İklim değişikliğiyle mücadele kapsamında ülkelerin taahhütlerini içeren Ulusal Katkı Beyanlarını (NDC) inceleyen yeni bir rapor, iklim politikalarının genel anlamda genişlemesine rağmen emisyon azaltımlarının Paris Anlaşması’nın sıcaklık hedefiyle uyumlu olmadığına dikkat çekiyor. NDC’ler bütünüyle uygulansa bile 2035’te emisyon azaltımının 2019’a kıyasla %9 civarında kalacağı tahmin ediliyor.
Yeni bir Birleşmiş Milletler (BM) raporu, küresel çapta iklim politikalarındaki kapsamın genişlemesine rağmen 1,5 derece hedefinin uzağında olunduğunu ortaya koyuyor. BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (UNCFF)
2026 Ulusal Katkı Beyanları (NDC) Sentez Raporu’na göre, yeni iklim taahhütlerinin bütünüyle uygulanması halinde küresel seragazı emisyonlarının 2035’te 2019 seviyesine kıyasla yalnızca yaklaşık %9 azalması bekleniyor. Ancak 1,5 derece hedefiyle uyumlu senaryolar, aynı dönemde emisyonların yaklaşık %60 azaltılmasını gerektiriyor.
Ülkelerin Paris Anlaşması kapsamında sundukları seragazı emisyonlarını azaltma hedeflerini ve iklim politikalarını bir araya getirerek küresel iklim hedeflerine ne ölçüde yaklaşıldığını değerlendiren rapor, ülkelerin NDC’lerini mercek altına alarak, taahhütlerin 1,5 derecelik ısınma ile sınırlandırma hedefiyle ne kadar uyumlu olduğunu inceliyor.
Rapora göre, 1 Ocak 2024–31 Ağustos 2026 döneminde kaydedilen yeni NDC’ler, 2019 yılı arazi kullanımı ve ormancılık hariç küresel seragazı emisyonlarının yaklaşık %71’ini kapsıyor. Buna göre, yeni taahhütlerin koşulsuz unsurlarının uygulanması durumunda küresel seragazı emisyonlarının 2035 yılında 2019 seviyesinin ortalama %3 altında kalması bekleniyor. Koşullu taahhütler de bütünüyle yerine getirilirse düşüş yaklaşık %9’a çıkıyor.
İyimser Sonuca Göre Bile Sıcaklık Artışı 1,7 ile 2,3 Arasında Kalacak
Raporda küresel ısınma tahminine de yer verildi. Yeni NDC’ler ve ülkelerin uzun vadeli karbonsuzlaşma hedefleri doğrultusunda, yüzyıl sonundaki en iyi ısınma tahmininin 1,7–2,3 derece aralığında olacağı tahmin ediliyor. Ancak raporun daha geniş belirsizlik değerlendirmesinde 2100 için sıcaklık artışı 2,1–3,2 derece olarak veriliyor.
Rapor ayrıca, 2026 başından itibaren 1,5 derece sınırıyla uyumlu kalan karbondioksit bütçesini yaklaşık 130 milyar ton karbondioksit olarak hesaplıyor. Bu miktar, mevcut küresel karbondioksit emisyonlarının yaklaşık üç yıllık düzeyine karşılık geliyor. Yeni NDC’lerin 2026–2035 dönemindeki birikimli karbondioksit emisyonlarının ise yaklaşık 368 milyar tona ulaşacağı tahmin ediliyor. Bu nedenle mevcut taahhütler altında 1,5 derece ile uyumlu karbon bütçesinin 2030’dan önce aşılması bekleniyor.
Finansman, Teknoloji ve Adil Geçiş Daha Fazla Gündemde
Rapor, yalnızca emisyon hedeflerini değil, ülkelerin iklim politikalarını nasıl hazırladıklarını ve uygulamayı nasıl destekleyeceklerini de inceliyor. Ülkelerin emisyon azaltımının yanı sıra uyum, finansman, teknoloji ve adil geçiş konularını da ulusal planlarına daha fazla dahil ettikleri rapor boyunca vurgulanıyor.
Örneğin tarafların %86’sı yeni NDC’lerine iklim uyumuna dair bileşenleri eklemiş durumda. Yanı sıra uyum bileşeni içeren tarafların %92’si kayıp ve zararlara değinirken, önceki NDC’lerde bu oran %56’ydı. Ülkelerin bildirdiği maliyetleri hesaplanmış iklim eylemi ihtiyaçlarının yaklaşık 2,51 trilyon doları azaltım, 893–898 milyar doları ise uyum için öngörülüyor.
Yine tarafların %82’si NDC’lerini hazırlarken adil geçişi dikkat aldılar ve %95’i de iklim finansmanına dair bilgi sunmuş oldu. NDC’lerde ülkelerin %65’i emisyon azaltım önlemlerinin enerji güvenliğine katkısını vurgularken, %92’si de metanı NDC kapsamındaki sera gazları arasına aldı. Ancak rapor, emisyon azaltım hedeflerinin kapsamının genişlemesini tek başına yeterli görmeyerek uygulamanın hızlandırılması gerektiğinin altını çiziyor.
