Yeni bir analiz, iklimi ısıtan karbon emisyonlarının yarısının yalnızca 36 şirket tarafından üretilen fosil yakıtlardan kaynaklandığını ortaya çıkardı.
Dünya üst üste sıcaklık rekorları kırarken fosil yakıt şirketleri üretime ara vermeden devam ediyor. Araştırmacılar, 2023 verilerinin, fosil yakıt şirketlerinin küresel ısınmaya yaptıkları katkılardan sorumlu tutulması gerektiği görüşünü güçlendirdiğini söyledi. Her yıl yayımlanan raporun önceki versiyonları şirketlere ve yatırımcılara karşı açılan davalarda kullanılmıştı.
Raporda, Saudi Aramco, Coal India, ExxonMobil, Shell ve çok sayıda Çinli şirketin de aralarında bulunduğu 36 büyük fosil yakıt şirketinin, 2023’te 20 milyar tondan fazla CO2 emisyonundan sorumlu olan kömür, petrol ve gaz ürettiği ortaya çıktı.
Verilere göre Saudi Aramco bir ülke olsaydı Çin, ABD ve Hindistan’dan sonra dünyayı en çok kirleten dördüncü ülke olurdu. ExxonMobil ise dünyanın dokuzuncu en büyük kirleticisi olan Almanya ile hemen hemen aynı miktarda emisyondan sorumlu.
Sıcaklık artışını uluslararası kabul görmüş hedef olan 1,5 derece ile sınırlandırma şansının yüksek olması için küresel emisyonların 2030’a kadar %45 azaltılması gerekiyor. Ancak emisyonlar hâlâ artıyor ve bu durum, gezegen genelinde can ve geçim kaynaklarını yok eden aşırı hava koşullarının sıklığını ve şiddetini güçlendiriyor.
Uluslararası Enerji Ajansı, 2021’den sonra başlatılan yeni fosil yakıt projelerinin 2050 net sıfır emisyon hedefiyle bağdaşmadığını duyurmuştu. Carbon Majors veri tabanındaki 169 şirketin çoğu, o zamanlar kayıtlara geçen en sıcak yıl olan 2023’te emisyonlarını artırdı.
2015 Paris Anlaşması imzalandığında BM’nin iklim şefi olan Christiana Figueres, “Bu şirketler, üretimi yavaşlatma planları olmaksızın dünyayı fosil yakıtlara bağımlı tutuyorlar. Bilim açık: Fosil yakıtlara daha fazla bağımlı olamayız. Bunun yerine, insanlar ve gezegen için işe yarayan, karbondan arındırılmış bir ekonomik sisteme doğru ilerlemeliyiz” dedi.
Carbon Majors raporunu hazırlayan düşünce kuruluşu InfluenceMap’ten Emmett Connaire şunları söyledi: “Küresel iklim taahhütlerine rağmen, dünyanın en büyük fosil yakıt üreticilerinden oluşan küçük bir grup, üretimi ve emisyonları önemli ölçüde artırıyor. Araştırma, bu şirketlerin iklim krizi üzerindeki orantısız etkisini vurguluyor ve kurumsal sorumluluğu hayata geçirme çabalarını destekliyor.”
Saudi Aramco, Coal India, ExxonMobil, Chevron, Shell, TotalEnergies ve BP yorum taleplerine yanıt vermedi.
Carbon Majors raporu, 2023 yılında 169 büyük şirket tarafından üretilen kömür, petrol ve gazın yakılmasıyla ortaya çıkan emisyonları hesaplıyor. Veritabanı aynı zamanda 2023’te %6,5 artan çimento üretiminden kaynaklanan emisyonları da içeriyor.
2023 yılında küresel emisyonların yarısından sorumlu olan 36 şirket arasında China Energy, İran Ulusal Petrol Şirketi, Rusya’dan Gazprom ve BAE’den Adnoc gibi devlete ait şirketler de yer alıyor.
36 şirket arasındaki 25 şirket devlete ait işletmelerin hakimiyetinde. Bunların 10’u ise dünyanın en büyük kirleticisi ülke olan Çin’den. 2023 yılındaki emisyonların %41’inden kömür, %32’sinden petrol, %23’ünden gaz ve %4’ünden çimento sorumluydu.
Carbon Majors veri seti aynı zamanda 1854’ten 2023’e kadar olan tarihsel emisyonları da içeriyor. Buna göre, Sanayi Devrimi’nden bu yana fosil yakıtlardan kaynaklanan karbon emisyonlarının üçte ikisi, 11’i artık mevcut olmayan 180 şirketten kaynaklanıyor.
