İPM’den Dr. Ümit Şahin, ülkelerin pozisyonlarının belirginleşmeye başladığını söyledi. COP31 Başkanı Murat Kurum’un resmi konuşma metinlerinin zayıf olduğunu ancak basın toplantılarında daha ilerici söylemlerde bulunduğuna dikkat çeken Şahin, elektrifikasyon metninin ise fosil yakıtlardan uzaklaşma ifadesi ile güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
YAZI: Bulut BAGATIR
COP31’de ilk haftanın sonuna yaklaşılırken, müzakereler de devam ediyor. Elektrifikasyondan, fosil yakıtlardan uzaklaşma yol haritasına, adil geçişten iklim finansmanına kadar birçok gündemin bir arada ilerlediği zirvenin ilk haftasını İklim Haber’e değerlendiren İstanbul Politikalar Merkezi (İPM) İklim Değişikliği Programı Koordinatörü Dr. Ümit Şahin ülkelerin pozisyonlarının belirginleşmeye başladığını söyledi. Çerçeve Kararı (Cover Decision) istemeyen ülkeler olduğundan bahseden Şahin, şöyle devam etti:
“Ancak bu ülkeler ikna edilecektir. Başkanlıklar kendilerini Çerçeve Karara bağladıktan sonra geri adım atamaz. Onları bir şekilde ikna ederler. Sadece içeriği ne olacak şimdi mesele o. Akşam bir çerçeve karar metni düşecek ama anladığım kadarıyla bir ‘alışveriş listesi’ gibi olacak. Tarafların tüm talepleri dahil edilebilir. Sonra yavaş yavaş elenecek.”
Türkiye’nin başkanlık performansında ilk gün bocaladığını aktaran Şahin, “Açılışta biraz bocaladı Türkiye ama sonra toparlamış görünüyor. Ancak performansıyla ilgili bir olumsuz nokta var. Murat Kurum’un resmi konuşma metinleri oldukça zayıf. Basın toplantılarında daha iyi konuşuyor. Örneğin sorulara cevap verirken fosil yakıtlardan da bahsediyor. Başka konularda da daha ilerici konuşuyor” dedi.
Elektrifikasyon Taahhüdünün Eksiklikleri Giderilmeli
Elektrifikasyon konusunda okun yaydan çıktığını söyleyen Şahin, elektrifikasyon taahhüdünün en büyük eksisinin fosil yakıtlardan uzaklaşmaya referans verilmemesi olduğunu söyledi. “O referansı Çerçeve Karar’da tamamlayabilirler” diyen Şahin şöyle devam etti: “Elektrifikasyonu Çerçeve Karar’da bir şekilde fosil yakıtlardan uzaklaşmaya bağlarlarsa, o eksik de giderilir. Ama tabii bu taahhüde kaç ülkenin destek vereceği kritik. AB destek veriyor. Onun dışındaki ülke sayısı artarsa, şöyle en azından 100 ülkeyi geçerse, çok güçlü bir başlangıç olur.”
Taahhütte yenilenebilir enerjiye yapılan atıfın da güçlendirilmesi gerektiğini aktaran Şahin, “Ek elektrik talebinin yenilenebilir enerjiden geleceği, elektrik mixinin karbonsuzlaştırılacağı gibi bir dile ihtiyaç var biraz. O da eksik. Onun da Çerçeve Karar’da o kadar detaya girmeleri mümkün olmaz belki ama açıklamalarla ve kurulacak mekanizmanın o yönde işlemesi sağlanarak bu eksiklik giderilebilir. Elektrifikasyon bir taahhütten ibaret kalmayacak. Herhalde bir takip mekanizması kurulacak. Öyle bir takip mekanizması olursa, o takip mekanizmasında da özellikle yenilenebilire dayalı bir elektrifikasyon gündemi öne çıkarılırsa o zaman bence sorun kalmayabilir. Ama şu haliyle, şimdi göründüğü kadarıyla çıkarsa biraz zayıf. Bir de Çerçeve Karar’a girmezse ki Çin ve Hindistan istemiyormuş gibi görünüyor, o zaman biraz ölü doğabilir.”
Zirvedeki ulaşım ve güvenlik konusundaki sorunlara da değinen Şahin, yaşananları, “Denizi geçip derede boğulmak” olarak yorumladı. “İnsanlar çok yoruldu ve bir organizasyon başarısızlığı olarak görüldü” diyen Şahin şöyle devam etti: “Halbuki içerisi gayet iyi. Benim bugüne kadar gördüğüm en düzenli, derli toplu, iyi işleyen COP’lardan biri. Kalabalık da o kadar yok. Liderler zirvesini takip etmeye gelen ünlüler ve turistlerin kalabalığı vardı. Türkiye çok fazla host country guest vermiş. Yani o abartılı. O insan kalabalığı liderler zirvesiyle beraber gitmiştir. Şu anda bir rahatlama olacak. İyi gidiyor bence şu ana kadar.”
