Koza AŞ’nin Çanakkale’nin tek içme suyu olan Atikhisar Barajı su toplama havzasında açmak istediği Altın Madeni Projesi’nin ÇED Olumlu kararının iptali için açılan davada Çanakkale 2. İdare Mahkemesi yürütmeyi durdurma kararı verdi.
Çanakkale’nin tek içme suyu kaynağı Atikhisar Barajı koruma mesafesinde, Serçiler ve Terziler Köyü civarında, Koza Altın İşletmeleri Anonim Şirketi tarafından gerçekleştirilmesi planlanan “Altın-Gümüş Madeni Açık Ocak İşletmesi Projesi’nin “ÇED Olumlu” kararının iptali için üç ayrı dava açılmıştı.
Kazdağı Doğal ve Kültürel Varlıkları Koruma Derneği, Ayvalık Tabiat Platformu, Burhaniye Çevre Platformu, Ege Çevre ve Kültür Platformu, Bergama Çevre Platformu, Gülpınar Sürdürülebilir Yaşam Derneği ve yurttaşların yürütmeyi durdurma ve duruşma istemli olarak Çanakkale 2. İdare Mahkemesi’nde açtığı davada itiraz hakkı olmaksızın yürütmeyi durdurma kararı verildi. STK’lar ve yurttaşlar, yapılacak duruşmanın ardından iptal kararı bekliyor.
ZMO’nun Çanakkale 1. İdare Mahkemesi’nde açtığı davada ÇED Olumlu kararı iptal edilmiş ve Çanakkale Belediyesi’nin açtığı ve yurttaşların müdahil olduğu ve yine Çanakkale 1. İdare Mahkemesi’nde görülen davada da yürütmeyi durdurma kararı verilmişti.
Mahkemenin kararında, “ÇED Raporu’nun teknik ve bilimsel yönden yetersiz olduğu, olası olumsuz etkilere karşı koruma tedbirlerinin nasıl gerçekleştirileceği ile ilgili belirsizlikler içerdiği, bilirkişi raporunda belirtilen eksikliklerin ÇED raporunu, dolayısıyla ÇED olumlu kararını sakatlayıcı nitelikte önemli eksiklikler olduğu anlaşıldığından, dava konusu ÇED olumlu kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır” denildi. Projenin çevreye telafisi güç veya imkansız zararlar verme ihtimali nedeniyle mahkeme itiraz yolunu da kapattı.
Bakanlık ve müdahil şirket, bilirkişi raporuna da itiraz etti ancak sonuç alamadı.
Projenin Kamu Yararı Yok
Bilirkişi raporundan bazı önemli başlıklar ise şunlar:
- Maden ocağının basamak şev açılarının beyan edilenden daha fazla olması şev kaymalarına neden olacak, bu durum da iş kazalarına sebebiyet verecek ve bu kaymalar nedeniyle çevre şartları olumsuz etkilenecektir.
- Bölge, yoğun bir kırık ve çatlak (fay) sistemine sahiptir. Jeolojik birimler (özellikle volkanitler) çok gözenekli ve kırıklıdır. Herhangi bir sızıntı (ağır metal yüklü sular) durumunda, bu suyun nereye gideceğini kontrol edilmeyebilir. Fay hatlarının kirliliği Atikhisar Barajına, hatta kilometrelerce ötedeki içme suyu kaynaklarına veya tarım arazilerine iletme riski bulunmaktadır. Proje, yeraltı suyu rejimini bozması, içme suyu havzası koruma alanında kalması ve kontrol edilemeyen kirlilik yayılımı riski nedeniyle 167 sayılı Yeraltı Suları Kanunu’nun temel koruma ilkelerine aykırılık teşkil etmektedir.
- Projenin Atikhisar Barajı’nın proje sahasına orta ve uzun mesafeli koruma alanları içerisinde yer aldığı dikkate alındığında, yeraltı suyu ve yüzeysel akış süreçleri aracılığıyla kirletici taşınımı açısından etkilenme potansiyelinin bulunmaktadır ancak bu etkileşim ÇED raporunda yeterli ve güvenilir bir şekilde ortaya konulmamıştır.
- Projenin yüksek asit maden drenajı potansiyeli, yarım asrı aşan ocak gölü kirlilik baskısı ve içme suyu havzasının kritik konumu birlikte değerlendirildiğinde; sunulan önlemlerin sürdürülebilirliği ve kümülatif risklerin nicel olarak yönetilebilirliği hususunda yeterli bir teknik güvence oluşmadığı sonucuna varılmıştır. Bu çerçevede, söz konusu faaliyetin mevcut teknik kurgusuyla havza su kalitesi üzerinde ‘geri döndürülemez etkiler’ oluşturma riskinin bilimsel kesinlikle bertaraf edilemediği mütalaa edilmektedir.
- Planlanan faaliyetin çevresindeki tarım alanlarına etkisi değerlendirilmemiş ve olası zararlara karşı önlemlerin belirtilmemiştir.
- Projenin çevresindeki sit alanları-korunan alanlar üzerindeki olası olumsuz etkileri değerlendirilmemiştir.
- Faaliyetin mevcut ÇED Raporu ile ekolojik unsurlar ve fauna üzerinde “geri dönülmez etkiler” oluşturma riskinin bilimsel kesinlikle bertaraf edilmediği mütalaa olunur.
Bilirkişi raporu sonuç bölümünde şu ifadeler yer aldı: “Sonuç olarak; Türk (Koza) Altın İşletmeleri Anonim Şirketi tarafından gerçekleştirilmesi planlanan S:201001197 ruhsat numaralı ‘Altın-Gümüş Madeni Açık Ocak İşletmesi Projesi’ ile mezkûr ÇED Raporu ve yukarıdaki ilgili bölümlerde (meteorolojik etkiler dışında) belirtilen gerekçeler birlikte değerlendirildiğinde; teknik bilgi ve tecrübe gerektiren uygulamalarda bilimsel yaklaşım hataları ve içeriğinde yetersizliklerin olduğu, niteliği itibariyle korumacı yaklaşımın sergilenmesi ve olası olumsuz etkilere karşı tedbirlerin alınması konusunda ciddiyetin korunması gerektiği kanun ve yönetmeliklerde açık olduğu halde koruma tedbirlerinin nasıl gerçekleştirileceği ile belirsizliklerin olması, içeriğinde sunulan konular ile ilgili değerlendirme ve tartışmaların yeterli ve usulüne uygun yapılmadığı ve ilgili mevzuata uygunluk hususunda eksikliklerin olduğu değerlendirilmiştir. Belirtilen gerekçeler uyarınca anılan projenin uygulanmasında kamu yararı olmadığı değerlendirilmektedir.”
