• Türkiye’de İklim Değişlikliği Algısı
  • Bir Buçuk Derece
  • Kömür Masalları
  • Hakkımızda
  • Künye
  • İletişim
İklim Haber
  • Politika
  • Ekonomi
  • Bilim
  • Afetler
  • Analiz
  • Climate News
  • Raporlar
  • COP31 Haberleri
No Result
View All Result
İklim Haber

Yapay Zeka İklim Krizine Dair Bilimsel Gerçekleri Hızla Terk Edebiliyor

by Haber Merkezi
17 Kasım 2026
in Politika
Reading Time: 3 mins read
A A
yapay zeka

FOTO: Pexels

Facebook'ta paylaşLinkedin'de paylaşWhatsapp'ta paylaş

Yeni bir rapora göre iklime dair soruların %90’ını doğru yanıtlayan yapay zeka modelleri, kullanıcının itiraz etmesi durumunda ise bilimsel gerçekleri hızla terk ediyor. Bunun altında, “dalkavukluk” olarak bilinen bir tasarım hatası yatıyor. 

UNESCO ve University College London’ın (UCL), yapay zeka modellerinin iklim değişikliği konusundaki sorulara doğru yanıt verip vermediğini inceleyen “Can We Trust AI on Climate?” (“İklim konusunda yapay zekaya güvenebilir miyiz?”) başlıklı yeni raporunun bulguları, COP31’de düzenlenen bir basın toplantısında sunuldu.

Rapora göre iklime dair soruların %90’ını doğru yanıtlayan yapay zeka modelleri, kullanıcının itiraz etmesi durumunda ise bilimsel gerçekleri hızla terk ediyor.

Bunun altında, “dalkavukluk” (“sycophancy”) olarak bilinen bir tasarım hatası yatıyor. İnsanlar, görüşlerini doğrulayan yanıtlar almaktan hoşlanıyorlar. Bu nedenle yapay zeka modelleri eğitilirken, kullanıcılarla aynı fikirde olduğunda ödüllendiriliyor.

33 modelin 13 dildeki performansını test eden rapora göre, kullanıcıların biraz itiraz ettiği her 10 durumdan sekizinde, yapay zeka modelleri bilimsel gerçeklikleri terk etti.

Yapay zeka modelleri, mevcut bilimsel kanıtları hatırlamakta çok iyi olsa da, yeni bilimsel bulgularla karşılaştığında akıl yürütme becerileri yetersiz kalıyor. Bu çerçevede yapılan testlerde, en güçlü modeller bile ortalamada ancak %75 oranında doğru yanıt verebildi.

Modellerden iklim politikaları hakkında fikir yürütmeleri, farklı politikaların birlikte ne kadar iyi çalışacağını değerlendirmeleri istendiğinde, performans daha da zayıfladı ve doğru yanıtların oranı %33,8’e geriledi. Bu oran, rastgele tahminlerden beklenen %33,3’lük doğruluk oranından yalnızca biraz daha yüksek.

Üstelik yapay zeka modellerinin doğruluk oranı, dilden dile farklılık gösteriyor. Bunun nedeni, her dil için farklı veri setleriyle eğitilmeleri. 13 dil için yapılan testlerde İngilizce için doğruluk oranı %88,6 idi. Bu oran, İspanyolca, Fransızca ve Portekizce’ye yakın. Fakat örneğin Swahili dilinde oran %78,3’e geriliyor. Özetle, iklim değişikliği karşısında en kırılgan olan toplumların, yapay zeka modellerinden iklim değişikliği hakkında hatalı bilgi alma ihtimali daha yüksek.

Bu rapor aynı zamanda, UNESCO’nun BM ve Brezilya ile birlikte başlattığı İklim Değişikliği Konusunda Bilgi Bütünlüğü Küresel Girişimi’ne de katkı niteliğinde. Girişimin geçtiğimiz hafta yayınladığı  “İklim Bilgi Bütünlüğü için Yapay Zeka Eylem Öncelikleri”, değişmesi gerekenlere işaret etmişti: Yapay zeka şirketlerinin, “dalkavukluğu” gerçeklerden üstün tutmaktan ve ödüllendirmekten vazgeçmesi, kaynaklar ve belirsizlikler konusunda açık davranması, güvenilir bilimsel çalışmaları kaynak alması ve güvenilirlik oranlarının dilden dile ne ölçüde değiştiği konusunda şeffaf olması istemiyor.

Raporun başyazarı Leona Verdadero, yapay zekanın karmaşık iklim bilimini herkes için erişilebilir hale getirme konusunda olağanüstü bir potansiyele sahip olduğunu söylerken şöyle devam etti: “Öğretmenlerin, gazetecilerin ve politika yapıcıların bu hayati konunun iletişimine yapmasını sağlayan yapay zekanın, kanıtlanmış gerçeklerin koruyucu olacağına güvenebilmemiz gerekiyor. Modellerin tasarımında böyle bir hata olması – kullanıcılarla fikir birliği içinde olmaya teşvik edilmeleri ve gerçekleri kolayca reddedebilmeleri endişe verici.”

Raporun kıdemli yazarı, UCL Bilgisayar Bilimleri Bölümü’nden Dr. Maria Perez-Ortiz ise, yapay zeka sistemlerinin bilimsel bilgiyi açıklama konusunda olağanüstü derecede başarılı olduğunu hatırlatırken, “Fakat bu durum, sistemin genel becerileri hakkında yanlış bir algı yaratabiliyor. Bulgularımız gösteriyor ki yapay zekaya iklim değişikliğinin ne olduğunu değil de, iklim değişikliği ile mücadele için ne yapmamız gerektiğini soracak olursak, mutlaka dikkatli olmamız gerekiyor” dedi.

İklim Haber'i Google'da tercih edilen kaynak olarak ekleyin
Tags: iklim değişikliğiiklim kriziUNESCOyapay zekâ

İlginizi Çekebilir

cop31
Politika

BAM: Ve Bir Gün COP31 Başkanlığı Müzakereler Hakkında Konuşmaya Karar Verdi

17 Kasım 2026
iklim inkarcıları
Politika

İklim İnkârcıları Sokağa Çıktı: “Ali Osman Bey Daha Ne Yapsın?”

17 Kasım 2026
İklim Haber

  • Türkiye’de İklim Değişlikliği Algısı
  • Bir Buçuk Derece
  • Kömür Masalları
  • Hakkımızda
  • Künye
  • İletişim

No Result
View All Result
  • Politika
  • Ekonomi
  • Bilim
  • Afetler
  • Analiz
  • Climate News
  • Raporlar
  • COP31 Haberleri

Bu web sitesi çerez kullanmaktadır. Bu web sitesini kullanmaya devam ederek çerezlerin kullanılmasına izin vermiş oluyorsunuz. Gizlilik ve Çerez Politikamızı ziyaret edin.