Yeni bir araştırma, küresel ısınma nedeniyle donmuş toprakların çözülmesi, orman yangınlarının artması ve sulak alanların ısınması gibi doğal kaynaklardan atmosfere salınan ve gezegeni ısıtan metan ile karbondioksit emisyonlarının iklim krizini daha da kötüleştireceğini ortaya koyuyor. Bilim insanları söz konusu iklim “geri besleme döngüleri”nin küresel ısınmayı %30 artırabileceğini tahmin ediyor.
Fosil yakıtların yakılması nedeniyle küresel sıcaklıkların yükselmesi, dünyanın ormanlarını, sulak alanlarını ve tundralarını öylesine dönüştürüyor ki, bu doğal ekosistemler küresel ısınmayı %30’a kadar daha da artırabilecek emisyonlar salmaya başlıyor.
Dünya ısındıkça, yüksek enlemlerdeki donmuş toprak giderek çözülüyor, kuruyan ormanlarda daha şiddetli yangınlar çıkıyor, sulak alanlar ve göller ısınıyor. Yeni bir araştırmaya göre tüm bu değişimler, ağaçlarda ve topraklarda hapsolmuş olan metan ve karbondioksitin atmosfere salımına yol açıyor. Bu gazlar da gezegenin daha fazla ısınmasına neden olarak iklim krizini daha da ağırlaştırıyor.
Stanford Üniversitesi’nden bilim insanlarının yürüttükleri ve Environmental Research Letters adlı bilim dergisinde yayımlanan yeni araştırmada, gezegenin yaşadığı ek ışımanın kayda değer boyutta olduğunu ortaya konuldu. Bilim insanları, kömür, petrol ve gazın yakılmasından kaynaklanan doğrudan kirliliğin etkisini artıran bu tür “geri besleme döngülerinin” varlığını uzun zamandır biliyor. Ancak doğal kaynaklardan ortaya çıkan bu ek emisyonlar, iklim projeksiyonlarında büyük ölçüde hesaba katılmıyor.
Söz konusu ek ısınma, ülkelerin iklim kriziyle mücadelede atacağı adımların genel düzeyine bağlı olarak, yüzyılın sonuna kadar küresel ortalama sıcaklığa tahminen 0,2 derece ile 0,4 derece eklenmesi anlamına geliyor. Nitekim küresel iklimde sıcaklığın yalnızca küçük oranlarda değişmesi bile şiddetli ve ölümcül sıcak hava dalgaları, seller, kuraklıklar ve diğer iklim etkilerinin görülme riskini önemli ölçüde değiştirebiliyor.
Sonuçlar Yeni İklim Politikalarına Dahil Edilmeli
Birleşmiş Milletler (BM) de geçen hafta, küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme kıyasla 1,5 derece ile sınırlandırmayı amaçlayan uluslararası anlaşmanın önümüzdeki birkaç yıl içinde aşılacağını kabul etti. BM, bunun sonucunda bu yaz yaşanan rekor sıcak hava dalgaları ve orman yangınları gibi iklim etkilerinin “daha hızlı ortaya çıkacağı, daha sert vuracağı ve daha uzun süreceği” uyarısında bulundu.
Ancak yeni araştırma, dünyanın giderek daha fazla ısınmasının, mevcut projeksiyonların çoğunun öngördüğünden de büyük olabileceği konusunda uyarıyor. Yeni araştırmayı yürüten ve sonuçlarını kaleme alan ekibin başyazarı bilim insanı Sam Abernethy, “Bu gizli çarpan, iklim politikasına yön veren modellerde eksik. Dolayısıyla bu modeller, ne kadar ısınmayla karşı karşıya olduğumuzu muhtemelen olduğundan düşük tahmin ediyor” dedi.
Stanford Üniversitesi’nden bilim insanı ve araştırmanın ortak yazarı Rob Jackson ise dünyanın karbon döngülerindeki bozulmanın artık “gerçek zamanlı olarak” gözlemlendiğini söyledi. Jackson, “Sonuçlar bir uyanış çağrısı niteliğinde ve bunların yeni nesil iklim politikalarına dahil edilmesi zorunlu” uyarısında bulundu.
Küresel ısınmanın Grönland ve Antarktika’daki buz tabakalarının yeterince erimesine, yeterli miktarda donmuş toprağın çözülmesine, kritik okyanus akıntılarının değişmesine ve Amazon yağmur ormanlarının savana dönüşmesine yol açması halinde, dünyanın bir dizi felaket niteliğindeki iklim eşik noktasını aşabileceğine dair uzun süredir endişe ediliyor. Bu noktaların aşılmasıyla iklim sistemi, insan müdahalesinin kontrol edici etkisinin çok ötesinde, hızla ve kontrolsüz biçimde değişebilecek.
Sıcaklıkta Küçücük Bir Değer Artışı Bile Önemli
Bu yılın başlarında yayımlanan ayrı bir araştırma ise gezegenin “geri dönüşü olmayan nokta”ya, yani kontrolsüz küresel ısınmanın gerçeğe dönüşeceği bir eşiğe giderek yaklaştığı konusunda uyarıda bulunmuştu. Bununla birlikte, bu son araştırma, ülkelerin fosil yakıt kaynaklı kirliliği azaltmak için atacakları adımların, doğal ekosistemlerden kaynaklanacak ilave emisyonların miktarını da azaltacağını açıkça ortaya koyuyor. Emisyonların hızla azaltıldığı en iyimser iklim senaryosunda, doğal kaynakların 0,2 derece ek ısınmaya neden olacağı belirlendi. En kötü durumdaki, yüksek emisyon senaryosunda ise buna muhtemelen 0,4 derece daha eklenecek.
Bu yılın başlarında kontrolsüz ısınma üzerine yayımlanan araştırmanın yazarlarından olan ve yeni çalışmada yer almayan Oregon State Üniversitesi’nden ekolog Bill Ripple, ise çalışmayı önemli olarak niteleyerek şunları söyledi: “Araştırma neden sıcaklıktaki her bir derecenin küçük bir bölümünün bile önemli olduğunu hatırlatıyor. Gezegeni ne kadar fazla ısıtırsak, atmosfere daha fazla seragazı ekleyen doğal süreçleri harekete geçirme riskimiz de o kadar artıyor. Bu da fosil yakıt emisyonlarının hızla azaltılmasını daha da acil hale getiriyor.”
