COP31’de bugün Antalya Yapay Zeka Taahhüdü başlatılırken, STK’lar taahhüdü veri merkezlerine adeta kırmızı halı seren politikaları düzeltmeye yönelik gerçek eylemlerden uzaklaştıran boş bir dikkat dağıtıcı olarak nitelendirdi.
COP31’deki üst düzey bir etkinlikte Antalya Yapay Zekâ Taahhüdü resmi olarak başlatıldı. Taahhüt, ülkelerin, şirketlerin ve kuruluşların yapay zekâyı iklim çözümünün bir parçası hâline getirmek için somut taahhütlerde bulunabileceği gönüllü bir çerçeve sunuyor. Taahhüt, dört alanda atılacak adımları belirliyor. İlki, yapay zekâ altyapısını kurarken, donanımını üretirken ve enerji ihtiyacını karşılarken sürdürülebilirliği sağlamak. İkincisi, yapay zekâyı tüm yaşam döngüsü boyunca sorumlu biçimde tasarlamak, yönetmek veya tedarik etmek. Üçüncüsü, yapay zekâ sistemlerinin çevresel etkilerinin değerlendirilmesini ve raporlanmasını desteklemek. Dördüncüsü ise iklim eyleminde yapay zekâ kullanımı için finansal desteği ve teknik altyapıyı güçlendirmek. Bu son alanda özellikle gelişmekte olan ülkelere, en az gelişmiş ülkelere ve gelişmekte olan küçük ada devletlerine (SIDS) odaklanılıyor.
Ancak taahhütte yeni veri merkezlerinin küresel fosil gaz yayılımının ve dolayısıyla iklim değişikliğinin ana itici güçlerinden biri olduğu göz ardı edildi. Fosil Yakıtların Ötesi (Beyond Fossil Fuels) yaptığı açıklamada, taahhüdü, veri merkezlerine adeta kırmızı halı seren politikaları düzeltmeye yönelik gerçek eylemlerden ve COP31’deki fosil yakıtlardan uzaklaşma ile adil geçiş mekanizması gibi önemli tartışmalardan uzaklaştıran boş bir dikkat dağıtıcı olarak nitelendirdi.
Sanayi Kuruluşları Veri Merkezlerinin Genişlemesine Karşı Çıkıyor
Günümüzde yeni veri merkezleri, küresel fosil gaz genişlemesinin başlıca itici güçlerinden biri haline gelerek dünyayı fosil yakıtlar ve Büyük Teknoloji şirketleri arasında kısır bir karşılıklı bağımlılık döngüsüne hapsediyor.
Avrupa genelindeki sanayi kuruluşları, veri merkezlerinin elektrik şebekesinde bu denli büyük bir yer kaplamasına karşı çıkıyor. Örneğin Danimarka’da Lidl, başvuruların çoğunluğunu veri merkezlerinin oluşturduğu uzun şebeke bağlantı kuyruğu nedeniyle araç filosunu elektrikliye dönüştüremedi. Danimarka, şebeke erişiminde veri merkezlerinin önceliğini düşürmeye yönelik önlemler getirdi. Veri merkezlerinin yoğunlaştığı ve şebekelerin aşırı dolduğu merkezler olan İrlanda ve Hollanda’da ise ulaşımın elektrifikasyonu durma noktasına geldi. İspanya’da sanayi kuruluşları; çelik ve kimya gibi diğer kilit sektörlere uygun fiyatlı temiz enerji sağlanabilmesi için hükümetten veri merkezlerinin önceliğini geri plana atmasını talep ediyor. Bu arada İrlanda gibi veri merkezlerinin yoğun olduğu bölgelerde yenilenebilir enerji payları yerinde sayarken, artan elektrik talebi İspanya’nın bol rüzgâr ve güneş enerjisine sahip Aragón gibi bölgeleri üzerinde bile baskı oluşturuyor.
Beyond Fossil Fuels Kurumsal Kampanya Sorumlusu Jill McArdle şunları söyledi: “Yapay zekâ taahhüdü, Büyük Teknoloji şirketlerine, altyapılarının yol açtığı gerçek iklim etkilerini ele almalarını şart koşmadan ‘yeşil onay’ verme riski taşıyor. Bu bir dikkat dağıtma hamlesi: Verilen sözler muğlak; veri merkezlerinin emisyonları artırmamasını veya fosil yakıt bağımlılığını uzatmamasını sağlamak için gereken güvenceler ise büyük ölçüde eksik. Taahhüt, insanların endişelerini gideriyor ya da denetimsiz yapay zekâ büyümesini düzenliyor gibi görünmüyor. AB ve Avrupa ülkeleri yapay zekânın iklim ayak izini ele alma konusunda ciddiyse, işe kendi veri merkezi genişleme planlarını yeniden gözden geçirerek ve yapay zekânın kontrolden çıkmasına olanak tanıyan politikaları düzelterek başlamalılar.”
McArdle, yapay zekâ kaynaklı yeşil badananın, liderlik ve acil eylem gerektiren küresel iklim gündemini kirletmemesi gerektiğine dikkat çekerken, “Hükümetler; yapay zekâya enerji sağlamak için yeni fosil yakıtların kullanılmasını kesin olarak dışlamalı, veri merkezlerinin ilave yenilenebilir enerjiyle çalışmasını şart koşmalı ve Büyük Teknoloji şirketlerini her bir tesisin enerji ve su tüketimi ile elektrik üretim karmasını açıklamaya zorlamalı” dedi.


