Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği’nin Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte Türkiye’nin ulusal karbon piyasasının hukuki çerçevesi çizildi. Yönetmelikle büyük emisyon kaynaklarına izin, tahsisat, raporlama ve yeni yükümlülükler geliyor. EPİAŞ’ın işleteceği piyasada kurallara uymayanlara ağır cezalar söz konusu.
Türkiye’de ulusal karbon piyasasının hukuki altyapısını oluşturan Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) yönetmeliği, 27 Ağustos 2026 itibarıyla Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenleme ile seragazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve şirketlerin karbon tahsisatı alıp satabileceği piyasanın temel işleyiş kuralları belirlendi.
Kapsam ve İzin Süreçleri
Sisteme, yıllık emisyonu 50 bin ton CO2 eşdeğerinin üzerinde olan Kategori B ve Kategori C tesisleri dahil edilecek.
Okul, üniversite, hastane ve savunma sanayi tesisleri ETS’den muaf tutulacak, ancak emisyonlarını izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri devam edecek.
İşletmelerin faaliyetlerini sürdürebilmeleri için İklim Değişikliği Başkanlığı’ndan beş yıl geçerli “seragazı emisyon izni” almaları zorunlu kılındı. İzin yenileme başvuruları süre bitiminden en az altı ay önce yapılacak.
Sisteme girecek işletmelere emisyon izni almaları için üç yıllık geçiş süresi tanındı. Karbon Piyasası Kurulu bu süreyi iki yıla kadar uzatabilecek.
Piyasa İşleyişi ve Karbon Tahsisatları
İşletmelerin salabileceği toplam seragazı miktarı bir üst sınırla belirlenecek ve tahsisatlar İşlem Kayıt Sistemi’nde ihraç edilecek.
Tahsisatların bir bölümü tesislerin üretim seviyesi ve emisyon yoğunluğuna göre ücretsiz dağıtılacak, kalanı birincil piyasada ihale yoluyla satılacak.
ETS piyasasının işletmecisi Enerji Piyasaları İşletme AŞ (EPİAŞ) olacak. İşlemler, sürekli ticaret yöntemiyle çalışan ikincil piyasalarda da gerçekleştirilebilecek. Fiyatlarda aşırı dalgalanmayı önlemek amacıyla piyasa istikrar rezervi kurulacak; Karbon Piyasası Kurulu gerektiğinde asgari ve azami fiyat aralıkları belirleyebilecek.
İşletmeler, doğrulanmış emisyonlarına denk gelen tahsisatları takip eden yılın kasım ayının son iş gününe kadar teslim etmek zorunda olacak.
Uygulanacak İdari Para Cezaları
Doğrulanmış emisyon raporunun süresinde sunulmaması durumunda, 627.450 TL – 6.274.500 TL (ETS tesisleri için ceza iki katı uygulanacak) ceza miktarı; izinsiz, süresi bitmiş veya iptal edilmiş izinle faaliyet gösterme durumunda ise 1.254.900 TL – 12.549.000 TL ceza miktarı uygulanacak.
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi ilk etapta, kapsamı ve süresi Karbon Piyasası Kurulu tarafından belirlenecek bir pilot uygulamayla faaliyete geçecek. Pilot kapsamındaki işletmeler, ilk İzleme Metodolojisi Planlarını bugünden itibaren iki ay içinde sunmakla yükümlü olacak.
