Türkiye’nin farklı noktalarında elektrik hatları nedeniyle yaşanan kuş ölümlerinin ardından WWF-Türkiye, Doğa Derneği, Eko Alan ve Kuş Kolektifi öncülüğünde hazırlanan ve 70’i aşkın kurumun destek verdiği açık çağrıyla; kuş ölümlerinin önlenmesi için riskli elektrik hatlarında acil önlem alınması ve Türkiye genelinde kapsamlı bir “Ulusal Göç Yolları Güvenliği Eylem Planı” hazırlanması talep ediliyor.
Avrupa ile Afrika arasındaki en önemli kuş göç yollarından birinin üzerinde bulunan Türkiye, her yıl milyonlarca göçmen kuşun binlerce kilometrelik yolculuğuna ev sahipliği yapıyor. Sonbahar göç döneminde Orta ve Doğu Avrupa’da üreyen leyleklerin neredeyse tamamı ile küçük orman kartalı popülasyonunun %90’ı Trakya üzerinden İstanbul Boğazı’na ulaşıyor; Anadolu, Toroslar ve Amanos Dağları üzerinden Orta Doğu’ya ve ardından Afrika’daki kışlama alanlarına doğru yolculuklarını sürdürüyor.
Ancak bu yolculuk Türkiye’de göçmen kuşlar için ciddi riskler barındırıyor. Yaşam alanı kaybı, avcılık ve tarımsal kimyasalların yanı sıra yalıtımsız elektrik direkleri ve enerji nakil hatları, özellikle büyük kanatlı ve süzülerek göç eden kuşların karşı karşıya olduğu önemli tehditler arasında yer alıyor.
2026 yazında İstanbul Tahtakale’deki tren hattının tek bir noktasında elektrik akımına kapılarak yaşamını yitiren 106 leyleğin tespit edilmesi, sorunun boyutunu bir kez daha gündeme taşıdı. Ardından farklı illerden elektrik iletim ve dağıtım hatlarıyla ilişkili yeni kuş ölümlerinin bildirilmesi, sorunun tek bir bölgeyle sınırlı olmadığını gösterdi.
Göç yorgunu kuşların dinlenmek ve gecelemek amacıyla kullandıkları elektrik direklerinin ölümcül bir tehdide dönüşmesinin önüne ise uygun teknik uygulamalarla geçmek mümkün.
“Süzülerek Göç Eden Kuşlar Elektrik Hatlarında Daha Yüksek Riskle Karşılaşıyor”
WWF-Türkiye Doğa Koruma Kıdemli Uzmanı Can Yeniyurt, Dünya Göçmen Kuşlar Günü’nde bu ölümlerin önlenebilir olduğuna dikkat çekerek şunları söyledi: “Dünya Göçmen Kuşlar Günü, kuşların sınır tanımayan yolculuğunu ve bu yolculuğun güvenliğini sağlama konusundaki ortak sorumluluğumuzu hatırlatıyor. Leylekler ve akbabalar gibi geniş kanatlı, süzülerek göç eden kuşlar elektrik hatlarında daha yüksek riskle karşılaşıyor. Ancak bu yaralanmalar ve ölümler önlenebilir. Hatların izole edilmesi ve görünür hale getirilmesi riski önemli ölçüde azaltıyor. WWF-Türkiye olarak geçmişte paydaşlarımızla yürüttüğümüz çalışmalar kapsamında, kelaynakların ölümüne neden olan elektrik direklerini ve hattın 2,4 kilometrelik riskli bölümünü izole ettirdik. Bu ve benzeri uygulamalar, doğru önlemlerin hayata geçirilmesi halinde elektrik hatlarından kaynaklanan kuş ölümlerinin azaltılabileceğini bilimsel olarak ortaya koyuyor. Bugün 70’i aşkın kurumun aynı çağrıda buluşması da artık ülke çapında somut adımlar atılması gerektiğini gösteriyor.”
