Güney Afrika, Mozambik ve Zimbabve’nin bazı bölgelerinde şiddetli sele neden olan son sağanakları inceleyen yeni bir çalışma, bölgenin 10 gün içinde bir yıllık yağışa eşdeğer miktar yağış aldığını gösterdi.
Araştırmacılar, Afrika’nın bazı bölgelerinde yaşanan aşırı yağış ve sellerin, insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle daha yıkıcı hale geldiğini açıkladı. Olaylarda 100’den fazla kişi yaşamını yitirdi, 300 binden fazla kişi ise evlerinden oldu.
World Weather Attribution’ın yaptığı, Güney Afrika, Mozambik ve Zimbabve’nin bazı bölgelerinde şiddetli sele neden olan son sağanakları inceleyen ve 29 Ocak’ta yayımlanan çalışma, bölgenin 10 gün içinde bir yıllık yağışa eşdeğer miktar yağış aldığını gösterdi.
Seller, konut ve altyapıda milyonlarca dolarlık zarara yol açarken, can kayıplarına da neden oldu. Mozambik’te birçok ev ve bina tamamen sular altında kalırken, Güney Afrika’nın Limpopo ve Mpumalanga eyaletleri ile Zimbabve’nin bazı bölgelerinde yollar ve köprüler sürüklendi.
Çalışma, dünyanın farklı yerlerinden bilim insanları tarafından, iklim değişikliğinin aşırı hava olayları ve bunların kalıpları üzerindeki etkisini değerlendirmek için hakemli yöntemler kullanılarak yürütüldü.
Çalışma, yaklaşık 50 yılda bir görülen bu denli nadir büyüklükteki son taşkınlardan elde edilen verilerin “daha şiddetli sağanaklara doğru açık bir yönelimi” doğruladığını gösteriyor.
Ayrıca, Afrika’nın güneyine doğal olarak daha yağışlı koşullar getiren mevcut La Nina hava olgusu, artık çok daha sıcak bir atmosfer içinde etkisini gösterdiği için tablo ağırlaştı.
Kraliyet Hollanda Meteoroloji Enstitüsü’nde kıdemli iklim araştırmacısı Izidine Pinto, “Analizimiz, fosil yakıtları yakmayı sürdürmemizin aşırı yağışların şiddetini artırmakla kalmayıp, zaten yaşanacak olayları çok daha ağır hale getirdiğini açıkça gösteriyor” dedi.
Çalışmanın ortak yazarlarından Pinto, kullanılan iklim modellerinin, son sellerin iklim değişikliği nedeniyle ne kadar kötüleştiğini tam olarak saptamakta zorlandığını; ancak yağışların şiddetinde %40’lık bir artışın, insan kaynaklı iklim değişikliği olmadan açıklanmasının imkânsız olduğunu söylüyor.
“Bu, zaten ciddi sayılacak bir kuvvetli yağış döneminin, toplulukların başa çıkacak donanıma sahip olmadığı daha yıkıcı bir taşkına dönüştüğü anlamına geliyor” diye konuştu.
Afrika’nın güneyindeki etkilenen bölgeler güçlü sağanaklara ve sellere yabancı değil. Ancak bilim insanları, son olayların ulaştığı büyüklükten ciddi şekilde endişe duydu.
Mozambik meteoroloji servisi araştırmacısı Bernardino Nhantumbo, “Bu olay bizim için bir sürpriz oldu; çünkü 25 yıl önce aynı bölgeleri su altında bırakan benzerlerini yaşamıştık. Bazı yerlerde iki-üç günde, tüm yağış mevsimi boyunca beklenen miktarda yağış kaydedildi; bu yüzden, bunu herhangi bir koşulda karşılamak son derece zordu” dedi.
Nhantumbo’ya göre Mozambik, dokuz uluslararası nehrin mansabında yer alıyor; bu nedenle böyle bir olay yaşandığında, yalnızca şiddetli yağıştan değil, akışın taşıdığı su miktarından da kaynaklanan büyük zararlar bekleniyor.
Araştırmacılar, kıtanın farklı bölgelerinde iklim değişikliğinin etkisinin dinamiklerini ve kapsamını en iyi şekilde anlayabilmek için Afrika’da iklim modelleri geliştirilmesi çağrısında bulundu.
