35 binden fazla senaryoyu inceleyen yeni bir araştırma, iklim krizinin filmlerde ve televizyon yapımlarında daha görünür hale geldiğini, ancak sistemsel çözümlere bireysel eylemlere göre nadiren yer verildiğinin de altını çiziyor.
İklim değişikliği ve nedenleri film ve televizyon yapımlarında giderek daha sık ele alınırken, eğlence sektörü krizin büyük ölçekli çözümlerinden ziyade sonuçlarına ve bireysel eylemlere odaklanmayı sürdürüyor. Yeni yayımlanan bir rapor bu tespiti ortaya koyuyor.
Salı günü yayımlanan rapor, Tom Cruise’un bir petrol milyarderini canlandırdığı, iklim temalı Digger adlı filmin gösterime girmesinden yalnızca birkaç hafta sonra hazırlandı. ABD’nin Los Angeles kentinde yer alan USC Annenberg İletişim ve Gazetecilik Okulu ile kâr amacı gütmeyen hikâye danışmanlığı kuruluşu Good Energy tarafından hazırlanan rapor, senaryolu film ve televizyon yapımlarında iklim değişikliğinin nasıl ele alındığını inceliyor. Araştırma, 2022 yılında yayımlanan ve iklimle bağlantılı anahtar kelimelerin senaryoların yalnızca %2,8’inde yer aldığını ortaya koyan önceki raporun devamı niteliğinde. Yeni çalışma, 2021-2024 yılları arasında yazılmış 35 bin 120 senaryoyu analiz ediyor.
Son araştırmanın bulguları, bu alanda sınırlı bir artış yaşandığını gösteriyor. İklimle bağlantılı anahtar kelimelerin senaryolarda yer alma oranı %14 artarak %3,2’ye yükselmiş durumda. Doğrudan “iklim değişikliği” ifadesine yapılan atıflar ise %33 artış gösterdi ve %0,6’dan %0,8’e yükseldi.
İklim Dramının Nedenleri Ön Planda
Araştırmanın sonuçları hakkında değerlendirmelerde bulunan Good Energy CEO’su Anna Jane Joyner, şunları söyledi:
“Felaketler anlatılara hâkim olsa da incelediğimiz iklim temalı hikâyelerin yaklaşık üçte ikisinde krizin nedenlerine de yer veriliyor. Böylece krizin ardındaki insan tercihleri ve sistemler de görünür hâle geliyor. Beni heyecanlandıran, sanatçıların şimdiden keşfetmeye başladığı zengin yaratıcı anlatım alanı ve iklim değişikliği çağında insan olmanın ne anlama geldiğini sorgularken önümüzde uzanan tüm yeni imkânlar.”
Araştırmacılar ayrıca, iklim değişikliğinin yapımlarda nasıl temsil edildiğini daha iyi anlamak amacıyla iklim konusunu merkeze alan 100 hikâyeyi ayrı olarak inceledi. Buna göre, yükselen deniz seviyeleri, hava kirliliği, gıda güvencesizliği ve biyolojik çeşitlilik kaybı gibi iklim değişikliğinin etkilerine hikâyelerin %87’sinde yer verildi. Özellikle sel, aşırı sıcaklar ve kasırgalar gibi afetler %72 oranla öne çıktı. İklim krizinin fosil yakıt kullanımı, plastikler, ormansızlaşma ve endüstriyel tarım gibi nedenlerini ele alan hikâyelerin oranı ise %66 oldu.
İklimle bağlantılı çeşitli nedenlere yer verilmesine rağmen metan ve açık deniz petrol sondajı gibi fosil yakıtlarla ilgili terimler, analiz edilen tüm senaryoların yalnızca %1,1’inde kullanıldı. Araştırmacılar, Paramount+ platformunda yayımlanan ve Batı Teksas’taki petrol endüstrisini konu alan Landman dizisini, fosil yakıtlara en belirgin biçimde yer veren yapım olarak tanımladı. İklim aktivistleri tarafından dezenformasyon yapmakla suçlanan dizide, “yenilenebilir enerjiye yönelik belirgin bir karşıtlığın sergilendiği” kaydedildi.
Senaryoların Yalnızca %10’u Çözümlere Yer Veriliyor
İklim çözümlerine analiz edilen tüm senaryoların sadece %10’unda yer verilirken, bireysel tüketici davranışları, yapısal çözümlerden yaklaşık üç kat daha sık işlendi. Rapora göre, senaryoların %7,8’i geri dönüşüm, bitki temelli beslenme veya elektrikli araç kullanımı gibi bireysel tüketici davranışlarına değindi. Buna karşılık yenilenebilir enerji, karbon yakalama, net sıfır emisyon veya yeşil işler gibi daha kapsamlı çözümlere yer veren senaryoların oranı yalnızca %2,7’de kaldı.
İklim değişikliğiyle bağlantılı hikâyeler; tıbbi dramalar, romantik yapımlar, komediler, aile programları ve bilim kurgu gibi çok çeşitli türlerde de karşımıza çıktı. İklimle ilgili anahtar kelimelerin en sık kullanıldığı tür %17,4 ile tıbbi dramalar oldu. Bu türü %17,1 ile romantik yapımlar ve %16,8 ile komediler izledi.
Raporda, FBI, Elsbeth ve Grey’s Anatomy gibi polisiye ve vaka odaklı dizilerin de her yıl iklim konusunu içeren yaklaşık 20 senaryoya katkıda bulunduğu belirtildi. Ayrıca komedi türü tüm senaryoların yalnızca %34,4’ünü oluşturmasına rağmen, iklim değişikliğine değinen senaryoların %39,3’ünün komedi yapımlarından oluştuğuna dikkat çekildi.
Good Energy CEO’su Anna Jane Joyner, dönüştürücü nitelikleri nedeniyle sistemsel çözümlerin anlatılarda daha fazla yer bulmasının önemini vurguladı. Joyner ayrıca, film ve televizyon yapımlarının duygusal etkisinin ve hikâyelerin izleyicileri kişisel düzeyde nasıl harekete geçirebildiğinin de önemine dikkat çekti.


