Tubiana, “Bu teknolojilerin belirli bir ülke veya ülkeler tarafından kontrol edilmediği, daha sağlıklı bir sistem yaratabilmek için kaynakları nasıl bir araya getirebileceğimizi düşünmek iyi olur. Ulusal egemenlik ve bağımsızlık, yenilenebilir enerjinin en önemli artıları arasında ve teknolojik bağımlılığın söz konusu olması, bu argümanları zayıflatabiliyor” ifadelerini kullandı.