Son dönemde art arda yaşanan ölümlerin ardından Doğa Derneği, Eko Alan, Kuş Kolektifi ve WWF-Türkiye, göçmen kuşların güvenliği için ortak bir açık çağrı hazırladı. Sivil toplum kuruluşlarının, inisiyatiflerin, platformların ve ilgili oluşumların imzasına açılan çağrıya Türkiye’nin farklı bölgelerinden 70’i aşkın kurum destek verdi.
Çağrıda, göçmen kuşların güvenli yolculuğunun sağlanabilmesi için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı başta olmak üzere ilgili tüm kurumların koordinasyon içinde harekete geçmesi isteniyor.
Ortak çağrının beş temel talebi bulunuyor:
- Bilinen kritik noktalarda elektrik hatlarında acil izolasyon çalışmalarının başlatılması ve gerekli işaretlemelerin yapılması;
- İlgili kamu kurumları, TEİAŞ, TCDD, bölgesel elektrik dağıtım şirketleri ve özel hat sahiplerinin katılımıyla “Ulusal Göç Yolları Güvenliği Eylem Planı” hazırlanması;
- Göç dönemlerinde ülke çapında kapsamlı izleme çalışmalarının yürütülerek ortak bir veri tabanı oluşturulması;
- Başta Trakya ve Marmara olmak üzere göç koridorları üzerindeki riskli demiryolu, enerji iletim ve dağıtım hatlarının haritalandırılması;
- Ulusal mevzuatın kuş dostu altyapı uygulamalarını güvence altına alacak şekilde güçlendirilmesi.
“Acilen Riskli Hatlar Haritalandırılmalı”
Tahtakale’deki tren katener hatlarında yaşanan leylek ölümlerini belgeleyerek “Leylekler için Acil Çağrı” kampanyasını başlatan doğa korumacı Erdem Kuruca ise sorunun ulusal boyutuna ve izleme eksikliğine işaret ederek şunları ekledi: “Tahtakale’deki vakalar, karşı karşıya olduğumuz sorunun yalnızca görünen yüzü. İstanbul gibi yoğun nüfuslu bir metropolde dahi bu toplu ölümler yıllarca aynı noktada yaşanmasına rağmen fark edilmediyse, Trakya ve Anadolu gibi daha geniş coğrafyalardaki izleme ve raporlama eksikliğinin ne boyutta bir tabloyu gizlediğini göz önünde bulundurmalıyız. Acilen riskli hatların haritalandırılıp ölüm oranının yüksek olduğu noktaların belirlenmesi ve koruma stratejilerinin elde edilen bu verilere göre oluşturulması şart. Gerekli adımlar atılmazsa benzer ölümler her yıl haber bültenlerimizin bir parçası olmaya ne yazık ki devam edecek.”
2026 Dünya Göçmen Kuşlar Günü, “Her Kuş Önemli – Gözlemleriniz Değerli” temasıyla kutlanıyor. Bu yılki tema, kuşların göç yollarının, popülasyonlarının ve karşılaştıkları tehditlerin belirlenmesinde toplumun yaptığı gözlemlerin ve katılımcı bilimin önemine dikkat çekiyor.
Türkiye’de elektrik hatlarında yaşanan kuş ölümlerinin kayıt altına alınması da riskli noktaların belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınabilmesi açısından kritik önem taşıyor. Ortak çağrıyı destekleyen kuruluşlar, ülke genelinde yaşanan vakaların sistematik biçimde kayıt altına alınmasını, ortak bir veri tabanında toplanmasını ve bu verilerin koruma çalışmalarına yön vermesini talep ediyor.
Göçmen kuşlar ülkelerin sınırlarını aşan, ortak bir doğal miras. Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler ve ulusal çevre mevzuatı da yaban hayatının ve göç yollarının korunmasına yönelik sorumluluklar getiriyor.
10 Ekim Dünya Göçmen Kuşlar Günü’nde 70’i aşkın kurumun ortak mesajı şöyle: “Gökyüzündeki binlerce yıllık göç rotasının elektrik hatlarında son bulmaması için önlenebilir risklere karşı şimdi harekete geçilmeli.”
